EXPLAINERS

Patuloy ang pagbagal sa pagtaas ng presyo ng mga bilihin sa Pilipinas.

Batay sa pinakahuling ulat ng Philippine Statistics Authority (PSA), naipakitang bumaba ang inflation rate sa bansa ng 2.8% noong January 2024, kumpara sa 3.9% noong December 2023.

Ito ang naging pinakamababang inflation rate mula noong October 2020 sa 2.3%.

Ikinatuwa naman ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr. ang balitang ito. Pangako niya, pananatilihin ng pamahalaan ang patuloy na paglago ng ekonomiya.

Iniugnay ni Pangulong Marcos ang pagbagal ng inflation sa pagbaba presyo ng mga pagkain noong nakaraang buwan sa 3.3%, partikular na sa mais (-4.3% mula -3.5%), oils and fats (-4.3% mula -3.6%), karne (-0.7% mula 0.2%), at asukal (-1.0% mula 0.1).

Nakatulong din sa pagbaba ng inflation rate ang proactive measures ng pamahalaan, kabilang na ang pagpapatupad ng National Adaptation Plan at muling pagbuhay sa Task Force El Niño na titiyak sa sapat na suplay ng tubig, pagkain, kuryente, pati na rin ang pagpapanatili sa kalusugan at kaligtasan ng publiko.

Dagdag pa rito, matatandaang nilagdaan ni Pangulong Marcos ang Executive Order No. 50 noong December 22, 2023. Pinapalawig ng kautusang ito ang pansamantalang pagbaba sa taripa o buwis ng imported na baboy, mais, at bigas hanggang sa katapusan ng 2024 upang matiyak na abot-kaya pa rin ang presyo ng pagkain sa kabila ng mga epekto ng El Niño at African Swine Fever.

Upang magtuloy-tuloy ang pagbagal ng inflation, siniguro ni National Economic and Development Authority (NEDA) Secretary Arsenio Balisacan na susubaybayan ng Inter-Agency Committee on Inflation and Market Outlook (IAC-IMO) ang presyo ng mga bilihin.

Walang tigil din ang monitoring ng Department of Agriculture (DA) sa on-the-ground situation na gagabay sa pamahalaan sa produksyon ng pagkain.

Panawagan ni Pangulong Marcos sa publiko, makiisa sa pamahalaan upang mapagtagumpayan ang mga hamon sa ekonomiya at maitatag ang isang magandang kinabukasan sa ilalim ng Bagong Pilipinas.

Noong January 16, 2024, inilabas ni Pangulong Ferdinand ‘Bongbong’ Marcos Jr. ang Administrative Order No. 15 na nagbibigay ng direktiba sa lahat ng ahensya ng pamahalaan na bilisan ang implementasyon ng Government Energy Management Program (GEMP).

Ang GEMP ay isang government-wide program na layong bawasan ang buwanang pagkonsumo ng pamahalaan sa kuryente at langis sa pamamagitan ng pagtitipid.

Ayon sa Administrative Order No. 15 na nilagdaan ni Executive Secretary Lucas Bersamin, lahat ng national government agencies, kabilang na ang government-owned o -controlled corporations, ay inatasan na gumawa ng mga hakbang upang matiyak ang matipid at matalinong paggamit ng enerhiya. Hinihikayat din ng kautusan ang local government units (LGUs) na maging praktikal sa pagkonsumo ng enerhiya.

Isasagawa ang GEMP sa pamamagitan ng energy audits at random energy spot-checks mula sa Certified Energy Auditors. Kailangan ding mag-submit ng inventory ng existing consuming equipment ang mga ahensya ng pamahalaan upang siguruhin ang pagsunod sa Department of Energy (DOE) Guidelines on Energy Conserving Design of Buildings at Philippine Green Building Code.

Kabilang din sa inisyatiba ang pag-adopt sa low-cost Energy Efficiency and Conservation (EEC) measures na naaayon sa GEMP.

Samantala, makikipagtulungan ang DOE sa Presidential Communications Office (PCO) para sa epektibong pagpapaabot ng mensahe sa publiko at sa lahat ng mga opisina ng pamahalaan ukol sa mga hakbang sa praktikal na paggamit ng enerhiya.

Bagamat tiniyak noon ng DOE na sapat ang supply ng kuryente hanggang sa ikalawang quarter ng 2024, mahalaga pa rin ang kooperasyon ng lahat sa pagtitipid. Pagtitiyak ni Pangulong Marcos, patuloy na maghahanap ang pamahalaan ng alternatibong mapagkukunan ng enerhiya upang matupad ang hangarin niyang 100% household-electrification bago matapos ang kanyang termino sa 2028.

Dumoble ang kita ng mga magsasaka ng palay sa Mamasapano, Maguindanao del Sur sa ilalim ng administrasyon ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr.

Ito ay ayon kay Bangsamoro Transition Authority (BTA) Interim Parliament member Atty. Suharto Ambolodto na ibinahagi ang malaking progreso sa Mamasapano, partikular na sa sektor ng agrikultura.

Mula P13 per kilo, naibebenta na ng mga magsasaka ng palay sa Mamasapano ang kanilang ani ng mas mataas sa P22 per kilo. Ayon kay Atty. Ambolodto, kung dati ay kumikita ang kanilang magsasaka ng P65,000 per hectare, ngayon, nagkakahalaga na ang isang ektarya ng P248,000.

Malaki ang naging bahagi ng direksyon ni Pangulong Marcos sa pagpapalakas ng produksyon ng bigas, na siyang nakatulong sa mga magsasaka. Sa katunayan, nabawasan ng 300,000 metric tons (MT) ang rice imports ng bansa.

Sa ilalim din ng administrasyong Marcos, naitala ng Pilipinas ang pinakamalaking ani nitong 20.06 million MT ng palay noong 2023. Mas mataas ito ng 1.5% kumpara sa 19.76 million MT ng palay noong 2022.

Samantala, tiniyak naman ng Pangulo na makakaasa ang mga magsasaka na patuloy silang susuportahan ng pamahalaan at titiyaking mayroon silang modernong kaalaman sa agrikultura.

Kamakailan nga lang, namahagi si Pangulong Marcos ng financial assistance, hauling truck, rice seeds, fertilizer discount vouchers, at iba pang mga tulong sa higit 12,000 farmers at sampung kooperatiba at asosasyon sa Candaba, Pampanga.

Dahil sa mga napakahalagang hakbang na ito, umaasa ang Mamasapano na makikilala na ito hindi bilang war zone, kundi isang rice zone sa ilalim ng Bagong Pilipinas.

Karamihan sa mga Pilipino ang kuntento sa pamamalakad ni Pangulong Ferdinand Marcos batay sa ilang surveys na inilabas kamakailan lang.

Sa “Boses ng Bayan” survey na isinagawa ng RP-Mission and Development Foundation Inc. (RPMD), nakakuha si Pangulong Marcos ng overall 80% performance score para sa taong 2023.

Sa naturang survey, lumabas na 84.7% ng respondents mula sa Luzon ang kuntento sa pamamahala ng Pangulo; 79.02% sa Visayas; 75.98% sa Mindanao; at 71.72% sa National Capital Region (NCR).

Ayon naman sa pinakahuling “Tugon ng Masa” survey ng OCTA Research, tumaas ang satisfaction rating ng administrasyon ni Pangulong Marcos.

Sa survey na isinagawa mula December 10-14, 2023, lumabas na 59% sa mga Pilipino ang kuntento sa pamamahala ni Pangulong Marcos. Mas mataas ito kumpara sa 56% na score noong October 2023.

Pinakamataas ang satisfaction rate ng respondents mula sa NCR at Visayas sa 71%; habang 53% naman sa Luzon.

Samantala, tumaas din ang trust at approval ratings ni Pangulong Marcos sa survey namang pinangunahan ng Pulse Asia.

Mula 65% noong September 2023, tumaas ang approval rating ng Pangulo ng 68% para sa buwan ng Disyembre. Sa kaparehong survey, naipakita ring 73% ng mga Pilipino ang nagtitiwala sa kanya.

Ayon sa ulat, karamihan sa mga Pilipino ang kuntento sa administrasyong Marcos dahil sa mga ginawa nitong aksyon sa pagproteka sa overseas Filipino workers (78%), pagtulong sa mga nasalanta ng kalamidad (76%), pagprotekta sa kalikasan (62%), pagsulong sa kapayapaan at pagdepensa sa teritoryo (61%), pagsugpo sa krimen (56%), at pagpapatupad sa mga batas (51%).

Ikinatuwa naman ni Pangulong Marcos ang nakuha nitong rating. Aniya, sumasalamin ito sa solid confidence ng publiko sa pamumuno niya sa buong bansa.

Upang mapalakas ang produksyon at kakayahan ng mga kawani sa agriculture sector, tinalakay ng Department of Agriculture (DA) ang 3-year plan ng ahensya sa isang sectoral meeting na pinangunahan ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr.

Ayon kay Agriculture Secretary Franciso Tiu Laurel Jr., goal ng ahensya na i-modernize ang agrikultura sa bansa kung saan makakakuha ang mga magsasaka at mangingisda ng “fair value” o tamang halaga para sa kanilang mga naani at nahuli. Nais din nilang maging abot-kaya ang presyo ng mga pagkain para sa consumers habang may sapat na kinikita ang traders at retailers.

Upang makamit ang layuning ito, plano ng DA na mag-invest sa post-harvest facilities at magkaroon ng big digitalization move.

Magpapatayo ang ahensya ng cold storage facilities na may 5,000 pallet positions para sa high-value crops gaya ng mga gulay upang maiwasan ang oversupply ng agricultural products. Ayon kay Sec. Laurel, ang overproduction ay resulta ng poor planning at coordination sa merkado.

Para naman magkaroon ng mas accurate na production data sa pangangasiwa ng food supply sa bansa, isusulong ng ahensya ang digitalization sa sektor ng agrikultura.

Kabilang din sa plano ng DA ang pagpapalawak at pagsasaayos ng agri-fishery areas sa pamamagitan ng pagtatatag ng bagong irrigation facilities, zoning, at identification ng key areas, gayundin ang pagpapabuti sa imprastraktura ng bansa.

Samantala, isinusulong ng agriculture chief ang panukalang pag-amyenda sa Philippine Fisheries Code at ang executive order para sa pagtatag ng Strategic Agriculture and Fisheries Development Zones.

Matatandaang nagbigay noon si Pangulong Marcos kay Sec. Laurel ng marching order na maging pro-production at hindi pro-importation. Sa patuloy na pagsisikap na mapalakas ang food production, inaasahan ang pagkakaroon sa bansa ng food security at sapat at abot-kayang pagkain para sa pamilyang Pilipino.

Ipinakita ng House of Representatives ang kanilang buong suporta kay Pangulong Ferdinand Marcos Jr. at sa kampanya nitong Bagong Pilipinas sa pamamagitan ng paghahain sa House Resolution (HR) 1557 nitong January 29, 2024.

Sa HR 1557 na pinangunahan ni House Speaker Martin Romualdez, nakalahad na nagkakaisa ang Kamara sa hangarin ni Pangulong Marcos na maisulong ang Bagong Pilipinas at ang pagkakaroon ng mas magandang buhay para sa mga Pilipino.

Ayon sa HR 1557, strong testament ang Bagong Pilipinas sa commitment ni Pangulong Marcos na magsagawa ng reporma upang maibalik ang tiwala ng publiko sa pamahalaan. Hangarin din nitong maging accessible para sa bawat Pilipino ang mga serbisyo at financial assistance programs ng pamahalaan.

Sa naturang resolusyon, nakasaad na nakasentro ang Bagong Pilipinas sa pagkakaroon ng “principled, accountable, and dependable government” na pinalakas ng mga nagkakaisang institusyon sa lipunan.

Ayon pa sa Kamara, nananawagan ang naturang programa sa pagkakaisa ng mga Pilipino, sa kabila ng mga pagkakaiba, upang magkaroon ng mas masagana at mas maunlad na hinaharap.

Samantala, tiniyak ni Pangulong Marcos na walang itinatagong agenda ang Bagong Pilipinas.

Matatandaang sa ginanap na Bagong Pilipinas kick-off rally sa Quirino Grandstand sa Manila noong January 28, 2024, binigyang-diin ni Pangulong Marcos na hindi isang political game plan ang Bagong Pilipinas kung saan mabibigyan ng privilege ang iilan lang. Sa halip, isa itong master plan para sa genuine development ng bansa na mapakikinabangan ng lahat.

Ayon nga sa Pangulo, “Bagong Pilipinas serves no narrow political interest. It serves the people.”

Kaya panawagan ni Senior Deputy Speaker Aurelio Gonzales Jr., sponsor ng HR 1557, makiisa sa likod ni Pangulong Marcos at suportahan ang naturang resolusyon. Aniya, mahalaga ang bawat personal commitment ng Bagong Pilipino upang magkaroon ng isang malakas at progresibong bansa.

Kamakailan lang, inilatag ni dating Pangulong Rodrigo Duterte ang ideya ng Mindanao secession. Tumutukoy ang secession sa desisyon ng isang estado na bumukod mula sa pamahalaan.

Agad naman itong kinontra ng ilang opisyal ng pamahalaan, kabilang na ang chief minister ng Bangsamoro Autonomous Region in Muslim Mindanao (BARMM) na si Ahod Ebrahim na nagpahayag ng suporta kay Pangulong Ferdinand Marcos Jr. at sa kampanya nitong Bagong Pilipinas.

Ayon kay Minister Ebrahim, dapat protektahan ang proseso sa kapayapaan at patuloy na suportahan ang administrasyon ni Pangulong Marcos kasabay sa pagsusulong ng peace at civility sa bansa.

Sa isang mensahe, sinabi ng opisyal ng Bangsamoro Transition Authority (BTA) na si Atty. Suharto Ambolodto na naniniwala siyang posibleng makamit ang kapayapaan at kasaganaan sa ilalim ng Bagong Pilipinas sa pamamagitan ng pagkakaisa at katatagan.

Sa Senado naman, sinabi ni Senate President Juan Miguel Zubiri na ang pinakahuling kailangan ng bansa ay hatiin ito. Aniya, dapat mas pagtuunan ng pansin ang kapakanan ng publiko.

Tutol din si Senate Minority Leader Koko Pimentel sa apela na paghiwalayin ang anumang bahagi ng teritoryo ng Pilipinas.

Maging ang national security officials, kontra sa iminungkahi ng dating Pangulo.

Ayon kay Defense Sec. Gilbert Teodoro Jr., mandato ng Department of National Defense (DND) na tiyakin ang seguridad ng soberanya ng bansa at ang integridad ng teritoryo na naaayon sa Konstitusyon. Mahigpit umano itong ipatutupad ng ahensya.

Hindi naman magdadalawang-isip ang pamahalaan na gamitin ang awtoridad nito upang pigilan ang anumang pagtatangkang paghiwalayin ang Republika ayon kay National Security Adviser Eduardo Año.

Para kay Pangulong Marcos, walang puwang ang paninira at paghahatakan pababa sa Bagong Pilipinas dahil mas kailangang unahin ang bansa. Kaya naman sa halip na pagkakawatak-watak, pagkakaisa ang patuloy na isinusulong nito.

Tiniyak ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr. ang maayos na pagpapatupad sa panukalang Maritime Industry Development Plan 2028 (MIDP 2028).

Ayon kay Pangulong Marcos, kasalukuyang tinatapos ang development plan na may layong gawing prayoridad ang kapakanan ng Filipino seafarers.

Tumutukoy ang maritime industry sa transportasyon ng mga tao at produkto sa katubigan. Malaki ang direktang epekto ng maritime industry sa pang-araw araw nating buhay dahil ang ilan sa mga kadalasan nating ginagamit tulad ng langis, damit, at pagkain, ay mula sa ibang bansa na dala ng mga barko.

Sa Pilipinas, nilikha ang Maritime Industry Authority (MARINA) noong June 1, 1974 sa bisa ng Presidential Decree No. 474 o Maritime Industry Decree of 1974. Layon ng MARINA na tiyaking ligtas ang mga tao at ari-arian sa karagatan, protektahan ang marine environment, at pangasiwaan ang promotion, development, at regulation sa maritime industry.

Nitong January 17, 2024, nakipagpulong si Pangulong Marcos kay MARINA administrator Sonia Bautista Malaluan upang pag-usapan ang pag-apruba sa MIDP 2028.

Sa MIDP 2028, isusulong ang pagkakaroon ng strong at reliable Philippine Merchant Fleet. Kabilang sa core programs nito ang modernization at expansion ng Philippine domestic shipping, promotion at expansion ng Philippine overseas shipping, modernization ng shipbuilding at ship repair industry, at promotion ng highly-skilled Filipino at competitive maritime workforce.

Ayon kay Pangulong Marcos, maraming rules at operations sa maritime industry ang hindi na ginagamit dahil sa kakulangan sa unified system. Kaya bago ipatupad ang mga panukalang programa, inatasan niya ang MARINA na magkaroon muna ng standardized system alinsunod sa international systems.

Kasalukuyan mang inaayos at tinatapos ang MIDP, kumpiyansa si Pangulong Marcos na magiging epektibo ang pagpapatupad nito at makikilala sa buong mundo ang mga marinong Pilipino.

Target ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr. na makapagpatayo ng karagdagang 179 medical specialty centers bago matapos ang kanyang termino sa 2028.

Sa ginanap na launching ng pinakaunang lung transplant program ng Lung Center of the Philippines (LCP) at National Kidney and Transplant Institute (NKTI) noong January 23, 2024, iniulat ni Pangulong Marcos na nakapagtayo na ang administrasyon ng kabuuang 131 specialty centers sa buong bansa sa ilalim ng Regional Specialty Centers Act.

Nilagdaan ni Pangulong Marcos bilang batas ang Republic Act No. 11959 o Regional Specialty Centers Act noong August 24, 2023. Bahagi ang pagpapatupad ng batas na ito sa pagsisikap ng administrasyon na i-institutionalize o paramihin ang healthcare centers sa bansa, partikular na sa rural areas. Layon nitong makapagbigay ng accessible at abot-kayang serbisyong medikal para sa bawat Pilipino.

Sa ilalim ng Regional Specialty Centers Act, inatasan ang Department of Health (DOH) na magtatag ng specialty centers sa bawat rehiyon kung saan mabibigyan ng prayoridad ang cancer care, cardiovascular care, lung care, renal care and kidney transplant, brain and spine care, trauma care, at burn care.

Mag-aalok din ang specialty centers ng serbisyo para sa mental health, neonatal care, infectious disease and tropical medicine, orthopedic care, physical rehabilitation medicine, at iba pa.

Binibigyang-diin ng batas na dapat sumunod sa guidelines ng DOH ang pagpapatayo ng specialty centers, batay sa pag-uupgrade, service capability, health needs at demands, at geographic o physical access ng ospital.

Dahil sa pagsasabatas ng Regional Specialty Centers Act, hindi na kailangang bumiyahe pa papuntang Manila ang mga kababayan nating may mga malalang sakit. Sa patuloy na pagpapatayo ng specialty centers sa iba’t ibang bahagi ng bansa, inaasahang mas lalakas ang healthcare system sa Pilipinas at mas magiging accessible ang serbisyong medikal para sa bawat Pilipino.