EXPLAINERS

Every Filipino student will get quality education.

Ito ang naging pangako ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr. sa kanyang ikalawang State of the Nation Address (SONA) noong July 24, 2023.

Bilang patunay sa commitment na ito, nilagdaan ni Pangulong Marcos noong December 20, 2023 ang pitong panukalang batas na tiyak na magpapaunlad sa ilang higher education institutions (HEIs) sa iba’t ibang lalawigan sa bansa.

Sa bisa ng Republic Act No. 11968, ico-convert na bilang regular campus ang San Isidro Satellite campus ng Leyte Normal University (LNU) sa San Isidro, Leyte. Tatawagin na itong LNU-San Isidro Campus.

Sa ilalim naman ng Republic Act No. 11969, magiging regular campus na rin ang Bataan Peninsula State University (BPSU)-Bagac Extension Campus sa Bagac, Bataan. Kikilalanin na itong BPSU-Bagac Campus.

Samantala, limang batas naman ang magtatatag ng College of Medicine sa ilang pamantasan sa bansa. Kabilang sa mga ito ang Republic Act No. 11970 na magpapatayo ng Benguet State University-College of Medicine sa La Trinidad, Benguet at Republic Act No. 11971 na magpapatayo ng Southern Luzon State University-College of Medicine sa Lucban, Quezon.

Itatatag naman ang University of Eastern Philippines-College of Medicine sa Catarman, Northern Samar sa bisa ng Republic Act No. 11972 at Visayas State University-College of Medicine sa Baybay, Leyte sa bisa ng Republic Act No. 11974.

Maaari nang mag-alok ang nabanggit na universities ng Doctor of Medicine Program, kabilang na ang Integrated Liberal Arts and Medicine Program. Inaasahang ipagpapatuloy ng mga pamantasang ito ang paglinang sa world-class physicians na siya namang mas magpapalakas sa healthcare system ng bansa.

Kaugnay nito, sinabi ni Commission on Higher Education (CHED) Chairperson Prospero de Vera III na patuloy ang pakikipag-ugnayan ng ahensya sa private schools na may medical programs para sa scholarship. Aniya, pagtugon ito sa utos ni Pangulong Marcos na tutukan ang kakulangan ng nurse sa bansa.

Sa patuloy na pag-uupgrade sa schools, colleges, at universities sa bansa, posibleng matupad ang pagkakaroon ng dekalidad na edukasyon para sa bawat Pilipino.

Inilabas na ng OCTA Research ang kanilang Tugon ng Masa survey tungkol sa mga polisiya at programa ng administrasyon ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr. sa West Philippine Sea (WPS) para sa third quarter ng 2023.

Sa naturang survey, tinanong ang respondents kung sang-ayon ba sila o hindi sa pagtugon ng kasalukuyang administrasyon tungkol sa alitan sa teritoryo sa pagitan ng Pilipinas at China.

Sa isinagawang kaparehong survey noong July para sa second quarter ng 2023, naipakitang 43% ng adult Filipinos ang sang-ayon sa approach ng administrasyon ni Pangulong Marcos sa isyu sa WPS.

Nitong December 28, 2023 naman, inilabas na ng OCTA Research ang resulta ng survey para sa ikatlong quarter ng taon. Dito, nakitang mas tiwala na ang mga Pilipino sa pag-handle ng pamahalaan sa isyu sa WPS dahil 58% na ang approved sa mga programa at polisiya ng kasalukuyang administrasyon. Mas mataas ito ng 15% kumpara sa nakaraang survey.

Natuklasan din sa survey na karamihan sa respondents na sang-ayon sa state policies sa naturang isyu ay may edad na 75 pataas, habang karamihan naman sa mga hindi sang-ayon ay mga Pilipinong 18 to 24 years old.

Bukod rito, lumabas na 42% ang nagnanais na magkaroon ang Pilipinas ng mas maraming joint patrols kasama ang mga kaalyadong bansa. Matatandaang kamakailan lang, nagsagawa ang bansa ng joint patrols sa WPS kasama ang Amerika. Hindi ito nagustuhan ng China na sinabing nagsti-“stirring up of trouble” ang Manila sa rehiyon.

Agad naman itong pinabulaanan ng Armed Forces of the Philippines (AFP) na iginiit na sinusundan lang ng bansa ang international law. Ayon kay military spokesman Col. Medel Aguilar, nagkakalat ng fake news ang state media ng China na ipinalalabas na nagsisimula ng gulo ang Pilipinas sa WPS.

Simula nang maupo si Pangulong Marcos sa opisina, nakapaghain ang pamahalaan ng higit sa ilang daang diplomatic protests dahil sa agresyon ng China sa WPS, kabilang na ang paggamit ng military-grade laser at water cannon sa mga barko ng Pilipinas.

Para sa Pangulo, most complex geopolitical challenge ang sitwasyon sa South China Sea. Sa kabila nito, pinagtibay pa rin niyang committed ang administrasyon sa pagpapanatili ng kapayapaan at pagsunod sa rules-based order sa gitna ng lumalalang tensyon sa pinag-aagawang teritoryo.

Nitong December 22, 2023, inilabas ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr. ang Executive Order (EO) No. 50. Sa bisa ng kautusang ito, palalawigin hanggang December 31, 2024 ang pansamantalang modipikasyon ng taripa sa mga produktong bigas, mais, at karne.

Tumutukoy ang taripa sa buwis na ipinapatong ng isang bansa sa mga produktong inaangkat mula sa ibang bansa.

Pansamantalang binago ang import duty rates sa imported rice, corn, at meat products upang matiyak na affordable pa rin ang mga ito sa kabila ng mga epekto ng El Niño at African Swine Fever.

Sa bisa ng EO No. 10, series of 2022 ng National Economic Development Authority (NEDA), 15% in-quota at 25% out-quota ang taripa para sa karne ng baboy; 5% in-quota at 15% out-quota sa mais; at 35% in-quota at out-quota naman para sa bigas.

Matatandaang NEDA ang nagrekomenda sa temporary extension ng reduced Most Favored Nation (MFN) tariff rates sa ilang mga pangunahing bilihin. At sa ilalim naman ng Republic Act No. 10863 o Customs Modernization and Tariff Act, may kapangyarihan ang Pangulo na taasan, bawasan, o alisin ang taripa bilang tugon sa rekomendasyon ng NEDA.

Ayon kay Pangulong Marcos, nabigyan ng katwiran ng kasalukuyang kondisyon ng ekonomiya ang pagpapalawig sa pansamantalang pagtatapyas sa taripa. Sa pagpapanatili ng abot-kayang presyo ng mga bilihin, masisiguro ang food security, matututukan ang inflation, at madadagdagan ang supply sa basic agricultural commodities ng bansa.

Sa kabila ng mga hindi maiiwasang sitwasyon gaya ng El Niño phenomenon at African Swine Fever, maganda ang aksyon ng administrasyong Marcos na paghandaan at tiyakin na magkakaroon pa rin ng sapat at abot-kayang pagkain ang bawat Pilipino.

Buo ang suporta ng labor group na Trade Union Congress of the Philippines (TUCP) sa plano ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr. na i-revisit ang mga polisiya upang palakasin ang pagpasok ng foreign investments sa Pilipinas.

Ayon kay TUCP Vice President Luis Corral, maaaring maisulong ng investments na ito ang employment sa bansa. Kaugnay nito, matatandaang hinihikayat ni Pangulong Marcos ang foreign businesses na mag-invest sa Pilipinas dahil sa highly-skilled at English-speaking workforce nito.

Kapansin-pansin ang skills ng mga Pilipino maging sa ibang bansa dahil kamakailan lang, pasok sa Top 7 ang Pilipinas sa list of fastest-growing remote work hubs sa buong mundo. Batay ito sa inilabas na ranking ng World Economic Forum na base sa Nomad List.

Maituturing na remote work ang isang trabaho kapag ginagawa ito sa tahanan, pribadong opisina, o kahit saang hindi sakop ng traditional corporate office. Sa ganitong klase ng setup, kadalasang hina-hire ng foreign clients ang mga Pilipino para sa kanilang negosyo. Kabilang dito ang mga trabaho ng copywriter, social media manager, customer service representative, virtual assistant, at iba pang online jobs.

Matatandaang noong September 27, 2023, nilagdaan ni Pangulong Marcos bilang batas ang Republic Act No. 11962 o mas kilala bilang Trabaho Para sa Bayan Act. Sa pamamagitan ng upskilling at reskilling, mas palalakasin ang employability at competitiveness ng mga Pilipino. Tutugunan nito ang pangangailangan ng mga manggagawa na mag-update ang skills at i-promote ang paggamit ng digital technologies. Sa pagsusulong sa paggamit ng digital and modern technologies, mas dadami ang job opportunities para sa mga Pilipino, kabilang na ang remote work.

Mapapansin din ang significant improvement sa labor sector. Noong December 7, 2023, naipakita ng datos mula sa Philippine Statistics Authority (PSA) na umakyat na sa 95.8% ang employment rate sa buwan ng Oktubre. Ito ang pinakamataas na employment rate sa bansa sa loob ng 18 years.

Sa patuloy na dedikasyon at commitment ng administrasyong Marcos at sa patuloy na pagdagsa ng foreign investments, maaasahang magkakaroon ang bawat Pilipino ng high-quality at well-paying jobs—remote work man o hindi.

Masasabing mabunga ang official foreign trips ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr. mula sa last quarter ng 2022 hanggang 2023.

Ayon sa Department of Trade and Industry (DTI), umabot na sa 200,000 job opportunities ang naiuwi ni Pangulong Marcos para sa mga Pilipino.

Based sa updated investment leads ng DTI, nakalikha ng 7,100 job opportunities ang pagbisita ni Pangulong Marcos sa Indonesia noong September 4 to 6, 2022. Higit naman sa 14,900 ang nakalap niyang job opportunities sa Singapore noong September 6 to 7, at 98,000 sa New York, USA noong September 18 to 24.

Dagdag pa rito, noong November 16 to 19, 2022, bumisita si Pangulong Marcos sa Thailand kung saan nakapag-uwi siya ng 5,500 job opportunities. Noong December 2022 naman, higit sa 6,480 at 730 job opportunities ang nakuha ng Pangulo mula sa kanyang official trips sa Belgium at Netherlands respectively.

Para naman sa taong 2023, inaasahang makalilikha ng higit 32,700 na trabaho ang pagbisita ni Pangulong Marcos sa China noong January 3 to 5; 24,000 na trabaho mula sa Japan noong February 8 to 12; higit sa 6,380 na trabaho naman mula sa Washington, D.C. noong April 30 to May 4; at higit sa 8,360 mula sa Malaysia noong July 25 to 27.

Samantala, noong September 14 to 17, bumisita si Pangulong Marcos sa Singapore kung saan nakapag-uwi siya ng 450 job opportunities; 2,550 naman mula sa US noong November 14 to 17; at 15,750 mula sa kanyang pagbalik sa Japan nito lamang December 15 to 18.

Bukod sa job opportunities, may mga ipinatupad na batas at programa rin ang administrasyong Marcos, kabilang na ang Republic Act 11962 o Trabaho para sa Bayan Act at Food Stamp Program, upang mas mapaunlad ang sektor ng paggawa sa bansa.

Sa mga pagsisikap ni Pangulong Marcos na makapagbigay ng high-quality at well-paying jobs para sa bawat Pilipino, maaaring maging posible ang hangarin niyang magkaroon ng mas matibay at mas maunlad na kinabukasan ang bansa.

Usap-usapan ngayon ang productive trip ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr. sa Japan dahil sa naiuwi nitong investments.

Ayon kay Pangulong Marcos, nakapag-secure ng bagong nine investment pledges ang administrasyon na nagkakahalaga ng P14 billion.

Kabilang sa mga makikinabang sa investment pledges ang New Clark City. Nagkaroon ng kasunduan ang Japan Overseas Infrastructure Investment Corp. for Transport and Urban Development (JOIN) at Bases Conversion and Development Authority (BCDA) ng Pilipinas na pag-aralan ang establishment ng New Clark City. Kasalukuyang nasa development stage ang New Clark City na matatagpuan sa mga bayan ng Bamban at Capas, Tarlac.

Inaasahang ang New Clark City ang magiging pinakaunang resilient at green metropolis sa bansa. Layon nitong tugunan ang lumalalang environmental issues sa pamamagitan ng pagiging disaster-resilient sa isang rehiyon na lubhang naaapektuhan ng natural disasters.

Alinsunod sa Build Better More (BBM) program ni Pangulong Marcos, hangad ng BCDA na gamitin ang potensyal ng New Clark City na maging isang smart, sustainable, at inclusive city na magpapabilis sa paglago ng Central Luzon.

Upang maisakatuparan ang goal na ito, inihanay ng BCDA ang ilang high-impact projects at programs sa New Clark City, partikular na sa mga larangan ng sustainable development, renewable energy, information and communication technology (ICT), estate management, transportation, tourism, at iba pa.

Bilang tugon sa panawagan ng administrasyong Marcos na suportahan ang priority program nitong Pambansang Pabahay para sa Pilipino Housing (4PH) Program, nagkaroon ng kasunduan ang BCDA at Department of Human Settlements and Urban Development (DHSUD) kung saan magpapatayo sila ng 500,000 housing units sa loob ng New Clark City.

Once fully developed, inaasahang magiging tahanan ang New Clark City ng higit isang milyong residente at makapagbibigay ng trabaho sa higit 600,000 Filipinos.

Sa sektor naman ng pangkalusugan, naglaan ang BCDA ng limang ektaryang lupa para sa panukalang Virology and Vaccine Institute of the Philippines. Matatandaang isa ito sa top priorities ni Pangulong Marcos.

Samantala, kasalukuyan ding inihahanda ng administrasyong Marcos ang New Clark City bilang sports hub ng Pilipinas. Dito, magagamit ng mga atleta nang libre ang training facilities sa Athletics Stadium at Aquatics Center.

Bukod sa mga ito, itatatag sa New Clark City ang ilang educational institutions, gaya ng National Academy of Sports, University of the Philippines, at Philippine Science High School. Layon din ng BCDA na gawing investment hub ang lugar at magpatayo ng pinakamalaking public park sa bansa.

Ayon sa dating BCDA President and Chief Executive Officer na si Aileen Zosa, buo ang suporta ng ahensya sa 8-point socio-economic agenda ni Pangulong Marcos na layong itulak ang economic at social transformation ng bansa upang makapagbigay ng mas maraming trabaho at maiahon ang maraming Pilipino mula sa kahirapan. Sa patuloy na pagsuporta ng pamahalaan at pagpasok ng investments, magiging posible ito.

Nangako si Pangulong Ferdinand Marcos Jr. na ipagpapatuloy niyang gawing prayoridad ang healthcare sa Pilipinas kahit na hindi ito “politically salable” o maaaring ipagbenta.

Ito ang sinabi ng Pangulo sa inagurasyon ng Healthway Cancer Care Hospital (HCCH) sa Taguig kamakailan lang. Ang HCCH ang pinakaunang cancer hospital sa bansa na bunga ng pagdalo ni Pangulong Marcos sa 2023 Asia-Pacific Economic Cooperation (APEC) Summit.

Ayon sa Pangulo, madalas hindi ginagawang prayoridad ang healthcare dahil sa political concerns. Gayumpaman, hindi niya ito aniya kayang tanggalin sa kanyang isipan.

Isa sa mga paraan ng Pangulo upang magkaroon ng maayos na serbisyong pangkalusugan ang mga Pilipino ang pag-apruba niya sa pagtatatag ng Universal Health Care (UHC) Coordinating Council. Ang konsehong ito ang titiyak sa mas epektibong implementasyon ng Republic Act No. 11223 o Universal Health Care Law.

Isang malawakang reporma sa healthcare sector ang Universal Health Care Law. Sa ilalim ng naturang batas, automatically enrolled ang lahat ng Pilipino sa National Health Insurance Program.

Samantala, kasalukuyan namang sumasailalim sa structural enhancements ang healthcare system. Sa katunayan, higit sa 3,400 projects ang naitalang nakumpleto dito as of 2022.

Higit sa 60 specialty centers rin ang binuksan na sa publiko upang mapaunlad ang kapasidad ng specialized medical treatment. Kabilang dito ang Clark Multi Specialty Medical Center sa Pampanga na layong magbigay ng topnotch medical care sa mga pasyente nito sa pamamagitan ng comprehensive range of specialized departments gaya ng heart, kidney, cancer, at pediatric centers.

Hinihikayat din ni Pangulong Marcos ang local government units (LGUs) na maglagay ng health facilities sa kanilang lugar at suportahan ang Philippine Health Facility Development Plan 2020-2040.

Ang Philippine Health Facility Development Plan ang nagsisilbing overall strategy para sa infrastructure at medical investments ng bansa. Ipinagtibay ito ng Memorandum circular no. 26 na nilagdaan noong July 25, 2023.

Hinimok din ng Pangulo ang public at private stakeholders na suportahan ang layunin ng administrasyon niyang magkaroon ng accessible healthcare system sa bansa.

Sa patuloy na pagbibigay prayoridad ni Pangulong Marcos sa healthcare sector, inaasahang magkakaroon ang bawat Pilipino ng de-kalidad at abot-kayang serbisyong pangkalusugan na siyang hangad niya para sa bansa. Ika nga niya, “No matter how wealthy you are, no matter how successful you are, you cannot enjoy that wealth or that success if you do not have your health. That is why it is a priority.”

Noong December 5, 2023, nilagdaan ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr. ang Republic Act No. 11966 o Public-Private Partnership Code Of the Philippines bilang batas.

Tumutukoy ang Public-Private Partnerships (PPPs) sa contractual agreement sa pagitan ng public at private sectors na naka-target sa financing, designing, implementing, at operating ng infrastructure facilities and services.

Matatandaang isa ang PPPs sa funding strategies ng Build, Better, More (BBM) program ni Pangulong Marcos.

Nakikita ni Pangulong Marcos ang infrastructure projects sa ilalim ng Build, Better, More program bilang driving force sa pagpapalago ng ekonomiya ng bansa, partikular na ang transport projects.

Tumutukoy ang Build, Better, More sa infrastructure program ni Pangulong Marcos na target magpalawak sa Build, Build, Build (BBB) program ng nakaraang administrasyon. Layong tugunan ng Build, Better, More program ang mga kakulangan sa sektor ng imprastraktura na siyang humahadlang sa development ng bansa.

Parehas na target ng Build, Better, More at Build, Build, Build programs na tumugon sa mga kakulangan at isyu ng infrastructure sector sa bansa.  Mas diversified nga lang ang funding strategy para sa Build, Better, More Program, kagaya na lang ng pag-utilize sa Public-Private Partnerships (PPPs).

Mayroong 123 new projects sa infrastructure program ng administrasyong Marcos. Mula sa 119 projects sa ilalim ng Build, Build, Build program, 71 dito ang na-carryover mula sa mga dating administrasyon. Sa kabuuan, 194 ang inaprubahang high-impact priority projects sa Build, Better, More program.

Ayon kay Pangulong Marcos, makikinabang ang buong bansa sa naturang 194 projects. Isa sa key projects na ito ang Luzon Spine Expressway Network Program. Mula 20 hours, magiging 9 hours na lang ang biyahe mula Ilocos papuntang Bicol.

Kabilang din sa mga bagong proyekto sa ilalim ng Build, Better, More program ang mga sumusunod ayon kay Socioeconomic Planning Secretary Arsenio Balisacan:

• Panay Railway Project
• 3rd phase ng Mindanao Railway Project
• University of the Philippines-Philippine General Hospital (UP-PGH) Diliman Hospital
• North Long Haul component ng North-South Railway
• Ilocos Sur Transbasin Irrigation project
• San Mateo Railway
• Metro Cebu Expressway

Kabilang naman sa mga na-carryover na proyekto ang Metro Manila Subway Project at Ninoy Aquino International Airport (NAIA) rehabilitation mula sa Build, Build, Build program, at ang North-South Commuter Railway mula sa administrasyon ni dating Pangulong Benigno Aquino III.

Samantala, ipinahayag naman ni Japanese Prime Minister Fumio Kishida sa kanyang official visit sa Pilipinas noong November 3, 2023, ang commitment niyang tulungan ang infrastructure development ng bansa sa ilalim ng Build, Better, More program.

Kapag maging matagumpay ang Build, Better, More program ng administrasyong Marcos, matitiyak ang pagkakaroon ng mas matatag na ekonomiya. Mas bibilis ang kalakalan, mas lalakas ang turismo, mas titibay ang imprastraktura, at mas aayos ang kalidad ng buhay sa Pilipinas.