Krystine Belen

Noong February 13, 2023, bumisita ang isang babaeng nagngangalang Yang sa isang village sa Guizhou, China.

Dito, nakilala niya ang isang 11-anyos na batang babae.

Nang makita ang bata, iisa lamang ang naisip ni Yang: siya ang “perfect bride” para sa kanyang anak na lalaki na 27-anyos na.

Nagpaalam si Yang sa mga magulang ng bata kung pwede niya itong iuwi sa kanilang tahanan sa Yunnan. Gaya ng inaasahan, hindi sila pumayag sa proposal ng babae.

Ngunit hindi nito napigilan ang babae at sa halip, naisip niyang dukutin na lamang ang bata.

Kinabukasan, February 14, 2023, bumalik si Yang sa Guizhou at sa pagkakataong ito, kasama na niya ang kanyang anak.

Naghintay ang mag-ina hanggang sa maiwang mag-isa sa bahay ang bata. Nang matiyak nilang wala na ang mga magulang nito, dito na nila pinasok at kinidnap ang bata.

Mayroong lumang tradisyon sa China kung saan inaampon ng pamilya ang isang batang babae upang ihanda ito na maging maybahay ng kanilang binatang anak.

Ito ang tinatawag na tongyangxi.

Ipinagbawal na sa China mula pa noong 1950 ang naturang tradisyon, ngunit may mga gumagawa pa rin nito, katulad na lamang ng pamilya ni Yang.

Anim na araw matapos dukutin ang bata, naaresto rin si Yang at nasagip ang bata.

Kusang loob namang sumuko sa mga awtoridad ang lalaking anak makalipas ang ilang araw.

Noong December 15, nahatulan ang mag-ina sa kasong child abduction. Makukulong si Yang ng dalawang taon, habang pitong buwan lamang ang kanyang anak.

Binatikos naman ng mga netizen ang naging hatol sa mag-ina dahil para sa kanila, masyadong magaan ang kanilang parusa.

Kahit na maraming ebidensya na nagpapatunay na inosente ang hydrologist na si Alexander Tsvetkov mula sa Russia, mas pinili pa rin ng mga awtoridad na arestuhin siya dahil sa kanilang artificial intelligence (AI) system na nagtuturo sa scientist bilang murderer.

Nakasakay na sa eroplano si Alexander nang bigla siyang pababain ng mga opisyal. Dito ipinaalam sa kanya na natukoy siya bilang suspek sa nangyaring pamamasalang, mahigit 20 taon na ang nakalilipas.

Ayon sa investigators, pumaslang si Alexander at ang kasabwat nito ng apat na indibidwal sa Moscow noong August 2, 2002.

Marami sa mga kasamahang scientist ni Alexander sa Russian Academy of Sciences Institute of Inland Water Biology ang tumestigo at sinabing malayo siya sa pinangyarihan ng krimen nang maganap ang pagpatay.

Maging ang research institute ay kinumpirma na nasa business trips sa Vologda at Kostroma si Alexander ng mga panahong iyon, ngunit ipinagsawalang-bahala ito ng mga awtoridad.

Lumabas kasi sa kanilang AI program na nag-match ng 55% ang mukha ng scientist sa sketch ng suspek na iginuhit ng isang witness mahigit dalawang dekada ang nakararaan.

Dahil dito, ikinulong si Alexander.

Mabilis na kumalat sa Russia ang balita. Maraming nanawagan sa kanyang paglaya; maging ang kanilang presidente na si Vladimir Putin ay nangialam na sa kaso.

Makalipas ng 10 buwang pagkakakulong, pinalaya rin si Alexander.

Ayon kay Putin, epektibo man ang AI sa iba’t ibang larangan, kailangan pa ring pag-aralan ang mga pagkukulang at pagkakamali nito.

Patunay ang kwento ni Alexander sa limitasyon ng AI, partikular na sa imbestigasyon ng krimen. Bagama’t malaki ang tulong nito, dapat pa ring magkaroon ng maingat na pagsusuri sa ganitong kaso upang mabawasan ang pagkakamali at maiwasan ang pagkasira ng buhay ng isang inosenteng tao.

Pangkaraniwan para sa ilan sa atin ang pagbibigay ng mababang rating at negative review sa isang negosyo kung hindi tayo satisfied sa produkto o serbisyong natanggap natin mula sa kanila.

Ito umano ang ginawa ng British national na si Alexander, 21-anyos na nakatira sa Thailand.

Sa kasamaang palad, humantong sa kanyang pagkaaresto ang pag-iwan niya ng one-star rating sa isang Italian restaurant.

Batay sa imbestigasyon, ginagawa ni Alexander na shortcut ang restaurant paalis at pabalik sa kanyang nirerentahang apartment simula pa noong 2022.

Ngunit pinagbawalan siya ng may-ari ng restaurant dahil basta lamang itong dumadaan sa loob ng establisyemento at nakakaistorbo na sa ibang customers.

Sinabihan din siya ng may-ari na dapat sa kalsada dumaan at hindi sa loob ng restaurant.

Dahil dito, nagkaroon ng mainit na pagtatalo ang dalawa.

Sa paglipas ng panahon, napansin ng may-ari na unti-unting bumabagsak ang rating ng kanilang restaurant sa Google, mula 4.8 stars na naging 3.1 na lamang.

Dumami kasi ang nagbibigay ng one-star rating sa restaurant at hinala nila, pakulo ito ni Alexander at ng kanyang mga kaibigan.

Dahil naapektuhan ang reputasyon ng restaurant at ang kita ng kanilang negosyo, sinampahan nila si Alexander ng kasong may kaugnayan sa “entering false computer data likely to cause damage to the general public.”

Itinanggi naman ni Alexander ang mga akusasyon at binigyang-diin na inosente siya.

Kasalukuyang iniimbestigahan ng Central Investigation Bureau at Royal Thai Police ang dayuhan at kung mapatunayang guilty, posible siyang makulong sa loob ng dalawang taon.

Bagama’t may karapatan tayong magpahayag ng opinyon at feedback, mahalaga pa ring isipin ang magiging epekto nito sa iba. Siguraduhing makatotohanan at makatarungan ang iniiwang reviews at ratings upang maiwasan ang ganitong problema.