RONDA PROBINSYA

Isasailalim sa psychological evaluation ang isang ama, matapos nitong mag-viral nang batukan ang kaniyang menor de edad na anak dahil natalo ito sa isang push bike competition sa Surallah, South Cotabato.

Ayon sa Department of Social Welfare and Development Field Office 12, nagpaliwanag na ang ama at iginiit nito na nabigla lang siya sa nangyari at kalaunan ay napagtanto niyang mali ang kaniyang ginawa.

Sinabi rin ng DSWD na napagkasunduang isailalim sa isang psychological evaluation ang ama, upang masuri ang kaniyang kalagayan at matukoy ang angkop na tugon sa insidente.

Samantala, patuloy na mino-monitor ng DSWD ang kaso upang matiyak ang kaligtasan at kapakanan ng bata, at upang mabigyan ito ng kinakailangang suporta at gabay ng pamilya.

KUMPIYANSA ang Bangsamoro Transition Authority (BTA) na magbubunga ang bukas at malawak na mga pagtalakay sa districting bills upang masiguradong “legally compliant” ang nakatakdang BARMM elections sa Marso 2026.

Ayon kay Member of Parliament Naguib Sinarimbo, ang serye ng talakayang isinasagawa ng BTA hinggil
sa sa anim na districting bills
ay naglalayong masiguro ang pagsunod sa mga legal na rekisitos para sa paghahanda ng halalan sa Bangsamoro Autonomous Region in Muslim Mindanao.

Si Sinarimbo, isang abogado at local gov’t committee chair ng transition parliament, ay nagsabing dumaan umano sa masusing pagsusuri ang mga panukalang batas mula sa malaking bilang ng dumalo, na ang karaniwang mg mungkahi ay ang pagsasa-ayos ng mga municipal cluster sa Tawi-Tawi at Basilan, gayundin sa ilang mga lugar sa Lanao del Sur.

Nagsimula ang serye ng mga pampublikong konsultasyon ukol sa districting bills noong Nobyembre sa Tawi-Tawi, Basilan at sa Special Geographic Area; nasundan ito sa Lanao del Sur noong Disyembre 7; Cotabato City noong Disyembre 8; Maguindanao del Sur noong Disyembre 10; at nakatakdang matapos ngayong Disyembre 12 sa Maguindanao del Norte.

Iniulat ng mga opisyal ng BTA na ang konsultasyon ay nakahikayat ng hindi pangkaraniwang dami at pagkakaiba-iba ng mga lumahok sa iba’t ibang bahagi ng rehiyon, patunay umano na ang panukalang batas ay hinuhubog sa isang tunay na bukas at demokratikong proseso.

Ipinabatid rin ni Sinarimbo na lumampas ang bilang ng mga dumalo sa inaasahan ng mga tagapag-organisa, na ginagawa itong isa sa pinakamalawak na public consultation efforts sa panahon ng Bangsamoro transition.

Nabatid na aktibong nakipagpalitan ng opinyon ang mga kalahok sa mga mambabatas hinggil sa mungkahing hangganan ng mga distrito, representasyon ayon sa populasyon, at alokasyon ng mga puwesto sa inaasahang parliamentary setup.

Ibinahagi rin ng mga stakeholder ang kanilang mga pangamba hinggil sa pangangalaga ng minority representation, pagpapanatili ng geographic contiguity, at pag-angkop ng mga distrito sa umiiral na sosyal at ekonomiyang kalagayan.

Tiniyak naman ng resource speakers at mga miyembro ng parliamentary committees na nakapaloob sa opisyal na talaan ang lahat ng mga naisumiteng mungkahi, maging ito man ay nakasulat o binigkas, at isasama sa pag-aayos ng final draft ng mga panukala.

Binigyang-diin ng BTA officials na hindi pormalidad lamang ang konsultasyon, kundi isang mahalagang hakbang upang patatagin ang legal at demokratikong integridad ng districting law.

Nangyayari ang proseso sa gitna ng iniaatas na oras para ipasa ang panukala bago ang mga paghahandang may kinalaman sa halalan, kasunod ng mga paalala mula sa election authorities hinggil sa pagsunod sa mga electoral timeline.

Sa kabila ng limitadong panahon, tiniyak ng transition lawmakers na hindi isasakripisyo ang malawak na partisipasyon, habang diin ang transparency at inclusivity bilang pangunahing prinsipyo.

Magtatapos ang serye ng konsultasyon ngayong Disyembre 12 sa huling public hearing sa Maguindanao del Norte, kung saan inaasahang maglalatag pa ng kanilang posisyon ang karagdagang sectoral groups.

Napuna ng mga observer na ang lawak at sigla ng konsultasyon ay nagpapakita ng tumataas na kamalayan ng publiko sa Bangsamoro parliamentary system habang papalapit ang regular elections.

Sinabi ni Sinarimbo na ang resulta ng konsultasyon ay tutulong upang matiyak na ang pinal na distritong pag-aayos ay magiging makatarungan at representatibo ng iba’t ibang komunidad sa rehiyon.

COTABATO CITY – Nagpatuloy ang inklusibong public consultation hinggil sa BARMM districting law nitong Lunes, Disyembre 8, habang tinitiyak ng Bangsamoro Transition Authority (BTA) na maipasa ang batas bago matapos ang buwan.

Sa naturang konsultasyon, tinalakay ang mga inihaing districting bills para sa rehiyon ng BARMM na siyang magiging batas na pagbabasehan ng kauna-unahang Bangsamoro Parliamentary Elections (BPE) sa susunod na taon.

Ayon kay Member of the Parliament (MP) Atty. Naguib Sinarimbo, nararamdaman ng Parliament ang matinding suporta ng iba’t ibang komunidad sa naturang konsultasyon.

Lubos niyang pinasalamatan ang mainit at aktibong pakikilahok ng mga mamamayan na ayon sa kanya ay nagpapakita ng kagustuhan ng publiko na maging bahagi ng proseso.

Dagdag ni Sinarimbo, sinimulan ng Parliament ang mga konsultasyon noong unang linggo pa lamang ng Nobyembre upang mabigyan ng sapat na panahon ang mga legislative committees na pakinggan ang iba’t ibang panig at masuri ang lahat ng rekomendasyon.

Bahagi rin ito ng legal na mandato na hatiin ang BARMM sa parliamentary districts lalo na matapos ang naging ruling ng Korte Suprema na naging dahilan upang magbago ang ilang bahagi ng teritoryo ng rehiyon.

Kamakailan lamang ay nagpasa ang Parliament ng districting law na nagre-reassign sa pitong puwestong orihinal na nakalaan para sa Sulu. Pasok na rin umano ang Cotabato City upang magkaroon ng tatlong distrito matapos nitong maabot ang minimum population requirement na 100,000.

Bago ang konsultasyon ngayong araw, hiniling na sa mga residente ng Cotabato City na magsumite ng position papers upang agad na maisama ang kanilang mga mungkahi sa pag-aaral ng komite.

Naisagawa na ang unang batch ng konsultasyon sa Tawi-Tawi noong Nobyembre 6, sinundan ng Basilan at Special Geographic Areas noong Disyembre 4, Lanao del Sur noong Disyembre 7, at ngayon, Disyembre 8, sa Cotabato City.

Sa sesyon sa Cotabato, dumalo ang iba’t ibang local officials, barangay leaders, civil society groups, at youth representatives.
Ayon kay Sinarimbo, ang nasabing partisipasyon ay simbolo ng mataas na engagement ng komunidad dahil sa dami ng gustong makibahagi sa paghubog ng final districting law.

Ipinaliwanag naman ng committee staff ang limang districting bills na nasa Parliament ngayon, kasama na ang iba’t ibang paraan ng paghati sa tatlong distrito ng Cotabato City batay sa populasyon at lokasyon nito.

Marami na rin umanong mga position papers mula sa iba’t ibang probinsya ang natanggap ng komite at kasalukuyan na itong pinag-iisa para sa susunod na deliberasyon.

Inanunsyo rin ni Sinarimbo na may karagdagang konsultasyon sa Maguindanao del Sur sa Disyembre 10 at Maguindanao del Norte sa Disyembre 12.

Target ng Parliament na matapos ang lahat ng public consultations sa Disyembre 12 upang makapaghanda ang Joint Committees on Rules and Local Government ng kanilang final report para sa plenaryo.

Aminado ang MP na mas mataas ang interes ng publiko ngayong taon kumpara sa mga nakaraang konsultasyon. Sa Cotabato City pa lamang ay nasa 262 katao ang dumalo na siyang malayo sa karaniwang turnout noong mga nakaraang taon.

Dahil sabay na ginagawa ang districting consultations at pagdinig sa proposed 2026 regional budget, sinisikap umano ng komite na maging mas mabilis ang proseso upang hindi maantala ang budget legislation.

Sa open forum, nagpaalala naman ang Institute for Autonomy and Governance (IAG) at Independent Election Monitoring Center (IEMC) na dapat siguraduhin ng Parliament na tugma ang districting law sa ruling ng Korte Suprema upang maiwasan ang mga legal na isyu at matiyak na hindi maaantala ang 2026 BARMM elections.

Umapela rin ang ilang stakeholders na ituloy ang nakatakdang halalan na naaayon sa oras at muling buksan ang filing of candidacies kapag naipasa na ang districting law. Inirekomenda rin nila ang pag-review ng rules para sa sectoral representation.

Sa pagtatapos ng sesyon, binigyang-diin ni Sinarimbo na ang malawak na pakikilahok ng publiko ang susi upang makabuo ng districting law na patas at epektibong nakaalinsunod sa Konstitusyon at mga pambansang batas.