HEALTH

Tag-init na naman! Ngayong dry season, mahalagang bigyang-pansin ang kalusugan ng ating balat; dahil ang pagsadsad ng temperatura ay maaaring magdulot ng iba’t ibang skin diseases.

Ang labis na pagkatuyo ng balat dahil sa init ay nagpapahina sa natural na proteksyon nito, na nagiging sanhi ng pagiging “prone” Nito sa impeksyong kumakapit.

Ilan sa mga karaniwang kondisyon sa balat na maaaring lumitaw sa panahon ng tag-init ay ang “bacterial infections”, “prickly heat” o “bungang-araw” at “dermatitis”.

Mahalagang hakbang para makaiwas sa mga komplikasyong ito ay ang pagkakaroon ng “proper hygiene”.

Ayon kay Dr. Frances Ordonez ng Quezon City Health department, ang paggamit ng moisturizer ay maaaring makatulong sa pagpapanatili ng hydration ng balat.

Kaugnay nito ay patuloy naman ang paalala ng Department of Health sa publiko na palaging manatiling hydrated at hangga’t maaari ay iwasan ang direktang exposure sa araw upang makaiwas sa iba’t ibang skin diseases ngayong tag-init. —sa panulat ni Jasper Barleta

Ang pomegranate ay isang prutas na mayaman sa antioxidants, vitamins, at minerals.

Tinagurian itong superfood dahil sa dami ng benepisyo nito sa kalusugan.

Mayroon itong antimicrobial benefits dahil sa natural antimicrobials mula sa vitamin c.

Ayon sa ilang pag-aaral nakakatulong din ang taglay nitong antioxidants na nagbibigay ng natural protection laban sa ultraviolet rays.

Bukod dito, nababawasan din ng pomegranate ang inflammation sa balat.

Mula sa pinagsamang salita ng biyahe at hilo, ay ang bagong salitang hindi mo gugustuhing maramdaman ngayong holiday season, ang “byahilo.”

Ang pagkahilo o motion sickness ay kondisyong kadalasang nararamdaman ng marami sa tuwing bumibiyahe.

Ayon sa mga eksperto, ang “byahilo” ay nangyayari kapag hindi nagtutugma ang senyales na natatanggap ng utak mula sa mata at mga pandama sa katawan.

Ang mga sintomas ng motion sickness ay maaaring magsimula mula sa animo’y paggalaw ng paligid, pagpapawis, at pagsusuka.

Para maiwasan ang “byahilo”, narito ang ilang tips mula sa mga eksperto: Uminom ng maraming tubig, umiwas sa mabibigat na pagkain bago bumiyahe, pumili ng lugar sa sasakyan na malilimitahan ang paggalaw at iwasan ang pagbabasa o paggamit ng gadgets sa biyahe.

Sakali namang patuloy na nararamdaman ang sintomas, mainam na magpakonsulta sa doktor para sa angkop na gamot at mga payo.—sa panulat ni Jasper Barleta

Ang kagat ng aso ay maaaring magdulot ng malubhang pinsala sa kalusugan ng tao.

Maaaring magdulot ito ng punit o bukas na sugat, na posibleng dumugo depende sa lalim at lakas ng kagat. Ang panganib ng impeksyon ay nakasalalay sa uri ng aso at sa kalinisan ng kapaligiran.

Narito ang mga hakbang na dapat sundin kapag nakagat ng aso:

Una, hugasan agad ang sugat gamit ang dumadaloy na tubig mula sa gripo. Mas mabisa kung gagamit ng antiseptic cleanser o solution sa loob ng 5 hanggang 10 minuto.

Pangalawa, pabagalin ang pagdurugo sa pamamagitan ng paglalagay ng pressure sa sugat at pagtaas ng bahaging nakagat.

Pangatlo, maglagay ng over-the-counter antibiotic ointment upang maiwasan ang impeksyon.

Pang-apat, kapag naalagaan na ang sugat, magpunta agad sa ospital at magpakonsulta sa doktor para sa karagdagang medikal na atensyon.

Iwasan ding mag-panic at siguraduhing maayos ang paunang lunas.—sa panulat ni John Riz Calata

Hanggang sa ngayon ay wala pa ring maibigay na tiyak na dahilan ang mga eksperto hinggil sa kung ano nga ba ang nagiging sanhi ng Autism o Autism Spectrum Disorder; isang neurological disorder na nakaaapekto sa pakikipag-usap, pakikisama at pagkatuto ng isang tao.

Ayon sa mga pag-aaral, maaaring mula ito sa genetics, environment, o maaaring mula sa kinakain at iba-iba pang sanhi.

Sinabi ni Doctor Francis Dimalanta ng St. Luke’s medical Center na tinatayang nasa 1.5 milyong kaso na ng autismo ang naitatala sa bansa.

Dagdag pa ng doktor na mahalagang matukoy kaagad kung may autism ang isang bata na dapat maisagawa bago sumapit ang edad na dalawa.

Aniya, maaaring maobserbahan ang autism sa mga sumusunod na sintomas: Speech delay, hirap na makisalamuha sa mga tao, paulit-ulit na paggalaw kagaya ng hand flapping, spinning at swirling.

Muli namang nagpaalala ang doktor na normal ang maging in-denial ang isang magulang hinggil sa kalagayan ng kanilang anak pero kailangang tanggapin ito kaagad upang matugunan ang karamdaman ng anak.—sa panulat ni Jasper Barleta

Sa gitna ng pagtaas ng kaso ng mental health issues sa bansa, marami ang nakakaranas ng stress, anxiety at depression.

Narito ang ilang paraan upang matugunan ang stress, anxiety at depression:

Karaniwang sintomas ng mga nasabing kondisyon ay ang labis na pag-aalala, hirap sa pagtulog, at kawalan ng gana sa mga dating hilig gawin.

Dahil dito, iminumungkahi ng mga eksperto ang pagkakaroon ng sapat na tulog, regular na pag-e-ehersisyo, mindfulness, at bukas na pakikipag-usap bilang pangunahing hakbang sa pangangalaga sa mental health.

Pinapaalalahanan rin ang publiko na agad humingi ng tulong sa mga doktor kung naapektuhan na ang pang-araw-araw na buhay o kung minsan ay naiisipang saktan ang sarili dahil sa labis na pag-iisip.—sa panulat ni John Riz Calata

Ayon sa mga eksperto, kagaya ng tradisyonal na sigarilyo, ang e-cigarette ay nagtataglay rin ng nicotine na kailanman ay hindi naging maganda para sa kalusugan dahil nagdudulot ito ng pagtaas ng prisyon at adrenaline, na nagpapabilis ng tibok ng puso na maaaring maging dahilan ng heart attack.

Ang paggamit ng vape ay nakakapinsala ng puso at baga. Maaari rin itong magdulot ng paghina ng resistensya at cancer.

Bagama’t, sinasabi sa isang pag-aaral na mabisang paraan ang paggamit ng vape upang maiwasan ang sigarilyo ay wala pa ring sapat na ebidensyang magpapatunay rito.

Dahil wala pang kongretong pag-aaral sa vape ay mas mainam pa ring na kumonsulta sa mga eksperto ukol sa paggamit nito.

Maaaring karamihan sa inyo ay narinig na ang sakit na appendicitis, ngunit ano nga ba ang kondisyong ito?

Ang appendicitis ay isang kondisyon kung saan ang appendix, isang maliit na bahagi ng bituka na matatagpuan sa kanang ibabang bahagi ng tiyan, ay namamaga.

Ito ay posibleng dulot ng pagbabara ng appendix, infection, o kaya naman genetics o may kapamilya nang nagkaroon nito.

Kabilang sa mga sintomas ng nasabing sakit ay ang panandaliang pananakit sa tiyan na nagsisimula sa gitnang bahagi at unti-unting lumipat sa kanang ibabang bahagi ng tiyan; matinding sakit na lumalala kapag gumagalaw, humihinga, o kapag pinipiga ang tiyan; pagkakaroon ng lagnat; pagduduwal at pagsusuka na kadalasang kasunod ng sakit; kulang na o hindi normal na pagdumi o pagkawala ng gana sa pagkain.

Ang pinaka-epektibong paggamot para sa appendicitis ay operasyon o ang pagtanggal ng appendix sa pamamagitan ng open appendectomy o laparoscopic appendectomy.

Kung ang appendix ay pumutok na, maaaring kailanganin ang mas malawak na operasyon at paggamit ng antibiotics upang labanan ang impeksyon.

Paalala po: Kung sa tingin mo ay may appendicitis, agad nang magpatingin sa doktor upang maiwasan ang komplikasyon.—sa panulat ni John Riz Calata

Ang diarrhea, o pagtatae, ay isang kondisyon kung saan madalas at malambot o watery ang pagdumi ng isang tao.

Isa itong paraan ng katawan upang alisin ang mga mikrobyo o bagay na nakairita sa tiyan at bituka.

Maraming posibleng sanhi ang diarrhea, kabilang na ang viral o bacterial infection; pagkain ng kontaminadong pagkain o inumin; pag-inom ng ilang uri ng gamot, tulad ng antibiotics; o kaya naman ay epekto ng stress at ilang kondisyon tulad ng irritable bowel syndrome.

Kabilang sa mga sintomas ng diarrhea ang madalas na pagdumi, pananakit ng tiyan, pag-utot, pagduduwal, at minsan ay lagnat o panghihina.

Ang pangunahing lunas sa diarrhea ay ang pagpapanatili ng sapat na hydration sa pamamagitan ng pag-inom ng maraming tubig o oral rehydration solution upang mapalitan ang nawawalang electrolytes.

Kapag matagal na ang pagtatae o may kasamang dugo sa dumi, mataas na lagnat, o matinding pananakit ng tiyan, mainam na kumonsulta agad sa doktor para sa tamang pagsusuri at paggamot.—sa panulat ni John Riz Calata

Madalas ka bang nakararanas ng constipation?

Ang kondisyon na ito ay dulot ng mabagal ang paggalaw ng dumi sa digestive tract, kung saan hindi agad nailalabas ang dumi na siya namang nagiging dahilan ng pagtigas at pagkatuyo nito.

Kabilang sa mga dahilan ng pagkakaroon ng constipation ay ang kakulangan sa tubig at fiber; pagbabago sa diet; kakulangan sa physical activity; matagal na pag-upo o paghiga; at pagpigil sa pagdumi.

Kasama naman sa mga sintomas ng constipation ang hirap sa pagdumi, pakiramdam na parang may pagbabara sa bituka, pananakit ng sikmura at tiyan; at pagiging bloated ng tiyan.

Ang mga gamot naman pwedeng inumin upang mawala ang constipation ay stool softener, osmotic, stimulants, fiber supplements, at suppositories.

Sakali mang lumala ang nasabing kondisyon ay mas mainam nang magpakonsulta sa doktor.—sa panulat ni John Riz Calata