HEALTH

Pamilyar ba kayo sa sakit na nasopharyngeal carcinoma?

Ito ay isang uri ng cancer na matatagpuan sa gitnang bahagi ng ulo, likod ng ilong at sa itaas ng lalamunan at mas kilala sa tawag na ‘canton o cantonese tumor’.

Ayon sa mga eksperto, mas mataas ang tyansang makuha ito kapag may famaily history ng nasabing sakit; pagkain mga maaalat na isda at exposure sa epstein-barr virus.

Ang ilan namang posibleng sintomas nito ay:

• Bukol sa leeg
• Dugo sa laway
• Dugo mula sa ilong
• Pagbabara ng ilong
• Pagkawala ng pandinig
• Madalas na impeksyon sa tainga
• Sakit sa lalamunan
• Sakit sa ulo.

Samantala, maiiwasan ang ganitong uri ng sakit basta’t iwasan ang kahit anong uri ng maaalat at burong pagkain at bawasan din ang de-lata o nakapreserba na pagkain.—sa panulat ni Kat Gonzales

Pamilyar ba kayo sa sakit na meningitis?

Ang meningitis ay impeksyon kung saan ang mga lining na pumoprotekta sa utak at spinal cord ay namamaga.

Ang sakit na ito ay may ibat-ibang uri — maaaring ito ay  bacterial meningitis, viral meningitis, fungal meningitis, parasitic meningitis, amenic meningitis at non-infectious meningitis.

Posibleng makuha ang nasabing sakit sa pamamagitan ng pagkonsumo ng kontaminadong pagkain, paglangoy o aksidenteng pag-inom ng kontaminadong tubig, paglanghap ng fungi, at iba pa.

Kabilang si sintomas ng meningitis ang ang trangkaso, pananakit ng ulo, pagkahilo, stiff neck, kombulsyon, at iba pa.

Kung makaranas naman ng sintomas ng nasabing sakit ay posible itong magamot sa pamamagitan ng pag-inom ng antibiotics, antifungals, antivirals, at pain relievers.

Sakali mang lumala ang sintomas ng sakit ay mas mainam na magpakonsulta na sa doktor.

Mainitin ba ang inyong ulo o madalas kang magalit?

Kung madalas kang manigaw, hindi mamansin ng mga tao, makipag-away, manira ng mga gamit, at saktan ang sarili, narito ang ilang tips upang makontrol ang iyong anger problems:

Una, huminto. Pag-isipan nang mabuti ang gagawing reaksyon sa pamamagitan ng mabagal na pagbibilang mula isa hanggang sampu.

Pangalawa, lumayo. Huminga muna nang malalim at hintaying kumalma ang sarili bago magbitiw ng mga salita at gumawa ng aksyon.

At pangatlo, unawain ang dahilan ng iyong pagkagalit.

Bukod sa mga nabanggit, nakatutulong din ang pag-eehersisyo, pagpapahinga, at pagpapatawad upang makontrol ang galit. —sa panulat ni John Riz Calata

Madalas ka bang mag-beach o lumabas ngayong tag-init?

Narito ang ilang tips para maiwasan ang pagkakaroon ng sunburn:

• Uminom ng maraming tubig bago lumabas
• Gumamit ng karagdagang proteksyon gaya ng oral sunscreen
• Magsuot ng sombrero o gumamit ng payong
• Iwasan din ang paglabas mula alas-nuebe ng umaga hanggang alas-kwatro ng hapon, kung kailan tirik ang araw
• Bawasan din ang pag-inom ng kape dahil nakaka-dehydrate ito ng balat

Para naman malunasan sunburn, nakatutulong ang agarang pagligo ng malamig na tubig at gumamit ng mild soap, o aloe vera gel, kung talagang masakit o mahapdi na ang balat.

Sakali mang lumala na ang sunburn ay mas mainam nang magpakonsulta sa doktor.—sa panulat ni John Riz Calata

Mahilig ka bang uminom ng alak?

Narito ang ilang paraan para maiwasan ang pagkakaroon ng hangover:

Una, huwag uminom ng alcoholic drink nang walang laman ang tiyan upang mabawasan ang absorption ng katawan sa alak.

Pangalawa, piliing mabuti ang iinuming alak at mas maganda rin kung huwag itong paghalu-haluin.

Pangatlo, panatilihing hydrated ang katawan sa pamamagitan ng pag-inom ng tubig na nakapagpapabalik sa nawalang electrolytes sa katawan.

At panghuli, mabuti ring humigop ng mainit na sabaw sakali mang nahihirapang kumain ng heavy meal.

Masayang uminom ng alak ngunit sabi nga ni Miss Universe 2018 Catriona Gray, “everything is good, but in moderation.” —sa panulat ni John Riz Calata

Nakararanas ka ba ng pananakit o burning sensation sa iyong lalamunan o dibdib na tinatawag ding heartburn?

Ang mga nabanggit ay sintomas ng acid reflux ngunit ano nga ba ang kalagayang ito?

Madalas makuha ang acid reflux mula sa pagkonsumo ng caffeine, kape, tsokolate, alcohol, soda at iba pang carbonated beverages; matataba, maaanghang, pinirito, at maaalat na pagkain; citrus fruits at juices; bawang at sibuyas; at patatas.

Maaari naman itong maiwasan o mabawasan sa pamamagitan ng pag-eehersisyo, kumain nang nasa tamang dami, pag-iwas sa pagkain bago matulog, at pagbawas sa pag-inom ng alcohol.

Kung maranasan naman sa loob ng isang linggo ang acid reflux ay mainam nang magpakonsulta sa doktor. —sa panulat ni John Riz Calata

Kasabay ng pagsisimula ng tag-init sa bansa ang mga panganib ng iba’t ibang sakit na may kinalaman sa matinding init kaya alamin kung paano maiiwasan ang mga ito.

Una, siguruhin ang pagkakaroon ng maayos na hydration, uminom ng pito hanggang walong baso ng tubig kada araw, at mainam na magbaon ng reusable water bottle.

Ikalawa, siguruhin ang maayos na ventilation kung nasa loob ng establisimyento.

Ikatlo, magsagawa ng heat breaks upang hindi lubos na mainitan.

At ikaapat, i-schedule ang outdoor activities tuwing hindi mainit ang panahon katulad ng bago mag alas nuwebe ng umaga o pagkatapos ng alas kwatro ng hapon.

—sa panulat ni Roma Molina

Ngayong burn prevention month, alamin kung paano makaiiwas sa panganib ng pagkapaso.

Una, sa kusina, huwag iwanan ang niluluto, gumamit ng mahahabang oven at stove mitts, at mag-ingat sa pagbubukas ng maiinit na pagkain o inumin.

Ikalawa, ilayo ang mga bata mula sa stoves, grills, at anumang pinagmumulan ng apoy, pati na rin mula sa mga appliance cords.

Ikatlo, bunutin mula sa mga saksakan ang mga bagay na ginagamitan ng kuryente tulad ng plantsa, at siguruhing hindi mahihila at maitutumba ang mga ito.

At ikaapat, mag-ingat sa paggamit ng mga kemikal lalo pa’t maaaring magsanhi ng pagkasunog ng balat ang mga ito. —sa panulat ni Roma Molina

 Alam mo bang marami itong taglay na benepisyo?

Isa sa pangunahing benepisyo nito ang pagpapababa ng antas ng cholesterol; nakokontrol ang diabetes at pinoprotektahan ang puso.

Posible rin makaiwas sa kanser ang mga kumakain ang ng broccoli dahil sa taglay nitong glucosinolates.

Bukod pa rito, mayaman ang broccoli sa bitamina; mineral at bioactive compound. —sa panulat ni Kat Gonzales

Sa pagdiriwang ng Rabies Awareness Month ngayong Marso, alamin natin kung ano ito at kung paano makakaiwas mula rito.

Ang rabies ay isang viral disease na maaaring mailipat sakaling  makagat ang mga tao ng hayop na may rabies.

Maiiwasan ito sa pamamagitan responsableng pet ownership sa pamamagitan ng pagpapabakuna at pag-iingat ng mga pet owner.

Matatandaang noong september 2024, nakapagtala ng 354 cases ng rabies sa bansa, mas mataas sa 287 reported cases noong 2023.