NEWS

MAGKAKASA ng imbestigasyon ang pamahalaan ng Bangsamoro Autonomous Region in Muslim Mindanao (BARMM) kaugnay ng umano’y iregularidad sa paggamit ng pondong nakalaan sa mga lokal na pamahalaan sa rehiyon.

Pahayag ni BARMM spokesperson Mohd Asnin Pendatun, seryosong tinutugunan ng Office of the Chief Minister (OCM) ang isyu partikular na ang pagdawit sa pangalan ni Chief Minister Abdulraof Macacua at iginiit na matutukoy ang mga indibidwal na responsable sa kontrobersya.

“We will conduct an investigation on the alleged misuse of funds and identify the individuals who are dragging the Chief Minister in the controversy,” ani Pendatun sa isang pahayag.

Nabatid na ang anunsyo ay tugon sa privilege speech na inilatag ni Lanao del Sur 1st District Representative Ziaur Alonto Adiong noong Enero 27. Sa kanyang talumpati, isiniwalat ni Adiong na may mga pondong mula ₱500,000 hanggang ₱2.5 milyon ang naipasok sa Landbank accounts ng 400 barangay sa Lanao del Sur. Ngunit ilang araw matapos ang pagpasok ng pera, may mga nagpakilalang tauhan umano ng OCM ang nag-utos sa mga opisyal ng barangay na i-withdraw halos lahat ng pondo maliban sa ₱200,000 para umano sa isang “special operation” na hindi ipinaliwanag kung ano.

Sabi pa ni Adiong, maraming barangay officials ang tumangging gamitin ang pondo dahil sa kawalan ng malinaw na panuntunan o dokumentong sumusuporta sa paggamit nito. Iginiit ng kongresista na posibleng nagmula ang naturang pondo sa ₱6.356 bilyong Local Government Support Fund (LGSF) ng BARMM sa ilalim ng Bangsamoro Autonomy Act No. 56 kung saan malinaw sa Bangsamoro Budget Circular No. 10 na kailangan muna ng special budget request bago mailabas ang pondo.

Kaya naman, tiniyak ng BARMM na handa silang makipagtulungan sa anumang lehitimong imbestigasyon ng kongreso alinsunod sa mandato nito na magpatupad ng oversight function at tiyakin ang transparency at accountability sa paggamit ng pondo ng bayan.

“We will assure they will face the consequences,” babala pa ni Pendatun.

Samantala, inaprubahan na rin ang House Resolution No. 2199 na humihiling ng isang inquiry in aid of legislation upang siyasatin ang umano’y pag-abuso sa pondo. Noong Hunyo 10, tinanggap ng kamara ang ulat na may kalakip na mga natuklasan at rekomendasyon hinggil sa nasabing usapin.

Ayon sa report, inirekomenda ng House Committee on Public Accounts na ipagpatuloy ng Commission on Audit (COA) ang masusing audit at pagsusuri sa buong proseso ng paglalabas at paggamit ng LGSF sa rehiyon.

Ngunit sa kabila ng kontrobersya na maaaring makaapekto sa kredibilidad ng pamahalaang rehiyonal lalo pa’t papalapit na ang kauna-unahang regular na halalan sa BARMM, tiniyak ng OCM na hindi ito magiging hadlang sa kanilang layuning ipatupad ang mga repormang administratibo tungo sa mas matatag at makataong pamamahala.

Labis na nababahala ang Citizens Crime Watch Internationale (CCWI) sa mga posibleng epekto ng Konektadong Pinoy Bill (KPB), na umano’y maaaring magbunsod ng pagdami ng online gaming o e-gambling sa bansa.

Giit naman ng Scam Watch Pilipinas, maaaring maging daan ang panukala sa mas matinding cyber fraud at panganib sa digital security ng Pilipinas.

Ang pahayag ay ginawa ng dalawang civil society advocacy groups matapos lumabas ang mga ulat ukol sa umano’y pangamba na maaaring magpaluwag sa regulasyon ang nasabing panukala at magbukas ng pinto para sa mga kahina-hinalang digital service providers, kabilang na ang mga pinopondohan ng dayuhang puhunan.

Sabi ni Michelle Botor, tagapagtatag at pambansang tagapangulo ng CCWI, maliban pa sa banta sa pambansang seguridad ay ang posibilidad ng paglago ng access sa mga online gambling platforms na maaaring hindi sinasadyang mapalaganap ng panukala.

“Kung walang matibay na mekanismo para sa pagsusuri at pagsala, maaaring maging daan ang batas para sa mga hindi regulated na e-gaming operator upang makapasok sa merkado sa pamamagitan ng bagong digital infrastructure na walang sapat na bantay,” paliwanag ni Botor.

Wika pa niya, “Layunin ng Konektadong Pinoy na ikonekta ang mas maraming Pilipino sa internet, ngunit kung hindi bibigyang-pansin ang cybersecurity, nagbubukas ito ng pintuan para sa seryosong banta – lalo na mula sa mga illegal online gambling platform.”

Isiniwalat din ni Botor na ginagamit na ng mga ganitong platform ang internet upang hikayatin ang publiko sa mga mapanlinlang na gawain, na nagreresulta sa digital addiction, pagkakautang, at pagkakasangkot ng kabataan sa ilegal na sugal.

Pahayag pa niya, kung maisabatas ang KPB nang walang sapat na proteksyon, maaari nitong “i-normalize” ang pagsusugal sa kabataan at mga maralitang sektor dahil sa mas malawak na digital access pero mahinang regulasyon.

Scam Watch: Cybersecurity, dayuhang Impluwensiya at grace period

Samantala, ipinahayag din ng Scam Watch Pilipinas na bagama’t sinusuportahan nila ang layunin ng KPB na palawakin ang access sa internet at i-modernisa ang digital infrastructure ng bansa, may mga probisyon umano sa panukala na nagbubukas sa mas mataas na panganib sa cybersecurity, at paglabag sa data privacy.

Partikular nilang kinuwestiyon ang tatlong taong “grace period” para sa mga bagong Digital Technology and Infrastructure Providers (DTIPs), kung saan papayagan silang mag-operate kahit hindi pa sumusunod sa buong cybersecurity at data privacy standards. Anila, ito ay isang “mapanganib na bintana ng kahinaan.”

“Binubuksan ng grace period ang pintuan para sa mga hacker, scammer, at posibleng dayuhang state-sponsored actors upang lusubin ang kritikal na imprastruktura at makuha ang sensitibong datos ng mamamayan,” babala ng grupo.

Ibinunyag din ng Scam Watch ang pag-aalala sa posibilidad na magkaroon ng dayuhang kontrol sa mga kritikal na imprastruktura tulad ng satellite gateways at cable landing stations—nang walang mahigpit na national security clearance. Ito ay maaaring magdulot umano ng panganib ng cyber espionage at strategic infiltration.

Mga rekomendasyon para
sa mas ligtas na batas

Dahil dito, nananawagan ang grupo na tanggalin ang tatlong taong grace period at agad ipatupad ang umiiral na cybersecurity at data privacy standards bago pahintulutang mag-operate ang kahit anong DTIP.

Kabilang sa kanilang rekomendasyon ay ang sumusunod:
• Isang komprehensibong risk assessment na may pagsasaalang-alang sa cybersecurity, privacy, at pambansang seguridad.
• Obligatoryong background check at clearance mula sa mga ahensyang responsable sa cybersecurity at national security.
• Mas mabigat na parusa sa mga lalabag o magiging pabaya sa pagpapatupad ng mga proteksiyong panseguridad.

“Sa pamamagitan ng pagsama ng mga mahalagang probisyong ito sa panukala, mas maaayon ito sa umiiral na batas ng Pilipinas ukol sa cybersecurity at data protection—at masisiguro ang ligtas na digital na kinabukasan ng bansa,” ayon sa Scam Watch Pilipinas.

Tungkol sa Scam
Watch Pilipinas

Ang Scam Watch Pilipinas ay isang pambansang inisyatiba ng civil society na nakikipagtulungan sa iba’t ibang ahensya ng pamahalaan upang labanan ang lumalalang banta ng digital fraud at cybercrime. Layunin nitong itaas ang kamalayan, isulong ang cybersecurity, at protektahan ang mga Pilipino laban sa online scams, pandaraya, at ilegal na pagsusugal.

Kasama sa mga lumagda sa pahayag ng Scam Watch ang co-founder nitong si Jocel De Guzman, Women in Security Alliance Philippines Chair Mel Migriño, BPO Security Council President George Pineda, Philippines CIO Association Trustee Apol Salud, at PhilDev S&T Foundation Executive Director Frederick Blancas.

NADISKUBRE na sa mga katimugang bayan ng Bataraza at Brooke’s Point sa Palawan ay nagkaroon ng tahimik na pagbabago na dulot ng mga smartphone.

Ito’y matapos magsanib-pwersa ang Globe, GCash, at ang Department of Social Welfare and Development (DSWD) upang tulungan ang mga pamilya ng 4Ps (Pantawid Pamilyang Pilipino Program) sa kanilang unang hakbang papasok sa digital world.

Sinasabing sa pamamagitan ng Pre-loved Phone Donation Drive, ang mga refurbished smartphone ay ipinamahagi sa 256 benepisyaryo, marami sa kanila ay gumagamit ng smartphones sa kauna-unahang pagkakataon.

Nabatid na para sa mga pamilyang ito, ang isang mobile phone ay higit pa sa isang kasangkapan para sa pagtawag o pagte-text. Isa itong mas ligtas at mas kumbinyenteng paraan sa pagtanggap ng suporta mula sa gobyerno sa pamamagitan ng GCash. Bukod pa rito, nagbubukas din ito ng oportunidad para sa online learning, pagsisimula ng maliit na digital na negosyo, o pananatiling konektado sa mga mahal sa buhay. Nagbibigay ito ng mga pang-araw-araw na kaginhawaan na dati ay hindi naaabot.

“This is about inclusion and access to opportunity,” sabi ni Carl Cruz, Globe President at CEO. “We hope these devices would help families not only receive their cash grants easily, but also for them to get the various opportunities to uplift their lives that technology makes possible.”

Aniya, ang inisyatibo ay bahagi ng “E-Panalo ang Kinabukasan” campaign ng DSWD, na naghahatid ng digital financial literacy at tools sa mga pamilya ng 4Ps, lalo na yaong mga nasa geographically isolated and disadvantaged areas.

Ang mga volunteer mula sa Globe, GCash at Ayala Foundation ay tumulong sa mga benepisyaryo sa Palawan sa pag-set up ng kanilang mobile phones, pagrehistro sa kanilang SIMs, at paglikha ng GCash accounts.

Maliban dito, nagdaos din ang BPI Foundation ng financial literacy sessions upang tulungan ang mga pamilya na higit na maging kumpiyansa sa pag-manage ng kanilang mga pondo.

“Our aim is to bring government services closer to where people are,” pahayag naman ni DSWD Secretary Rex Gatchalian. “With digital tools in hand, families no longer need to walk long distances just to access their cash grants. That alone can change lives.”

Nangyari ang milestone na ito kasunod ng mga naunang inisyatibo sa Navotas at Romblon, kung saan mas maraming pamilya ang nakatanggap ng mga mobile phone at digital na pagsasanay. Sa bawat lugar, naging maganda ang tugon, puno ng pasasalamat, kasiyahan, at lumalaking pag-asa mula sa mga benepisyaryo.

Iginiit ng GCash, nangungunang finance app at ang pinakamalaking cashless ecosystem ng bansa, ang misyon nito na ihatid ang ‘Finance for All’, lalo na sa geographically isolated and disadvantaged areas.

“This is more than just onboarding users, it is about financial inclusion and making sure no one gets left behind in the digital economy. Beneficiaries can receive their GCash directly and efficiently and they also gain access to digital financial services to support their daily needs.” pahayag naman ni Oscar Enrico Reyes Jr., President at CEO ng G-Xchange Inc., mobile wallet operator ng GCash.

Kaya ang level 1 beneficiaries ng 4Ps program sa Bataraza at Brooke’s Point ay madali na ngayong maa-access ang kanilang cash grants.

Sa pagkakaloob sa kanila ng inayos na smartphones at digital banking services, hindi na nila kailangang magtiis sa 8-oras na biyahe papuntang mga ATM o umasa sa informal agents na naniningil ng hindi makatuwirang bayad.

Samantala, ang digital at financial empowerment campaign na ito ay inilatag sa pakikipagtulungan sa MIMAROPA Field Office ng DSWD, kung saan maraming barangay na nasasakupan nito ang nananatiling geographically isolated at underserved.

MAS pinalawak pa ng Globe ang kanilang presensiya sa network sa Sarangani sa pamamagitan ng mahigit 40 cell sites na nagsisilbi na ngayon sa lalawigan —pinahuhusay ang connectivity sa mga pangunahing agricultural, coastal, at upland areas.

Nabatid na ang mas malawak na network coverage ay sumusuporta sa digital na mga pangangailangan ng mga residente, magsasaka, estudyante, at negosyante sa isa sa pinakamalakas ang ekonomiya na lalawigan sa Mindanao.

Sinasabing ang Sarangani ay isang mahalagang contributor sa agri-aqua economy ng Mindanao dahil nagkaloob ito ng impresibong 160 thousand metric tons ng mais noong 2024, napanatili ang output sa kabila ng mas kaunting lupa — salamat sa 11.8% na ani. Sinamahan ng masaganang aquaculture sa Glan, ito ang nagdadala sa lalawigan sa pagiging dual-engine powerhouse sa agri-aqua economy ng Mindanao.

Kahit ang coconut farming at aquaculture— lalo na ang hipon at bangus— ay patuloy na nagkakaloob ng kabuhayan sa libo-libong pamilya, ang paglago sa turismo, construction, at maliliit na negosyo ay nagbigay-diin din sa pangangailangan para sa mas maraming maaasahang digital infrastructure.

“There’s real momentum in Sarangani, and we want to make sure our network keeps pace with the community,” pahayag ni Al Siao, Network Technical Lead ng Globe.

“From remote barangays to tourist hotspots, we’re building a network that can support every facet of life in the province.”

“This isn’t just about signal bars—it’s about real impact,” dagdag pa ni Siao. “A student can now attend online classes, a mother can video-call her child abroad, and a fisherman can check prices, sell catch online. In tourism towns, stronger signal means local merchants can accept digital payments, promote their homestays or food stalls online, and serve visitors better—turning connectivity into real income for families. That’s the kind of everyday connection we’re enabling.”

Napag-alaman na sa SarBay 2025, ang Globe ay nag-deploy din ng kanilang Cellsite on Wheels (COW) sa Glan upang suportahan ang paglakas sa mobile activity, tinitiyak ang tuloy-tuloy na connectivity para sa libo-libong festival-goers, vendors, at local businesses.

TULUYANG kinilala ng Council of Foreign Ministers ng Organization of Islamic Cooperation (CoFM-OIC) ang malawak at lahatang representasyon ng iba’t ibang sektor sa interim government

na nagpapatakbo ng Bangsamoro Autonomous Region in Muslim Mindanao (BARMM).

Nabatid na ang Bangsamoro Transition Authority (BTA), na binubuo ng mga kasaping hinirang ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr., ang siyang kasalukuyang nangangasiwa sa BARMM habang hindi pa naisasagawa ang regular na halalan para sa mga opisyal ng rehiyon.

Kung matatandaan, nilagdaan ni Pangulong Marcos ang batas na nagsasaad na ang BARMM parliamentary elections ay gaganapin sa Oktubre 13, 2025.

Batay sa Resolution No. 2 na inaprubahan ng CoFM-OIC sa kanilang ika-51 sesyon noong Hunyo 21–22, 2025 sa Turkey, “ang BTA ngayon ay binubuo ng mga kinatawan mula sa MILF, parehong paksyon ng MNLF, at mula rin sa iba’t ibang sektor ng Bangsamoro, kabilang ang mga katutubong hindi Moro, kababaihan, kabataang Bangsamoro, mga komunidad sa labas ng BARMM, mga pinunong relihiyoso, mga tradisyonal na pinuno, at mga naninirahang Kristiyano sa rehiyon.”

Masaya namang tinanggap ng OIC ang pagkakahirang kay Abdulraof Macacua bilang pansamantalang punong ministro ng BARMM, at kinilala rin ang mahalagang papel ni Al Haj Murad Ebrahim bilang dating pinuno ng rehiyon at ng BTA simula noong Pebrero 2019.

Kasabay nito, batay pa rin sa resolusyon, pinuri ng OIC si PBBM sa kanyang patuloy na pagsisikap upang mapanatili ang pagkakaisa sa rehiyon ng Bangsamoro.

Idiniin ng CoFM-OIC ang “malakas na paninindigan ni Marcos sa pagsusulong ng pagkakaisa, lahatang kaunlarang panlipunan at pangkabuhayan, at mga inisyatiba para sa kapayapaan at pag-unlad sa BARMM.”

Kaya naman, bilang tugon sa pagkilalang ito, sinabi ni Special Assistant to the President Anton Lagdameo, na nakatutok sa mga isyu at usapin sa Mindanao at Bangsamoro, na lubos na nakatuon ang pamahalaang Pilipinas sa pagpapatupad ng lahat ng nilagdaang kasunduang pangkapayapaan sa MILF, alinsunod sa diwa at nilalaman ng mga ito.

“Ang lahat ng ahensya ng pamahalaan at ng mga puwersang panseguridad ay sumusunod sa direktiba ni Pangulong Marcos na iwasan ang anumang hakbanging mag-isa na maaaring makasira o makompromiso ang mga tagumpay ng kapayapaan,” ani Lagdameo.

Hinikayat kasi sa resolusyon ng CoFM-OIC ang pamahalaan ng Pilipinas at ang MILF na ipagpatuloy ang constructive na pakipag-ugnayan sa isat-isa upang maisakatuparan nang lubos ang prosesong pangkapayapaan.

Kasabay ng pagdiriwang ng bansa ng National ICT Month ngayong Hunyo na may temang “Walang Iwanan sa Digital Bayanihan,” pinagtitibay ng Globe ang pangako nito na magtatag ng isang ligtas at inklusibong digital future para sa lahat ng Pilipino sa pamamagitan ng flagship Digital Thumbprint Program (DTP) nito.

Nabatid na ang award-winning initiative na ito ay nakarating na sa mahigit 11,600 estudyante at educators sa buong bansa ngayong 2025, na nagsusulong ng responsableng digital citizenship at privacy awareness sa lumalaking konektadong mundo.

Ang tema ay nagtutulak ng sama-samang pagsisikap upang matiyak na walang Pilipino ang maiiwan sa digital na panahon. Kaugnay nito, tinutugunan ng DTP ng Globe ang mga tunay na isyu tulad ng data privacy, cyber safety, at identity protection — pinalalakas ang mga user mula sa lahat ng sektor upang maging mas maingat sa kanilang digital footprints at makibahagi nang responsable sa digital na komunidad.

“As we celebrate ICT Month, we are reminded that technology should be a force for inclusion and empowerment. Through programs like DTP, we are helping ensure that every Filipino, from students to seniors, can participate in the digital economy safely and responsibly,” pahayag ni Globe Chief Sustainability and Corporate Communications Officer Yoly Crisanto.

Privacy sa Gitna ng Hyperconnection

Habang lumalaganap nang mas sopistikado ang online scams, phishing, at identity theft, pinagtitibay ng Globe ang pangako nito sa kaligtasan sa online —lalo na para sa mga bata. Sa matagal na nilang pakikipagtulungan sa SaferKids PH, isinusulong ng Globe ang kaligtasan sa online ng mga bata, upang maprotektahan sila mula sa mga panganib ng internet, tulad ng online sexual abuse at exploitation at cybercrimes.

“Through the Digital Thumbprint Program (DTP, we provide Filipinos with practical knowledge to navigate digital spaces responsibly. The program helps participants recognize online threats, avoid risky behaviors such as oversharing, and adopt safe practices when using social media or conducting online transactions,” ayon sa Globe.

“By simplifying complex topics like cybersecurity and digital rights, Globe empowers individuals to take control of their digital presence. Together, we move closer to a future where every Filipino is equipped to thrive safely and responsibly in the digital landscape,” dagdag pa nito.

Pagpapalawak sa Digital Literacy

Tapat sa diwa ng bayanihan, dinala ng Globe ang DTP sa mga eskuwelahan at komunidad sa buong bansa, kabilang ang Bulacan State University, Universidad De Manila, Cebu Technological University, at Northern Iloilo State University. Sa pamamagitan ng pagsasagawa ng workshops na pinangunahan ng mga volunteer ambassadors ng Globe, ang programa ay naghatid ng age-appropriate, localized content sa mga batang mag-aaral, educator, at maging senior citizens.

Sa labas ng academic institutions, ang Globe ay patuloy na sumusuporta sa lifelong learners sa pamamagitan ng Senior Digizen program, tinutulungan ang mga nakatatandang Pilipino na makipag-ugnayan nang may kumpiyansa sa digital na mundo habang nananatiling ligtas online.

Digital Privacy Habits

Upang suportahan ang digital journey ng bawat Pilipino, hinihikayat ng Globe ang publiko na isagawa ang apat na habits na ito para sa mas ligtas na online experiences:
1. Rebyuhin ang Privacy Settings – Kontrolin kung sino ang makakakita ng iyong personal information.
2. Gumamit ng Ligtas na Koneksiyon – Maging maingat sa paggamit ng public Wi-Fi para sa pribadong accounts.
3. Mag-isip Bago Mag-Share – Ang oversharing ay maaaring magbukas ng pinto sa scams at fraud.
4. Manatiling Alerto – Ang phishing at fake profiles ay karaniwan — beripikahin muna bago mag-click.

INIHIRIT ng Philippine Association of Private Telecommunications Companies (PAPTELCO), isang samahan ng independent telecommunications companies na nagkakaloob ng connectivity sa mga liblib na lalawigan, kay Pang. Ferdinand Marcos Jr. na i-veto ang Konektadong Pinoy bill, at magpasa ng mas mahusay na bersiyon sa 20th Congress.

“The current bill is flawed with national security issues as well as the lack of protection for small players like us that are already providing service to rural areas. A new and better Konektadong Pinoy bill can be certified as urgent so we can still it enacted into law this year,” pahayag ni Atty. Normandy Baldovino Jr., presidente ng PAPTELCO.

Nauna nang nagpahayag ng alalahanin ang PAPTELCO hinggil sa pambansang seguridad dahil maaari nang magtayo ng mga cable landing station at international gateway facilities ang sinumang kompanya sa Pilipinas nang walang kinakailangang mga clearance na bahagi ng legislative franchise na ibinibigay ng Kongreso.

“There can be a win-win situation if we enhance the bill in the next Congress. We can still attract foreign investors and at the same time protect the small telco players and protect the Filipinos from national security threats,” pagbibigay-diin ni Baldovino.

Ang iba pang mga samahan sa industriya tulad ng Philippine Chamber of Telecommunications Operators (PCTO) ay nauna nang binatikos ang ilang probisyon sa Konektadong Pinoy bill na maaaring makasama sa pambansang seguridad ng Pilipinas at sa mga Filipino consumer. Kabilang dito ang:

● Ang pag-aalis ng requirement para sa Congressional franchise para sa mga bagong telecommunications player na papasok sa Pilipinas
● Ang pagbawas sa mga tungkulin ng National Telecommunications Commission (NTC) mula sa isang regulatory na ahensiya tungo sa isang administratibong tungkulin, kung saan ang mga bagong kompanya ay kailangang lamang magparehistro nang hindi kailangang magpakita ng patunay ng kakayahan nilang mag-operate sa Pilipinas.

● Kakulangan ng pagsusuri sa bagong telecommunications players, at
● Kakulangan ng requirement para sa mga bagong telecommunications player na maging cybersecure bago magsimulang mag-ooerate sa Pilipinas.

“We can’t sacrifice the country’s national security. While the Konektadong Pinoy bill has good intentions, it may have adverse effects down the road similar to when the government legalized Philippine Offshore Gaming Corporations (POGO). We have to correct the bill itself to ensure there is nothing lost when it comes to the implementing rules and regulations,” aniya.

Sa ilalim ng panukala, ang foreign-controlled companies ay pinapayagang kontrolin ang critical information infrastructure (CII) na mahalaga para sa pambansang seguridad, nang walang anumang financial, technical o legal checking.

Pinapayagan din ang mga bagong player na magkaroon ng isa hanggang tatlong taong grace period matapos ang simula ng operasyon upang maisakatuparan ang cyber security measures, sa kabila ng mataas na insidente ng hacking sa Pilipinas.

Ang Konektadong Pinoy bill ay isang priority measure ng kasalukuyang administrasyon na naglalayong palawakin ang internet access sa bansa sa pamamagitan ng pagpapagaan sa pagpasok ng mga bagong player sa data transmission industry.