NEWS

MANILA— Nagbabala ang consumer advocacy group CitizenWatch Philippines na maaaring pahinain ng mga panukalang batas tungkol sa data rollover ang pagiging abot-kaya at kakayahang umangkop ng mga prepaid mobile data na inaalok sa bansa kung hindi ito maingat na idinisenyo, kaya hinihimok nito ang mga mambabatas na ipagpaliban muna ang mga deliberasyon at magsagawa ng mas malawak na konsultasyon. Sinabi ng grupo na bagama’t ang pagpapahintulot sa mga consumer na ipasa o dalhin sa susunod na billing period ang hindi nagamit na data ay isang makatwiran at kinakailangang proteksiyon, ang kasalukuyang mga panukala ay maaaring sumalungat sa istruktura ng promo-driven na mobile data market sa Pilipinas, na labis na nakadepende sa panandaliang prepaid bundles na inaalok ng mga telecommunications company. “Consumers should not lose paid internet data simply because of arbitrary expiration rules. That objective is valid and necessary,” wika ni CitizenWatch PH lead convenor Orlando Oxales. Gayunman, binigyang-diin ni Oxales na dapat isaalang-alang ng batas ang aktuwal na kalagayan ng merkado, at sinabi niyang ang mga telecommunications provider sa Pilipinas ay higit na umaasa sa madalas na nagbabagong mga promotional package kaysa sa mga nakapirming buwanang subscription plan. “Broader consultations among lawmakers, regulators, consumer groups, and telecommunications providers are needed to ensure that the policy is workable and aligned with the realities of the Philippine mobile market,” aniya. Ipinaliwanag ng CitizenWatch na mas madaling ipatupad ang mga data rollover features sa mga merkado na dominado ng postpaid plans na may nakapirming alokasyon ng data. Sa kabilang banda, ang sistema sa Pilipinas ay nakasentro sa mura, panandaliang promos na nakatuon sa mga budget-conscious consumer. “It is easy to see how rollover features work with fixed monthly plans that have defined data allocations. The real question is how this will work in a market dominated by short-term promotional bundles,” ayon kay Oxales. Nagbabala pa ang grupo na ang sapilitang pagpapatupad ng mga mekanismo ng data rollover sa ganitong sistema nang walang tamang pag-aangkop ay maaaring makagulo sa paraan ng pagdidisenyo at pagpepresyo ng mga alok ng mga telecommunications company. Dahil dito, maaari ring mabawasan ang pagkakaroon ng murang prepaid options na inaasahan ng maraming Pilipino. Binanggit din ng CitizenWatch ang ilang panganib, kabilang ang pagdami ng komplikasyon sa mga istruktura ng promo at posibleng paglipat ng mga telecom provider tungo sa mas kaunti ngunit mas mahal na mga plano upang mabawi ang operational at financial uncertainties na maaaring idulot ng mga patakaran sa data rollover. Ayon sa grupo, ang mga ganitong kaganapan ay maaaring makasira sa kaluwagan o kakayahang umangkop na kasalukuyang tinatamasa ng mga prepaid user, lalo na ng mga umaasa sa maliliit at abot-kayang data package para sa pang-araw-araw na koneksiyon. Bukod sa mga isyu sa pagpepresyo, binanggit din ng CitizenWatch Philippines ang mga panganib sa seguridad na kaugnay ng maling paggamit ng prepaid promo. Ibinahagi nito ang datos mula sa TransUnion na nagpapakitang nananatiling hotspot ng digital fraud ang Pilipinas, na may 13 porsiyentong suspected fraud rate noong 2024, na higit sa doble ng global average. Sinabi ng grupo na ang mga scammer ay kadalasang umaasa sa mura at panandaliang prepaid promos, tulad ng unlimited SMS o data packages, upang magsagawa ng malakihang kampanya sa pagpapadala ng mensahe. Ayon dito, ang pagpapahaba ng bisa ng mga promos sa pamamagitan ng data rollover features ay maaaring hindi sinasadyang magpababa ng gastos sa operasyon ng mga manloloko at magpalawak ng abot ng mga scam. Upang tugunan ang mga alalahaning ito, binanggit ng CitizenWatch ang paraan ng pagpapatupad ng mga rollover system sa ibang merkado, tulad sa Estados Unidos, kung saan ang mga telecom operator ay nagpapatupad ng mahigpit na mga panuntunan. Kabilang dito ang paglilimita sa bisa ng rollover sa isang billing cycle lamang at ang pag-aatas na manatiling naka-subscribe ang mga gumagamit sa mga kwalipikadong plano. “These limits help preserve affordability, prevent pricing distortions, and maintain product diversity,” ani Oxales. Binigyang-diin ng grupo na kung walang katulad na mga pananggalang, ang mga panukalang batas ay maaaring hindi sinasadyang makapagpabago o makagulo sa lokal na industriya ng telecom, na makaaapekto kapwa sa mga service provider at sa mga consumer. Nananawagan ang CitizenWatch na ihinto muna ang mga talakayang lehislatibo upang mas mapino ang mahahalagang probisyon, kabilang ang kung paano ipatutupad ang data rollover sa mga panandaliang promo, ang tagal at limitasyon ng naipapasang data, at ang mga kondisyon para sa renewal at pagpapatupad nito. “Getting the policy right is more important than getting it fast. If we take the time to refine the rules, we can protect consumers today without undermining affordability, access, and innovation in the future,” pahayag ni Oxales.

Mariing inatasan ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr. ang Department of Budget and Management (DBM) na maglabas ng karagdagang ₱5 bilyon para sa Assistance to Individuals in Crisis Situations (AICS) program ng Department of Social Welfare and Development (DSWD).

Ayon kay DBM Secretary Amenah Pangandaman, aabot sa 411,000 benepisyaryo ang makikinabang mula Oktubre hanggang Disyembre ngayong taon.

Layunin ng pondo na tugunan ang kakulangan sa badyet ng mga programang tumutulong sa mga indibidwal at pamilyang nasa krisis.

Paliwanag ng kalihim, ang pondong ito ay bahagi ng unprogrammed appropriations o mga standby fund na inaprubahan ng Kongreso, na maaaring gamitin kapag may sobrang kita o dagdag na revenue.

Binigyang-diin ni Pangandaman na ang unprogrammed funds ay hindi lihim o discretionary, kundi mahalagang “fiscal buffer” ng pamahalaan para sa mabilisang pagtugon sa mga sakuna at agarang pangangailangan ng mamamayan.

Ginamit na rin umano ng gobyerno ang ganitong pondo noong pandemya upang pondohan ang mga programa sa kalusugan, edukasyon, at agrikultura.

Dagdag pa ni Pangandaman, mananatiling transparent ang DBM sa paglalaan at paggamit ng pondo, alinsunod sa kapangyarihang ipinagkaloob ng Kongreso na may kinalaman sa national budget.

Nagpahayag ng pakikiisa si Special Assistant to the President (SAP) Anton Lagdameo sa mga pangunahing opisyal ng Bangsamoro Autonomous Region in Muslim Mindanao (BARMM) sa mariing pagkondena sa brutal na pagpaslang kay Ramon Lupos, isang lider ng katutubong Teduray, at nanawagan ng mabilis na hustisya para sa kanyang pagkamatay.

Nabatid na si Lupos, 60 taong gulang, ay natagpuang pugot ang ulo sa kanyang kubo sa Barangay Limpogo, Datu Hoffer, Maguindanao del Sur noong Setyembre 30. Isa umano siya sa natitirang lider ng mga katutubong hindi Moro o non-Moro IPs sa nasabing lugar.

Pahayag ni SAP Lagdameo, patuloy ang suporta ng administrasyon ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr. sa kapayapaan at sa proteksyon ng mga nasa laylayang komunidad sa rehiyon ng Bangsamoro tulad ng mga Indigenous People Group.

“Our President envisions a society that prioritizes not only peace but also the human rights of every Filipino. This is a testament to our united desire for these goals,” pahayag ni Lagdameo bilang bahagi ng misyon ng pamahalaan para sa normalisasyon at hustisya sa BARMM.

Kasabay nito, kinondena ni BARMM Interim Chief Minister Abdulraof Macacua ang insidente, at tinawag itong isang “paglapastangan sa kapayapaan, katarungan, at dignidad ng mga tao.”

Aniya, patuloy pa ring nararanasan ang mga pang-aabuso sa mga non-Moro IPs sa rehiyon at nangakong mananagot ang mga responsable sa nasabing krimen.

“As we honor the life of Mr. Ramon Lupos, we reaffirm our solemn commitment that justice will be relentlessly pursued, not only for him and his family, but for all Indigenous Peoples who long for peace, dignity and protection in our homeland,” saad ni Macacua habang inaatasan ang mga awtoridad na magsagawa nang mabilis at malawakang imbestigasyon.

Giit ng Climate Conflict Action (CCA), isang independent conflict monitoring group, si Lupos ang ika-102 na non-Moro IP na pinaslang mula nang itatag ang BARMM noong 2019. Dagdag pa ni Bangsamoro Transition Authority (BTA) Member of Parliament Froilyn Mendoza, si Lupos ay ika-20 na miyembro ng non-Moro IPs na pinatay sa bayan ng Datu Hoffer mula pa noong taong 2000.

Kaya nagbabala ang CCA na ang mga pagpatay na ito ay hindi basta-basta lamang at bahagi ng isang sistematikong karahasan, isang “malademonyong hakbang para maghasik ng takot, paalisin ang mga Teduray sa kanilang lupaing ninuno, burahin ang kanilang pagkakakilanlan, at humantong sa panibagong siklo ng paghihiganti.”

Sinasabing sa ngayon, wala pang pangunahing suspek ang pinapangalanan kaugnay ng krimen at nagpapatuloy pa rin ang imbestigasyon ukol dito.

Sumambulat ang galit at pagkadismaya ng mga residente ng Barangay Gabu, Laoag City matapos bumigay ang bahagi ng bagong tayong flood control structure sa kahabaan ng Padsan River—isang proyektong nagkakahalaga ng mahigit ₱47 milyon na pinondohan sa ilalim ng 2024 General Appropriations Act.

Ayon sa mga residente, ilang buwan pa lamang matapos ideklara ang pagkakakumpleto ng proyekto ay bigla na itong bumigay, dahilan upang muling mabunyag ang umano’y talamak na katiwalian sa mga flood control project. Sa mga larawang kuha sa lugar, makikitang bitak-bitak at nagkahiwa-hiwalay ang konkretong bahagi ng dike, habang nakalitaw ang mga bakal at gumuho ang lupa sa paligid.

Batay sa project billboard, ang kontrata ay ipinagkaloob sa RA Pahati Construction & Supply, Inc. sa ilalim ng DPWH Ilocos Norte First District Engineering Office, na nakatakdang makumpleto noong Oktubre 4, 2024.

Lumalabas na ang RA Pahati ay pag-aari umano ng pamilya Ceniza mula sa Pantukan, Davao de Oro—isang pangalang ilang ulit nang nasasangkot sa mga isyu ng bidding at proyekto sa imprastraktura.

Ibinulgar pa ng mga residente na isang alyas “Yeye”, na sinasabing kamag-anak ng pamilya Ceniza, ang nasa likod ng pagpasok ng proyekto sa Ilocos Norte.

Ayon sa kanila, si Yeye rin umano ang may impluwensiya sa pag-award ng mga kontrata sa lalawigan.

Mariin namang binigyang-diin ng ilang lokal na inhinyero na hindi dapat gumuho ang flood control structure dahil wala namang naganap na malakas na pagbaha o agos ng ilog sa mga nagdaang linggo.

Kakulangan umano sa tamang soil compaction, riprap foundation, at steel reinforcement ang dahilan ng pagkasira—na malinaw na indikasyon ng substandard workmanship at kapabayaan sa implementasyon.

Dahil dito, muling nabuhay ang usapin tungkol sa tinaguriang “flood control mafia” na ginagamit umano ang pondo ng DPWH bilang kasangkapan sa pamumulitika at pagkakakitaan.

Samantala, nananawagan ang mga residente at civic groups sa Laoag para sa isang malayang imbestigasyon upang mapanagot ang mga responsable at matigil ang ganitong uri ng katiwalian sa mga proyekto ng pamahalaan.