NEWS

Kasunod ng matinding pagbatikos na kinakaharap ng online gaming industry hinggil sa mga panawagan para sa total ban, ang mga compliant operator ay nakiisa sa pagdepensa sa pagsusulong sa pinakamahigpit na regulasyon.

Kaya ipinagmalaki ng mga industry stakeholder ang papel na ginagampanan ng sektor sa pagtulong sa pondo para sa social programs ng pamahalaan at suporta para sa national sports development, partikular sa pag-iisponsor sa paghahanda ng mga Pinoy athlete sa international competitions.

Iginiit ni Cynthia Carrion, presidente ng Gymnastics Association of the Philippines at manager ni Olympic gold medalist Carlos Yulo, ang kahalagahan ng corporate sponsorships sa pagpapanatili ng mga elite sports program.

Tinukoy niya ang mga compliant companies tulad ng DigiPlus at Interactive Corp. na malaki ang naitulong sa pagsasanay at pag-unlad ng mga atleta, kabilang si Yulo.

“Without sponsors, including those from the online gaming sector, we would not have the necessary resources for training, travel, and competition,” sabi ni Carrion.

“Their support plays a key role in allowing our athletes to represent the country on the world stage,” aniya pa.

Kahit may masusing pagsusuri at mga panawagan mula sa mga mambabatas at iba pang sektor na ipagbawal o paigtingin ang regulasyon, nananatiling matatag ang industriya sa patuloy nitong pagbibigay ng suporta sa iba’t ibang kampanya ng national sports. Ang mga atleta tulad nina Eumir Marcial, Scottie Thompson, at Yulo ay nakatanggap ng suporta na bahagi ay nagmula sa kita mula sa online gaming.

Nabatid na kasama sa mga tulong na ito ay ang gastos para sa coaching, nutrisyon, pagsasanay sa ibang bansa, at mga international competition.

Makaraang manalo sa Olympics noong Agosto 2024, kinilala ni Yulo ang malaking ambag ng private sector partners sa kanyang tagumpay, sa isang press conference.

Ipinunto ni Carrion, na siya ring chair ng Philippine Retirement Authority at may mga posisyon sa international gymnastics organizations, na ang pondo mula sa gaming industry ang pumupunan sa kakulangan sa public sports financing.

“This industry contributes billions through corporate social responsibility programs. A portion of that directly supports sports, where government budgets often fall short,” aniya.

Maliban sa pagsuporta sa elite athletes, ang gaming revenues ay napaulat na sumuporta sa national tournaments, grassroots leagues, at iba pang developmental programs na naglalayong makatuklas at hubugin ang future talent.

Dahil naghahanda ang national team para sa mga darating na international competitions, nanawagan si Carrion at ang iba pang sports officials para sa mas balanseng approach sa mga talakayan sa online gaming regulation.

“Regulations can be improved where necessary, but it is also important to recognize the positive contributions made by legal, compliant operators,” ani Carrion.

Mahigpit na nagbabala si dating Department of Information and Communications Technology (DICT) Secretary Gregorio “Gringo” Honasan hinggil sa mga posibleng banta sa pambansang seguridad na idudulot ng kasalukuyang bersyon ng Konektadong Pinoy (KP) Bill.

Pahayag ni Honasan, kulang sa mga mekanismong pang-seguridad ang panukala partikular sa pagprotekta sa mga digital infrastructure ng bansa. Aniya, kung walang malinaw na legal na proseso para sa national security vetting ng mga Data Transmission Participants, hindi sapat ang Implementing Rules and Regulations (IRR) upang tiyakin ang seguridad at pananagutan ng mga ito.

“Without a prior legally mandated national security vetting process in allowing Data Transmission Participants, the Implementing Rules and Regulations (IRR) alone cannot provide the necessary level of scrutiny and accountability,” pahayag ni Honasan.

Iginiit ni Honasan na may kakulangan ang panukala sa regulasyong sasaklaw sa mga foreign-controlled firms lalo na sa mga sensitibong operasyon gaya ng cable landing stations at satellite gateways. Aniya, ang kasalukuyang probisyon ay masyadong maluwag at walang sapat na proteksyon para sa mga critical infrastructure.

Sabi ni Honasan, wala ring malinaw at legal na batayan ng parusa para sa mga kompanyang lalabag sa mga alituntunin na maaaring humantong sa seryosong pagkasira ng systems at service disruptions.

Kaugnay nito, sinuportahan ng Philippine Chamber of Telecommunications Operators (PCTO) ang panawagan ni Honasan kasabay ng panawagan nito kay Pangulong Ferdinand Marcos Jr. na i-veto ang panukala.

Babala ng grupo, kulang sa regulatory oversight ang KP bill at maaaring makompromiso ang pambansang seguridad.

Nangangamba naman ang ilang telecommunications stakeholders hinggil sa dalawang taong compliance window na itinakda sa panukala na anila ay hindi sapat upang maabot ang kinakailangang cybersecurity standards.

Kahit may mga babala at pagtutol mula sa ilang sektor, nagpahayag naman ang DICT ng kumpiyansa na maisasabatas ang Konektadong Pinoy Bill sa kabila ng mga pangambang inihain ukol sa negatibong epekto nito sa pambansang seguridad.

Iginiit ng Cybercrime Investigation and Coordinating Center (CICC) ang pangangailangan ng mas mahigpit ngunit makatuwirang regulasyon sa e-gambling sa halip na tuluyang pagbabawal dito.

Ayon kay Atty. Renato ‘Aboy’ Paraiso, Deputy Executive Director ng CICC, ang total ban sa internet gaming ay posibleng magdulot ng mas malaking problema sa halip na solusyon, dahil maaari nitong itulak ang mga lehitimong platform na mag-operate nang patago o underground.

Binigyang-diin ni Paraiso na mahalaga ang papel ng regulated online gambling sa ekonomiya ng bansa, kung saan nakalilikha ito ng bilyong pisong kita at libu-libong trabaho para sa mga Pilipino.

Aniya, hindi dapat kalimutan ang balanse sa pagitan ng proteksyon ng publiko, lalo na ng mga kabataan, at ng pangangalaga sa mga lehitimong industriya.

Kasabay nito, isinapubliko rin ng CICC ang kanilang mga matagumpay na operasyon laban sa mga sindikatong sangkot sa ilegal na online gambling.

Sa isang operasyon sa Makati noong Marso 19, 2025, 131 katao ang naaresto kabilang ang 96 na dayuhan sa isang ilegal na operasyon ng online gaming na pinamamahalaan ng diumano’y software service provider na Flying Future Services Inc.

Noong Pebrero 16, 2025, tatlong Chinese nationals din ang inaresto sa Santa Rosa, Laguna dahil sa koneksyon umano sa isang sindikato ng ilegal na sugal at online prostitution.

Ang mga hakbang na ito ay isinagawa sa pakikipagtulungan sa iba’t ibang ahensya tulad ng CIDG, PAOCC, at Bureau of Immigration.

Ayon sa tala ng CICC, mula Enero hanggang kalagitnaan ng Hunyo 2025, aabot na sa 5,099 na katao ang naaresto dahil sa mga cybercrime operations.

Ang mahigit 600 sa mga ito ay naaresto sa entrapment operations, kung saan 116 ang nahatulan na ng korte. Karamihan sa mga ito ay dating mga empleyado ng mga ilegal na POGO networks.

Dagdag pa ni Paraiso, nagpapatuloy ang CICC sa pagbuwag ng mga imprastrukturang ginagamit sa cybercrime tulad ng SIM card fraud at hindi rehistradong e-wallet services.

Layon nitong wasakin ang buong sistema ng mga sindikato at hindi lamang ang kanilang mga operasyon sa ibabaw.

Sa ilalim ng direktiba ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr., patuloy ang CICC sa pagiging pangunahing sandigan ng pamahalaan sa laban kontra sa mga ilegal na aktibidad sa internet.

Anila, sa pamamagitan ng mas pinatinding kampanya at pakikipagtulungan sa publiko, matitigil din ang malawakang pag-abuso sa digital space.

Hinikayat ng ilang grupo ang pamahalaan na gamitin ang mas matalino at makabagong teknolohiya upang labanan ang illegal online gambling, sa halip na ganap na ipagbawal ang lahat ng anyo ng sugal sa internet sa bansa.

Ang total ban, ayon sa kanila, ay maaaring magtulak sa mga lehitimong online gaming platforms na lumipat sa underground operations na mahirap bantayan at mas mapanganib sa mga mamamayan.

Sa isang statement, iginiit ng mga grupong Bantay Konsyumer, Kalsada, Kuryente (BK3) at Konsyumer at Mamamayan (KM) ang pangangailangan ng mas mahigpit na digital regulation na sinusuportahan ng mga makabago at mas pinahusay na mekanismo ng pamamahala, sa halip na simpleng pagbabawal na posibleng magdulot ng mas malawak na operasyon ng ilegal at hindi matunton na sugalan online.

“Totoo ang pangamba ng publiko ukol sa masasamang dulot ng sugal,” giit ni Atty. Karry Sison, convenor ng BK3.

“Ngunit ang simpleng pagbabawal ng online gambling ay hindi sapat. Maraming mga site ang nakabase sa labas ng bansa at hindi nasasaklaw ng ating mga batas, kaya patuloy nilang naipapakalat ang mapaminsalang software at nananakaw ng datos ng mga gumagamit,” pahayag niya.

Isiniwalat pa ni Sison na kahit pa maraming ilegal na gambling sites ang na-block na ng pamahalaan, patuloy itong muling lumilitaw sa bagong mga web domain at offshore servers.

“Maaaring maipasara ang isang site ngayon, pero may kapalit na bukas. Kailangan natin ng mas matatalinong sistema na maagap na natutukoy at naipapatigil ang mga ito bago pa man makarating sa publiko. Isa itong usapin ng cybersecurity, at nararapat itong tratuhin bilang ganoon,” sabi niya.

Ayon kay Sison, nakababahala rin ang patuloy na pagdami ng unregulated online gambling platforms na umano’y nagiging daan ng pandaraya, pananamantala, at iba pang anyo ng krimen, bunsod ng kawalan ng sapat na regulasyon.

Paliwanag niya, ang pagbabawal sa mga lisensyadong platform ay hindi tuluyang makapipigil sa panganib bagkus ay maaaring magtulak pa sa mga ito na lumipat sa mas lihim at hindi kontroladong espasyo.

Samantala, binigyang-diin ni KM Convenor Danilo Lorenzo “Ren” DeLos Santos ang potensyal ng digital financial tools gaya ng e-wallets sa pagtukoy at pagpigil sa kahina-hinalang aktibidad na may kaugnayan sa online gambling.

“Ginagamit ng milyun-milyong Pilipino ang e-wallets araw-araw,” diin pa niya. “Sa pamamagitan ng tamang regulasyon, maaaring matukoy ang mga kaduda-dudang pattern gaya ng madalas na pagtaya, paggamit ng mga menor de edad, o mga kahina-hinalang account. Ang teknolohiya ay maaaring maging susi para makakilos agad ang mga regulator.”

Kasabay nito, nanawagan ang mga advocacy groups sa mga mambabatas na muling pag-aralan ang mga panukalang batas na layong ganap na ipagbawal ang online gambling, at sa halip ay ituon ang atensiyon sa paggamit ng high-tech at data-driven na regulasyon upang tugunan ang ugat ng nabanggit na problema.

LANTARANG kinuwestiyon ng ilang sektor ang naging papel ng matataas na opisyal ng Department of Public Works and Highways (DPWH) sa umano’y kabiguang makumpuni at mapagpatibay ang Sta. Maria – Cabagan Bridge sa lalawigan ng Isabela sa kabila ng matagal na panahon ng kanilang panunungkulan.

Sinasabing si Usec. Eugenio Pipo, Jr., na nagsilbing Assistant Secretary for Luzon Operations mula 2016 hanggang 2020, ay naitalaga bilang Undersecretary for Regional Operations noong 2022.

Nabatid na saklaw ng kanyang nasasakupan ang Cordillera Administrative Region, Region I, Region II, at ilang bahagi ng Mindanao.

Kaya naman, bilang Usec for Operations, siya ang may direktang pamamahala sa mga proyektong imprastraktura sa naturang mga rehiyon.

Kahanay niya sa pamunuan si Undersecretary Ador Canlas, na nagsilbing kanyang Assistant Secretary mula 2022 hanggang 2023. Kalaunan ay naitalaga rin si Canlas bilang Undersecretary for Technical Services, kung saan siya ang nag-apruba sa Retrofitting Design ng Cabagan Bridge.

Gayunman, sa kabila ng mga taon na panunungkulan umano nina Pipo at Canlas sa Luzon at ng kanilang direktang ugnayan sa proyekto ng tulay, nananatiling hindi maayos at bumagsak pa rin ang tulay, isang pangyayaring naging sanhi ng pangamba sa kaligtasan ng publiko.

Ayon sa mga ulat, nagpadala pa umano ng imbitasyon ang grupo nina Usec. Pipo at Usec. Canlas kay Pangulong Ferdinand Marcos Jr. para sa inagurasyon ng tulay subalit hindi ito nadaluhan ni PBBM.

Sa kabilang banda, sinasabing walang naging malinaw na aksyon o progreso ang naitalang mga hakbangin para sa pagsasaayos ng tulay sa loob ng pitong taong hawak ni Usec. Pipo ang proyekto.

Maging ang disenyo umano para sa retrofitting na aprubado ni Usec. Canlas ay hindi rin naging sapat upang maiwasan ang pagbagsak ng tulay.

Hanggang ngayon, wala umanong opisyal na pahayag mula kina Usec. Pipo at Usec. Canlas ukol sa mga alegasyong ito.

Dahil dito, nananawagan ang publiko para sa masusing imbestigasyon at pananagutan sa mga responsable sa nabanggit na insidente.

SA gitna ng pagtalakay muli ng Kongreso sa epekto ng online gaming sa lipunan at ekonomiya ng bansa, nagbabala si Abra Rep. Joseph “JB” Bernos laban sa posibleng ganap na pagbabawal ng mga online gambling platform.

“Ang total ban sa online gaming ay maaaring ‘di sinasadyang lalong magpapalakas sa pag-usbong ng mga underground at illegal na aktibidad sa pagsusugal sa internet,” giit ng mambabatas mula Abra.

Iginiit ni Bernos, dating naging chair ng House committee on games and amusements at vice chair ng national defense panel noong ika-18 Kongreso, na mas mainam ang regulasyon kaysa sa tuluyang pagbabawal.

“Pinakita na ng kasaysayan na ang pagbabawal sa isang tanyag ngunit kontrobersyal na aktibidad ay hindi nangangahulugang mawawala ito – bagkus ay mapupunta ito sa mga tagong lugar kung saan walang pananagutan, walang regulasyon,
at mas mapanganib para sa ating mamamayan,” dagdag pa niya.

Nilinaw ni Bernos na ang tuluyang pagbabawal sa online gaming, kabilang ang mga lisensyadong e-casinos, e-bingo, at iba pang internet- based wagering platform ay magbubukas ng pinto sa mga hindi lisensyadong operasyon na mas mahirap bantayan at parusahan.

“Dapat lang tayong maging makatotohanan. Ang demand para sa online games of chance ay totoo, lalo na sa mga nakatatanda. Kapag ipinagbawal natin ang mga lehitimong platform, mawawala ang kakayahan ng gobyerno na bantayan at kontrolin ang pagsusugal – kasabay ng pagkawala ng potensyal na kita. Mas malala, bibigyan natin ng puwang ang mga illegal syndicates na hindi naaabot ng ating batas,” diin ni Bernos.

Dahil parte ng kanyang trabaho sa games and amusements panel noon, isinusulong ni Bernos ang mas matibay na regulatory framework na nagtataguyod ng proteksyon sa mga konsyumer habang pinapalago rin ang kita ng estado. Hinikayat din niya ang mga awtoridad at gaming regulators na mag-invest sa cybersecurity at anti-money laundering systems upang maprotektahan ang mga online gaming platform.

“Kung nais nating protektahan ang mga bulnerableng sektor – lalo na ang kabataan at mga low-income earners – mas mainam na higpitan ang regulasyon sa online gaming sa halip na ipagbawal ito ng tuluyan,” aniya.

Kung maaalala, sa mga nakalipas na linggo, ilang mambabatas ang naghain ng panukalang batas na naglalayong higpitan o tuluyang ipagbawal ang online gaming, dahil sa mga isyung panlipunan, kriminalidad, at adiksyon.

Pero para kay Bernos, kinakailangan ng mas masusing pagsusuri at batay sa ebidensya ang dapat maging batayan ng polisiya.

“Huwag nating kalimutan: ang mga platform na ito, kapag maayos na binabantayan, ay lumilikha ng trabaho, sumusuporta sa local tech infrastructure, at nagbibigay ng kita sa gobyerno. Ang problema ay nasa kakulangan sa pagpapatupad at mahinang regulasyon – hindi sa buong industriya,” pagtatapos ni Bernos.

Nabatid na posibleng magkasa ng karagdagang pagdinig ang House of Representatives ukol sa mga polisiya sa online gambling sa pagbubukas ng sesyon ng Kongreso sa loob ng dalawang linggo.

Hinikayat ni dating Albay 2nd District Rep. Joey Salceda si Pangulong Ferdinand Marcos Jr. na huwag munang lagdaan ang Konektadong Pinoy Bill at ibalik ito sa Kongreso.

Ito, ayon kay Salceda, ay upang muling mapag-aralan at ayusin ang ilang probisyon na maaaring magdulot ng problema sa implementasyon ng batas.

Sa isang pahayag, iginiit ni Salceda na bagama’t maganda ang layunin ng panukala na palawakin ang access ng mga Pilipino sa internet, may mga teknikal at substansyal na isyung hindi umano nabigyan ng sapat na atensyon sa kasalukuyang bersyon nito.

“The objective of expanding internet access is well-intentioned. But the current form of the bill introduces structural risks to infrastructure policy, regulatory balance, public accountability, and even national emergency readiness. It may also accelerate the decline of our landline system, which remains essential in times of disaster,” wika ni Salceda.

Aniya, kailangan pang dumaan sa masusing pagsusuri at deliberasyon ang panukala bago ito gawing ganap na batas.

“This bill can still be crafted to promote digital inclusion while protecting long-term infrastructure resilience, service equity, and public accountability. We respectfully urge the President to return the measure to Congress for improvement,” sabi niya.

Binanggit din ni Salceda ang kahalagahan ng pagkakaroon ng iisang direksyon sa mga inisyatibo ng pamahalaan kaugnay ng digital connectivity upang matiyak ang pagiging epektibo at pangmatagalang benepisyo nito sa publiko.

Sinasabing kasama sa kanyang mga mungkahi para sa isang mas matibay na legislative framework ang pagbibigay ng malinaw na legal at teknikal na definition sa mga data-only providers na dapat ay hindi saklaw ng anumang serbisyong may kinalaman sa voice communication kabilang na ang emergency services.

Nabatid na inilatag ni Salceda ang pagtatakda ng minimum infrastructure investment obligations para sa lahat ng providers, franchise holder man o hindi, at pagkakaroon ng patas na coverage requirements sa mga Geographically Isolated and Disadvantaged Areas (GIDAs) upang hindi mapag-iwanan ang mga liblib na komunidad.

Iginiit din ng dating mambabatas ang pagkakaroon ng public float o stock listing requirement para sa mga providers na lumalagpas sa itinakdang revenue o bilang ng subscribers bilang hakbang para sa transparency at accountability.

Maliban dito, dapat din aniyang protektahan ang legacy landline infrastructure at panatilihin ito hangga’t hindi pa ganap na maaasahan ang mga alternatibong teknolohiya sa buong bansa.

Napag-alaman na ang Konektadong Pinoy Bill ay naglalayong palakasin ang mga programang nagbibigay ng libreng internet access sa mga pampublikong lugar at paaralan.

Subalit iginiit ni Salceda na kailangan itong mapag-aralan muli upang masigurong magiging makabuluhan, maayos, at epektibo ang implementasyon nito kapag naisabatas na.

Matatandaang nagpahayag ng pagtutol sa panukala ang Citizen Watch Philippines at anim na technology-based groups, kabilang na rito ang Global AI Council Philippines, Blockchain Council of the Philippines, Cybersecurity Council of the Philippines, Data Center Association of the Philippines, Fintech Philippines Association, at Go Digital Philippines.

Nanawagan sa pamahalaan ang CitizenWatch Philippines, isang lokal na advocacy group, na mas paigtingin ang malinaw at mahigpit na regulasyon sa e-gambling sa halip na tuluyan itong ipagbawal o i-ban.

Sa isang statement, iginiit ng grupo na kailangan ng mas malinaw at mahigpit na polisiya upang protektahan ang mga mamamayan partikular na ang mga kabataan laban sa mga panganib o masamang dulot ng e-gambling.

Ayon kay Orlando Oxales, lead convenor ng CitizenWatch, kinikilala nila ang mga negatibong dulot nito sa mental health, adiksyon, at sa kabuhayan ng mga nalululong sa online gambling.

“Calls for a total ban on online gaming are understandable given the rising public concern. But banning isn’t the answer. It creates more problems than it solves,” wika ni Oxales.

Sinabi ni Oxales na ang gagawing “blanket ban” ay maaaring magtulak sa industriya na lumipat sa underground market kung saan mas magiging laganap ang iligal na operasyon nito dahil walang tamang oversight ng gobyerno.

Bunga nito, mas maaaring maging biktima ang mga manlalaro ng mga mapagsamantalang offshore operators.

Kaya naman, ipinaliwanag ng lead convenor na dapat aniyang magkaroon nang maayos, mahigpit, at mas malinaw na regulasyon na nakatuon sa mas istriktong proseso ng pagkuha ng lisensya, malinaw na panuntunan sa age verification, at mga mekanismo para sa tunay na proteksyon ng mga konsyumer.

“What we need is stricter, smarter regulation–clear rules, modern tools and responsible enforcement that protect our people while preserving public benefit,” giit niya.

Binanggit din ni Oxales ang kahalagahan ng paggamit ng teknolohiya gaya ng artificial intelligence (AI) upang pigilan ang mga menor de edad na makapasok sa mga online gambling platform. Mahalaga umanong tiyakin ang transparency ng operasyon ng mga gambling operators at ang pagpapalakas ng cybersecurity upang maiwasan ang pandaraya at maling paggamit ng impormasyon ng mga manlalaro.

“Let’s be clear: Abuse must be stopped. But prohibition is a blunt tool. Precision regulation is more effective–and more sustainable,” diin pa ni Oxales.

Kung matatandaan, noong nakaraang taon ay umabot ang kita ng e-gambling sa humigit-kumulang P50 bilyon na siya umanong ginagamit para sa universal healthcare, sports development, at drug rehabilitation programs ng bansa.

Sabi ni Oxales, ang pag-ban sa e-gambling ay maaaring magdulot ng pagkalugi na umaabot sa P100 bilyon para sa kita ng bansa ngayong taon.

Kasabay nito, hinimok ng CitizenWatch ang mga ahensya ng pamahalaan tulad ng Philippine Amusement and Gaming Corporation (PAGCOR) at Ad Standards Council, gayundin ang mga mambabatas na bumalangkas ng komprehensibong polisiya na makatutugon sa mabilis na paglago ng industriya ng e-gambling habang isinasalba ang kapakanan ng publiko.

Samantala, suportado naman ng FinTech Alliance Philippines, grupo ng mga major e-wallets sa bansa, ang pagpapatupad ng mas mahigpit na regulasyon na siyang suportado ni Senator Sherwin Gatchalian.

Maaalalang naghain ng panukalang batas si Gatchalian na layong higpitan pa ang regulasyon sa e-gambling upang protektahan ang mga Pilipinong manlalaro mula sa mga negatibong epekto nito.

Tinutuligsa rin ng 14 pang mga online gaming operators ang e-gambling ban at inirekomenda ang mas mahigpit na regulasyon para sa naturang industriya.

Kabilang dito ang World Platinum Technologies Inc., AB Leisure Exponent Inc., Total Gamezone Xtreme Inc., Gamemaster Integrated Inc., Lucky Taya Gaming Corp., Stotsenberg Leisure Park & Hotel Corp., Igo Digital High Technology Inc., Megabet Corp., Gavin Ventures Inc., Gotech Entertainment Inc., Meta Interactive Software Solutions Inc., Nextstage Entertainment Inc., Webzoid System Solutions Corp., at Trojan Wells Entertainment Corp.

MAGKAKASA ng imbestigasyon ang pamahalaan ng Bangsamoro Autonomous Region in Muslim Mindanao (BARMM) kaugnay ng umano’y iregularidad sa paggamit ng pondong nakalaan sa mga lokal na pamahalaan sa rehiyon.

Pahayag ni BARMM spokesperson Mohd Asnin Pendatun, seryosong tinutugunan ng Office of the Chief Minister (OCM) ang isyu partikular na ang pagdawit sa pangalan ni Chief Minister Abdulraof Macacua at iginiit na matutukoy ang mga indibidwal na responsable sa kontrobersya.

“We will conduct an investigation on the alleged misuse of funds and identify the individuals who are dragging the Chief Minister in the controversy,” ani Pendatun sa isang pahayag.

Nabatid na ang anunsyo ay tugon sa privilege speech na inilatag ni Lanao del Sur 1st District Representative Ziaur Alonto Adiong noong Enero 27. Sa kanyang talumpati, isiniwalat ni Adiong na may mga pondong mula ₱500,000 hanggang ₱2.5 milyon ang naipasok sa Landbank accounts ng 400 barangay sa Lanao del Sur. Ngunit ilang araw matapos ang pagpasok ng pera, may mga nagpakilalang tauhan umano ng OCM ang nag-utos sa mga opisyal ng barangay na i-withdraw halos lahat ng pondo maliban sa ₱200,000 para umano sa isang “special operation” na hindi ipinaliwanag kung ano.

Sabi pa ni Adiong, maraming barangay officials ang tumangging gamitin ang pondo dahil sa kawalan ng malinaw na panuntunan o dokumentong sumusuporta sa paggamit nito. Iginiit ng kongresista na posibleng nagmula ang naturang pondo sa ₱6.356 bilyong Local Government Support Fund (LGSF) ng BARMM sa ilalim ng Bangsamoro Autonomy Act No. 56 kung saan malinaw sa Bangsamoro Budget Circular No. 10 na kailangan muna ng special budget request bago mailabas ang pondo.

Kaya naman, tiniyak ng BARMM na handa silang makipagtulungan sa anumang lehitimong imbestigasyon ng kongreso alinsunod sa mandato nito na magpatupad ng oversight function at tiyakin ang transparency at accountability sa paggamit ng pondo ng bayan.

“We will assure they will face the consequences,” babala pa ni Pendatun.

Samantala, inaprubahan na rin ang House Resolution No. 2199 na humihiling ng isang inquiry in aid of legislation upang siyasatin ang umano’y pag-abuso sa pondo. Noong Hunyo 10, tinanggap ng kamara ang ulat na may kalakip na mga natuklasan at rekomendasyon hinggil sa nasabing usapin.

Ayon sa report, inirekomenda ng House Committee on Public Accounts na ipagpatuloy ng Commission on Audit (COA) ang masusing audit at pagsusuri sa buong proseso ng paglalabas at paggamit ng LGSF sa rehiyon.

Ngunit sa kabila ng kontrobersya na maaaring makaapekto sa kredibilidad ng pamahalaang rehiyonal lalo pa’t papalapit na ang kauna-unahang regular na halalan sa BARMM, tiniyak ng OCM na hindi ito magiging hadlang sa kanilang layuning ipatupad ang mga repormang administratibo tungo sa mas matatag at makataong pamamahala.

Labis na nababahala ang Citizens Crime Watch Internationale (CCWI) sa mga posibleng epekto ng Konektadong Pinoy Bill (KPB), na umano’y maaaring magbunsod ng pagdami ng online gaming o e-gambling sa bansa.

Giit naman ng Scam Watch Pilipinas, maaaring maging daan ang panukala sa mas matinding cyber fraud at panganib sa digital security ng Pilipinas.

Ang pahayag ay ginawa ng dalawang civil society advocacy groups matapos lumabas ang mga ulat ukol sa umano’y pangamba na maaaring magpaluwag sa regulasyon ang nasabing panukala at magbukas ng pinto para sa mga kahina-hinalang digital service providers, kabilang na ang mga pinopondohan ng dayuhang puhunan.

Sabi ni Michelle Botor, tagapagtatag at pambansang tagapangulo ng CCWI, maliban pa sa banta sa pambansang seguridad ay ang posibilidad ng paglago ng access sa mga online gambling platforms na maaaring hindi sinasadyang mapalaganap ng panukala.

“Kung walang matibay na mekanismo para sa pagsusuri at pagsala, maaaring maging daan ang batas para sa mga hindi regulated na e-gaming operator upang makapasok sa merkado sa pamamagitan ng bagong digital infrastructure na walang sapat na bantay,” paliwanag ni Botor.

Wika pa niya, “Layunin ng Konektadong Pinoy na ikonekta ang mas maraming Pilipino sa internet, ngunit kung hindi bibigyang-pansin ang cybersecurity, nagbubukas ito ng pintuan para sa seryosong banta – lalo na mula sa mga illegal online gambling platform.”

Isiniwalat din ni Botor na ginagamit na ng mga ganitong platform ang internet upang hikayatin ang publiko sa mga mapanlinlang na gawain, na nagreresulta sa digital addiction, pagkakautang, at pagkakasangkot ng kabataan sa ilegal na sugal.

Pahayag pa niya, kung maisabatas ang KPB nang walang sapat na proteksyon, maaari nitong “i-normalize” ang pagsusugal sa kabataan at mga maralitang sektor dahil sa mas malawak na digital access pero mahinang regulasyon.

Scam Watch: Cybersecurity, dayuhang Impluwensiya at grace period

Samantala, ipinahayag din ng Scam Watch Pilipinas na bagama’t sinusuportahan nila ang layunin ng KPB na palawakin ang access sa internet at i-modernisa ang digital infrastructure ng bansa, may mga probisyon umano sa panukala na nagbubukas sa mas mataas na panganib sa cybersecurity, at paglabag sa data privacy.

Partikular nilang kinuwestiyon ang tatlong taong “grace period” para sa mga bagong Digital Technology and Infrastructure Providers (DTIPs), kung saan papayagan silang mag-operate kahit hindi pa sumusunod sa buong cybersecurity at data privacy standards. Anila, ito ay isang “mapanganib na bintana ng kahinaan.”

“Binubuksan ng grace period ang pintuan para sa mga hacker, scammer, at posibleng dayuhang state-sponsored actors upang lusubin ang kritikal na imprastruktura at makuha ang sensitibong datos ng mamamayan,” babala ng grupo.

Ibinunyag din ng Scam Watch ang pag-aalala sa posibilidad na magkaroon ng dayuhang kontrol sa mga kritikal na imprastruktura tulad ng satellite gateways at cable landing stations—nang walang mahigpit na national security clearance. Ito ay maaaring magdulot umano ng panganib ng cyber espionage at strategic infiltration.

Mga rekomendasyon para
sa mas ligtas na batas

Dahil dito, nananawagan ang grupo na tanggalin ang tatlong taong grace period at agad ipatupad ang umiiral na cybersecurity at data privacy standards bago pahintulutang mag-operate ang kahit anong DTIP.

Kabilang sa kanilang rekomendasyon ay ang sumusunod:
• Isang komprehensibong risk assessment na may pagsasaalang-alang sa cybersecurity, privacy, at pambansang seguridad.
• Obligatoryong background check at clearance mula sa mga ahensyang responsable sa cybersecurity at national security.
• Mas mabigat na parusa sa mga lalabag o magiging pabaya sa pagpapatupad ng mga proteksiyong panseguridad.

“Sa pamamagitan ng pagsama ng mga mahalagang probisyong ito sa panukala, mas maaayon ito sa umiiral na batas ng Pilipinas ukol sa cybersecurity at data protection—at masisiguro ang ligtas na digital na kinabukasan ng bansa,” ayon sa Scam Watch Pilipinas.

Tungkol sa Scam
Watch Pilipinas

Ang Scam Watch Pilipinas ay isang pambansang inisyatiba ng civil society na nakikipagtulungan sa iba’t ibang ahensya ng pamahalaan upang labanan ang lumalalang banta ng digital fraud at cybercrime. Layunin nitong itaas ang kamalayan, isulong ang cybersecurity, at protektahan ang mga Pilipino laban sa online scams, pandaraya, at ilegal na pagsusugal.

Kasama sa mga lumagda sa pahayag ng Scam Watch ang co-founder nitong si Jocel De Guzman, Women in Security Alliance Philippines Chair Mel Migriño, BPO Security Council President George Pineda, Philippines CIO Association Trustee Apol Salud, at PhilDev S&T Foundation Executive Director Frederick Blancas.