NATIONAL NEWS

Nagpapatuloy ang restoration efforts ng National Grid Corporation of the Philippines matapos ang tumama ang 6.9 magnitude na lindol sa Cebu na nakaapekto sa Visayas grid.

Batay sa inilabas na advisory ng NGCP, nasa 32 percent ng Leyte-Samar sub-grid ang naibalik na sa operasyon, habang patuloy ang pagkukumpuni sa natitirang bahagi.

Kabilang sa mga transmission lines na nananatiling walang suplay ng kuryente ay ang:

• Daanbantayan-Tabango 230 kilovolt Line 1 & Line 2

• Daanbantayan-Compostela 230 kilovolt

• Tabango-Kananga 230 kilovolt line

• Leyte-Luzon 350 kilovolt line

Samantala, normal ang operasyon ng power transmission services sa iba pang bahagi ng Visayas grid tulad ng Panay, Negros, Cebu, at Bohol.

Nag-deploy ang NGCP ng 66 na tauhan, 2 heavy equipment units, at 1 helicopter para sa mabilis na pagkukumpuni at inspeksyon sa mga grid na pumalya.

Umabot sa mahigit labing-anim na libong paaralan sa 73 school division ang naapektuhan ng malakas na lindol sa buong lalawigan ng Cebu.

Ito’y batay sa datos ng Department of Education kung saan mahigit dalawang libong mag-aaral ang apektado habang halos isandaan naman sa mga guro.

Sa datos pa ng DepEd, aabot sa 197 silid-aralan ang nagtamo ng minor damage, 26 ang may major damage, at 34 ang tuluyang nawasak sa 11 Schools Division Offices kabilang ang Negros Oriental, Siquijor, Iloilo, Bohol, at Cebu.

Anim na pasilidad sa water, sanitation, and hygiene ang nasira.

Sa kabila nito, wala namang napaulat na nasugatang mag-aaral.

Nagpaabot ng pakikiramay si House Speaker Faustino Dy the Third sa mga pamilyang nawalan ng mahal sa buhay at sa lahat ng naapektuhan ng magnitude 6.9 na lindol sa Cebu at mga karatig-probinsiya.

Ayon kay Speaker Dy, nakikipag-ugnayan na ang Kamara sa mga ahensya, lokal na pamahalaan, at mga kinatawan sa bawat distrito upang malaman ang mga pangangailangan ng mga biktimang naapektuhan ng malakas na lindol.

Layon nitong matiyak na maipararating ang tulong, partikular ang agarang serbisyong medikal at mga pangunahing pangangailangan sa mga lugar na pinaka-tinamaan ng lindol.

Suportado ng lider ng Kamara ang pagsisikap ng mga kongresista na maihatid ang tulong sa kanilang nasasakupan.

Tiniyak ni Speaker Dy na magiging katuwang ang Kongreso sa pagbabalangkas ng mga kinakailangang programa upang matulungan ang mga nasalanta at higit pang mapatatag ang kahandaan ng bansa laban sa mga darating pang sakuna.

Aniya, hindi nag-iisa ang ating mga kababayan sa gitna ng trahedya dahil kaisa ng buong sambayanan ang mababang kapulungan tungo sa pagbangon ng bansa.

Isasailalim sa yellow alert status ang Visayas grid mula ala-una ng hapon hanggang alas dose ng madaling araw matapos ang 6.9 magnitude na lindol sa Cebu.

Ito mismo ang kinumpirma ng National Grid Corporation of the Philippines matapos nag-shutdown o pumalya ang 27 power plants dahil sa lindol.

Ayon sa NGCP, 16 planta ang nauna nang hindi gumagana at isa ang nasa derated capacity.

Sa kabuuan, nasa 1,654.7 megawatts ang hindi available sa grid.

Tinatayang nasa 1,888 megawatts ang available capacity ng Visayas grid, samantalang 1,839 MW naman ang peak demand.

Ipinaliwanag ng NGCP na ang yellow alert ay ibinibigay kapag hindi sapat ang operating margin upang tugunan ang contingency requirement ng transmission grid.

Samantala, nananatiling nasa normal na kondisyon ang Luzon at Mindanao grids.

Tiniyak ng Malacañang na magiging maayos at tapat ang pambansang budget, at hindi na mauulit ang mga isyu ng katiwalian sa 2025 National Budget.

Ayon kay Palace Press Officer Claire Castro, makaaasa ang publiko na magiging maayos ang 2026 budget dahil hindi aniya papayag si Pangulong Ferdinand Marcos Jr. na mapasukan ito ng mga maanomalyang proyekto.

Binigyang-diin din ni Usec. Castro na ang nais ng Pangulo ay isang budget na tama ang pondo at maipapamahagi sa tamang programa para sa kapakinabangan at kinabukasan ng sambayanan.

Kung sakaling muling magkaroon ng maanomalyang probisyon sa 2026 budget, tiniyak ni Atty. Castro na nakahanda ang Punong Ehekutibo na i-veto ito.

Ipinag-utos na ng panel of prosecutor ng Department of Justice na humarap si Charlie “Atong” Ang sa preliminary investigation kaugnay sa pagkawala ng mga sabungero.

Ayon sa abogado ni Ang na si Atty. Gabriel Villareal, mula Oktubre a-trese, iniurong sa Nobyembre a-tres ang preliminary investigation sa nasabing kaso dahil sa mga karagdagang materyales na ibibigay sa mga respondent.

Sinabi ni Atty. Villareal na makatutulong din ito para mabigyan din sila ng sapat na oras para pag-aralan nang maigi at ikonsulta sa kanilang kliyente ang mga materyales bago makagawa ng counter affidavit.

Bukod kay Ang, inubliga din ng panel of prosecutor na dumalo sa preliminary investigation ang kinatawan ng Philippine National Police–Criminal Investigation and Detection Group para sa clarificatory questioning ng panel of prosecutor.

Bibigyan naman ng pagkakataon ng D.O.J. ang mga complainant na maghain ng reply affidavit para sa isusumiteng affidavit ng mga respondents bago magpalabas ng resolusyon sa mga kaso.

Isiniwalat ng Department of Agriculture ang mga “ghost” at hindi kumpletong mga farm-to-market road projects sa dalawang probinsya sa bansa.

Ayon kay Agriculture Secretary Francisco Tiu-Laurel Jr., natukoy ng kanilang ahensya na may dalawang maanomalyang proyekto sa Davao Occidental.

Anya, taong 2021 at 2022 pa ang mga nasabing proyekto.

Bukod pa rito, sinabi ng kalihim na mayroon ding isang hindi natapos na kalsada sa Zamboanga del Norte.

Bagaman hindi na nagbanggit ng karagdagang detalye ang kalihim, tiniyak naman ni Secretary Tiu-Laurel na iuulat niya kay Pangulong Ferdinand Marcos Jr. ang magiging findings sa isinasagawa nilang validation sa mga naturang proyekto.

Basa item 6: Independent Commission for Infrastructure, naghahanap ng balanse sa transparency at karapatan kaugnay ng pagdinig sa maanomalyang flood control projects

Humahanap na ng solusyon ang Independent Commission for Infrastructure o I.C.I. na babalanse sa pangangailangan ng transparency at proteksyon sa karapatan ng bawat isa, sa gitna ng panawagang isapubliko ang kanilang pagdinig sa maanomalyang flood control projects.

Ayon kay I.C.I. Executive Director Brian Keith Hosaka, batid naman nila ang mga hiling na i-livestream ang kanilang mga hearing pero nais din nilang maiwasan ang trial by publicity, lalo na ng media.

Ipinaliwanag ni Hosaka na layunin ng mga initial hearings sa ngayon ay magkaroon ng case buildup para sa criminal, civil at administrative action.

Ang mga kasong ito aniya kalauna’y ire-refer sa mga kinauukulang ahensya para aksyunan, gaya ng Ombudsman.

Tiniyak naman ni Hosaka na tatalakayin nila sa komisyon ang mga panawagang isapubliko ang mga pagdinig.

Mahigit limampung abogado, mambabatas, at mga kinatawan ng civil society groups ang nanawagan sa International Criminal Court o I-C-C na pagkalooban ng disciplinary sanctions si Atty. Nicholas Kaufman, abogado ni dating Pangulong Rodrigo Duterte, dahil sa pagkalat ng disinformation.

Ayon sa mga human rights advocates at pamilya ng mga biktima ng drug war, paulit-ulit na ginugulo ni Atty. Kaufman ang mga records sa I-C-C upang itulak ang hiling na interim release ni ex-President Duterte.

Binigyang-diin ng grupo na noong Setyembre a-bente sais, mali ang paglalahad ni Atty. Kaufman sa pahayag ni Palace Press Officer at P-C-O Usec. Claire Castro nang sabihing hindi tututol ang gobyerno sa pansamantalang paglaya ni dating Pangulong Duterte.

Ngunit, sinabi lang ni Usec. Castro na tatanggapin ng Pilipinas ang anumang desisyon na gagawin ng I-C-C.

Dagdag pa ng koalisyon, noong Hunyo a-dose ay mali rin ang sinabi ni Atty. Kaufman na sumang-ayon ang I-C-C Office of the Prosecutor sa interim release ni dating Pangulong Duterte, na agad namang itinanggi ng prosecution sa sumunod na court filing.

Iginiit ng mga grupo na nagdulot ito ng kalituhan sa mga biktima at mga journalist na nag-uulat sa kaso, kaya’t hinihiling nila ang karampatang parusa para sa nasabing abogado.