EXPLAINERS

Sa pagdiriwang ng National Arts Month ngayong Pebrero, pinasalamatan ng isang mambabatas si Pangulong Ferdinand Marcos Jr. sa suporta at pagkilala nito sa world-class Filipino creativity.

Para kay Pangasinan Representative at House Committee on Creative Industry and Performing Arts Chairman Christopher de Venecia, naging dahilan ang collective leadership ni Pangulong Marcos sa pagkakaroon ng malaking kontribusyon ng creative industry sa ekonomiya ng bansa.

Batay sa datos ng Philippine Statistics Authority (PSA), umabot sa P52.8 billion ang gross value-added (GVA) ng arts, entertainment, and recreation sector sa ekonomiya noong ikatlong quarter ng 2023.

Ayon kay Pangulong Marcos, mahalaga ang pag-iinvest sa creative industry upang mapabilis ng paglago ng ekonomiya at makilala ang mga Pilipino saanmang dako ng mundo.

Dahil dito, tiniyak ng Pangulo na patuloy na susuportahan ng administrasyon ang creative industries at Filipino artists. Aniya, maaaring gamitin ang mga makabagong teknolohiya upang mas lumaki ang oportunidad na makilala ang local talents sa international market.

Samantala, kinilala ni Pangulong Marcos ang mambabatok na si Apo Whang-Od sa malaking ambag nito sa Philippine traditional arts sa pamamagitan ng paggawad ng Presidential Medal of Merit noong February 14, 2024.

Isa sa mga pinakamataas na parangal na ibinibigay ng Pangulong ng bansa ang Presidential Medal of Merit. Kumikilala ito sa mga indibidwal na nagbigay ng mahalagang kontribusyon sa arts, literature, science, at entertainment.

Itinuturing ng Pangulo na “national treasure” ang 106-year-old tattoo artist mula sa Buscalan, Kalinga, na nagtataguyod ng sining sa kanyang komunidad at nagtuturo nito sa bagong henerasyon.

Para kay Pangulong Marcos, mahalaga ang ginagampanang bahagi ng Filipino artists sa pagpapanatili ng mayamang kultura ng Pilipinas. Inaasahang sa patuloy na pagsusulong ng pamahalaan sa sining, patuloy ring mabubuhay ang pagkakakilanlan nating mga Pilipino.

Nais ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr. na ilapit ang mga serbisyo ng pamahalaan sa mga Pilipino.

Ito ang ibinahagi ni First Lady Liza Araneta-Marcos sa isang event para sa ‘Laboratoryo, Konsulta, at Gamot para sa Lahat’ (Lab for All) caravan na layong makapaghatid ng free primary healthcare services para sa mga kumunidad sa buong bansa, partikular na sa mga liblib na lugar.

Para sa First Lady, tutupad ang inisyatibang ito sa commitment ni Pangulong Marcos na ilapit ang medical services sa mga Pilipino. Lagi umanong binabanggit ng Pangulo na mahalagang bigyan ng prayoridad ang healthcare. Kailangan itong maging mas accessible dahil aniya, “a healthy community is a productive community.”

Ayon kay Department of Health (DOH) Secretary Teodoro Herbosa, isang hakbang ang Lab for All caravan sa pagsasakatuparan ng Universal Health Care (UHC), isang malawakang reporma sa healthcare sector ng bansa na naglalayong magbigay ng dekalidad at abot-kayang serbisyong pangkalusugan para sa lahat.

Sa Lab for All caravan, iba’t ibang serbisyo ang ipinamamahagi para sa mga Pilipino, tulad ng libreng medical consultations, laboratory services, dental procedures, at minor surgeries. Mayroon ding ipinamimigay na libreng gamot, health kits, eyeglasses, wheelchairs, foldable walkers, pediatric walkers, at mga saklay.

Bukod sa mga ito, nakatanggap ang ilang benepisyaryo ng financial assistance, food packs, education subsidy, legal consultation, at iba’t ibang uri ng skills and livelihood trainings.

Naging matagumpay ang pagpapatupad ng Lab for All caravan dahil sa pagtutulungan ng public at private sectors. Ilan sa mga ahensya ng pamahalaan na lumahok sa programang ito ang DOH, Department of the Interior and Local Government (DILG), Philippine Health Insurance Corporation (PhilHealth), Philippine Charity Sweepstakes Office (PCSO), Department of Social Welfare and Development (DSWD), Technical Education and Skills Development Authority (TESDA), Commission on Higher Education (CHED), Food and Drug Administration (FDA), at National Housing Authority (NHA).

Ayon sa First Lady, hindi kaya ng pamahalaan na tugunan ang lahat ng problema sa bansa, kaya mahalaga ang pagkakaisa ng mga pampubliko at pribadong sektor. Idiniin niya, master plan ito ng Bagong Pilipinas campaign ni Pangulong Marcos na magbibigay ng tunay na pag-unlad para sa bawat Pilipino.

Ipinag-utos ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr. sa mga ahensya ng pamahalaan na i-consolidate ang tourism system sa Pilipinas.

Ibinigay ng Pangulo ang direktibang ito matapos ang isang pagpupulong kasama ang mga miyembro ng Private Sector Advisory Council (PSAC) Tourism Sector noong January 18, 2024.

Sa nasabing pagpupulong, ibinahagi ni Pangulong Marcos ang kwento tungkol sa kanyang kaibigan na nagbakasyon sa Thailand. Nang tanungin ng Pangulo kung bakit hindi na lang sa Pilipinas, sinabi nitong kung sa Pilipinas, kailangang turista pa mismo ang maghahanap ng hotel, driver, tour guide, at iba pa.

Para kay Pangulong Marcos, mayroong organized structure sa tourism requirements ang Thailand, mula sa hotel at flight booking, hanggang sa pag-aarkila ng driver at tour guide.

Ito ang gustong mangyari ng Pangulo para sa tourism sector ng Pilipinas. Upang maging posible ito, kailangan aniyang i-consolidate ang sistema.

Nais din ni Pangulong Marcos na mang-akit ng foreign tourists sa pamamagitan ng sports at food tourism. Dahil dito, inatasan na niya ang Department of Tourism (DOT) na tignan ang potensyal ng sports development. Iminungkahi rin ng PSAC na simulan ng Pilipinas ang pag-host sa major sporting events at ang pagkampanya sa native cuisines ng bansa.

Bukod dito, inirekomenda ng PSAC ang pagpapadali sa visa access, gaya ng pagbibigay ng pansamantalang 30-day visa-free entry sa mga turista at paggamit ng third-party service provider sa e-Visa system.

Samantala, nais din ng PSAC na ipatupad ang pagpapahusay sa airport connectivity and capacity at pagtutugma sa hotel supply ng mga kalapit na bansa sa pamamagitan ng incentives katulad ng VAT refund scheme.

Ayon kay Pangulong Marcos, haligi ng ekonomiya ang sektor ng turismo. Sa katunayan, noong 2023 nakalikom ang bansa ng P482 billion international tourism revenue. Sa patuloy na pagsisikap ng administrasyon na pahusayin ang sektor ng turismo, posibleng mas bumilis ang pagsigla sa ekonomiya ng Pilipinas.

Nananatiling matatag ang labor market ng Pilipinas sa ilalim ng administrasyon ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr.

Sa ulat ng Philippine Statistics Authority (PSA) para sa December 2023, lumabas na bumaba ang unemployment rate sa bansa ng 3.1%, kumpara sa 3.6% noong November 2023 at 4.3% noong December 2022.

Sa kaparehong Labor Force Survey (LFS), naipakita ring mas maraming Pilipino ang may trabaho sa datos na 96.9%. Ito ang pinakamataas na employment rate na naitala sa bansa mula noong April 2005 sa 91.7%.

Ayon sa isang social media post, sinabi ni Pangulong Marcos na patuloy na ipatutupad ng pamahalaan ang demand- at supply-side interventions, kabilang na ang mga repormang pro-investment at pagpapalakas sa strategic partnerships upang makaakit ng mas maraming investments.

Higit din aniyang sisigla ang ekonomiya at dadami ang mga oportunidad sa trabaho sa walang tigil na implementasyon ng mga inisyatiba katulad ng Public-Private Partnership Code at Pambansang Pabahay Para sa Pilipino (4PH) Housing Program.

Dagdag pa ng Pangulo, isusulong ng pamahalaan ang upskilling, re-skilling, at innovation upang matiyak na may sapat na kasanayan at adaptability ang mga Pilipino upang umunlad sa mga trabahong may mataas na kalidad.

Para naman sa National Economic and Development Authority (NEDA), patunay ang naturang record-low unemployment rate sa patuloy na momentum ng ekonomiya.

Ayon kay NEDA Secretary Arsenio Balisacan, ipagpapatuloy ng administrasyon ang pisikal na pamumunuhan sa imprastraktura at pagpapabuti sa human capital.

Dahil sa magandang kondisyon ng labor market, kumpiyansa ang NEDA na magpapatuloy ang favorable trends sa pamamagitan ng pagtugon sa critical areas na tinukoy ng private sectors, katulad ng gastos sa enerhiya at logistics, ease of doing business, competitiveness ng labor force, at consistency ng rules and regulations.

Samantala, tiniyak naman ni Pangulong Marcos na sa isinusulong niyang “Bagong Pilipinas,” may magandang trabahong naghihintay para sa bawat Pilipino.

Inihayag ni Manila Mayor Honey Lacuna ang kanyang buong suporta sa inilunsad na (PBBM) project ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr.

Ayon kay Mayor Lacuna, naniniwala siya kay Pangulong Marcos at kumbinsido itong napapanahon nang ituloy ang rehabilitasyon ng Ilog Pasig.

Master plan ng Inter-Agency Council for the Pasig River Urban Development (IAC-PRUD) ang PBBM project.

Sakop ng rehabilitation at development project na ito ang 25-kilometer na kahabaan ng ilog mula Manila Bay hanggang Laguna de Bay. Upang lubusin ang economic potential ng Ilog Pasig, plano itong gawing commercial area at tayuan ng public parks. Popondohan ang naturang proyekto ng pribadong sektor.

Nang sinabihan si Mayor Lacuna ni Pangulong Marcos na makipagtulungan sa proyektong ito, pumayag ang alkalde. Aniya, makatutulong ang development na ito sa tourism ng lungsod at makapagbibigay ng dagdag na kita.

Ayon sa alkalde, maging si First Lady Liza Araneta-Marcos na lead proponent ng Pasig rehabilitation project, ay natutuwa sa inisyatibang ito. Pagtitiyak ni Pangulong Marcos, hindi lang sa simula gagawin ang rehabilitasyon sa Ilog Pasig dahil maigi nilang tututukan ito ng first lady.

Samantala, hindi dapat mag-alala ang informal settlers na maaapektuhan ng pag-aayos sa Ilog Pasig. Ayon kay Department of Human Settlements and Urban Development (DHSUD) Secretary Jose Rizalino Acuzar, higit sa 10,000 na pamilya ang ililipat sa maayos na tirahan sa pamamagitan ng housing program ng pamahalaan.

Alam ni Pangulong Marcos na mahaba-habang panahon ang kinakailangan upang tuluyang maayos ang Ilog Pasig na ilang dekadang napabayaan; ngunit mas mapabibilis ang rehabilitasyon nito kung pagtutulungan at pagsisikapan ito ng lahat. Sabi nga ni Pangulong Marcos, para ito sa susunod na henerasyon.

Suportado ng Bangsamoro Transition Authority (BTA) at Moro National Liberation Front (MNLF) si Pangulong Ferdinand Marcos Jr. at ang kampanya nitong Bagong Pilipinas na naglalayong isulong ang pagkakaisa at pagbabago sa bansa.

Sa isang statement, sinabi ni Bangsamoro Autonomous Region in Muslim Mindanao (BARMM) Chief Minister Ahod Ebrahim na naninindigan siyang tapat na ipinapatupad ang mga probisyon sa Comprehensive Agreement on the Bangsamoro (CAB).

Tumutukoy ang CAB sa final peace agreement na nilagdaan ng pamahalaan ng Pilipinas at Moro Islamic Liberation Front (MILF) noong March 27, 2014. Bagama’t marami pang dapat gawin, sinabi ni Ebrahim na may mga naging malalaking hakbang na ang dalawang partido sa implementasyon ng CAB na nakatulong sa mga taga-Bangsamoro. Paghihimok ng BARMM chief minister, protektahan ang proseso sa kapayapaan at patuloy na suportahan ang kasalukuyang administrasyon, kasabay sa pagsusulong ng peace at civility sa bansa.

Sa isang mensahe, sinabi naman ng opisyal ng BTA na si Atty. Suharto Ambolodto na naniniwala siyang posibleng makamit ang kapayapaan at kasaganaan sa ilalim ng Bagong Pilipinas sa pamamagitan ng pagkakaisa at katatagan.

Ayon kay Atty. Ambolodto, hindi lang pinaigting ni Pangulong Marcos ang suporta ng pamahalaan sa peace at development sa Bagsamoro, kundi itinulak pa ang pagkakaroon ng isang inclusive at sustainable na unification o pagkakabuklod-buklod sa rehiyon. Dagdag pa niya, matagal nang nakaranas ng kahirapan at takot ang mga taga-Bangsamoro dahil sa armadong tunggalian sa rehiyon, ngunit sa ilalim ng Bagong Pilipinas, bukod sa pagsasabatas ng priority legislations, mas naging epektibo na rin ang paghahatid ng serbisyo para sa kapakanan ng Bangsamoro.

Samantala, umapela si Office of the Presidential Adviser on Peace, Reconciliation and Unity (OPAPRU) Secretary Carlito Galvez Jr. na talikuran ang anumang kilusang naglalayong i-destabilize ang bansa, partikular na ang panawagang ihiwalay ang Mindanao sa Pilipinas.

Panawagan niya, patuloy na suportahan ang agenda ng administrasyon ni Pangulong Marcos sa kapayapaan, pagkakasundo, at pagkakaisa.

Halos lahat tayong mga nagtratrabaho, nakaranas na ng delayed payday. Hindi ba isang araw lang na ma-late ang sahod, nakakainis na? Isang araw lang yun ha. Paano pa kaya kung 8 years? Ang hirap i-imagine, di ba? Unfortunately, hindi lang ito imagination para sa higit 10,000 displaced overseas Filipino workers (OFWs) sa Saudi Arabia.

Ito ang natuldukan sa administrasyon ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr. na inanunsyong nagbayad na ang pamahalaan ng Saudi sa OFWs na nawalan ng trabaho noong 2015 at 2016.

Mula 2015 hanggang 2016, nag-file ng bankruptcy ang ilang construction companies sa Saudi. Labis nitong naapektuhan ang mga kababayan natin sa naturang industriya dahil hindi na nga sila nabigyan ng sahod, nawalan pa sila ng hanapbuhay.

Noong August 17, 2023, inanunsyo ng Department of Foreign Affairs (DFA) na hindi realistic na mabayaran ang OFWs sa taong iyon. Ngunit tiniyak naman ni DFA Undersecretary Eduardo Jose de Vega na hindi ito imposibleng mangyari kung ipagpapatuloy ng Pilipinas na i-pressure ang pamahalaan ng Saudi.

Isa ito sa mga naging prayoridad ni Pangulong Marcos sa pagpunta niya sa Saudi upang makilahok sa Association of Southeast Asian Nations-Gulf Cooperation Council (ASEAN-GCC) Summit noong October 20, 2023. Matapos ang kanyang official visit, tiniyak ng Pangulo na makukuha ng OFWs ang kanilang sahod.

At ngayong February 6, 2024, masayang inanunsyo ni Pangulong Marcos na nagsimula nang makuha ng OFWs ang kanilang pinakahihintay na backpay at compensation.

Nagpasalamat naman si KABAYAN Party-list Rep. Ron Salo sa Department of Migrant Workers (DMW) at kay Pangulong Marcos sa matagumpay na pagpapalabas ng sahod ng Saudi OFWs.

Aniya, dahil sa malakas na international at diplomatic relations ni Pangulong Marcos sa Saudi, napabilis ang pagbibigay ng pending salaries at benefits ng OFWs na ilang taon na nilang hinintay.

Nakatutok ang administrasyon ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr. sa pagtiyak na accessible ang mga serbisyong pangkalusugan para sa bawat Pilipino, anuman ang estado nito sa buhay.

Ito ang iginiit ng Department of Health (DOH) na iniulat ang mga malalaking hakbang ng pamahalaan upang magkaroon ng mas adaptable na healthcare services sa bansa.

Kabilang sa mga hakbang na ito ang pagpapanatili sa Malasakit Centers sa iba’t ibang bahagi ng bansa. As of September 2023, naitalang mayroon nang 159 Malasakit Centers sa bansa na nakapagbigay ng tulong sa mahigit 10 milyong Pilipino.

Noong December 3, 2019, nilagdaan ni dating Pangulong Rodrigo Duterte ang Republic Act 11463 o Malasakit Centers Act. Sa ilalim ng Malasakit Centers Act, itinatag Malasakit Centers sa DOH at sa ilang government hospitals sa bansa.

Ang Malasakit Center ay isang one-stop shop kung saan maaaring makakuha ang mga nangangailang Pilipino ng financial medical assistance mula sa iba’t ibang ahensya, gaya ng PhilHealth, Philippine Charity Sweepstakes Office (PCSO), at Department of Social Welfare and Development (DSWD).

Ayon kay dating Health Secretary Francisco Duque III, complement ito sa Universal Health Care (UHC) Law o Republic Act No. 11223 na siya namang sinisikap ng administrasyong Marcos upang magkaroon ng full implementation.

Qualified sa Malasakit Center assistance ang financially incapable Filipinos na nagpakonsulta o na-admit sa partner hospitals. Upang makapag-avail ng serbisyo, kailangang pumunta ng in-patients sa Billing Department ng ospital at mag-request ng assessment ng billing, pati na rin ng medical abstract.

Kapag nakuha na ang mga dokumentong ito, maaari nang pumunta sa Malasakit Center kung saan kailangang mag-fill out ng Malasakit Unified Form. Pagkatapos nito, idi-direkta ka sa PhilHealth desk. Matatandaang kahit hindi nag-enroll sa PhilHealth, automatic na magiging member pa rin dahil sa Universal Health Care Law.

Kung hindi sapat ang PhilHealth coverage mo, ilalapit ka naman sa PCSO o DOH para makakuha ng additional funding mula sa Presidential Social Fund (PSF). Imbes na cash, bibigyan ka ng dokumento na siya namang isu-submit sa Billing Department.

Sabi nga ni Pangulong Marcos, “healthcare is a right, not a privilege.” Kung patuloy na bibigyan ng prayoridad ang healthcare sector sa bansa, inaasahang magkakaroon ng dekalidad at abot-kayang serbisyong pangkalusugan ang bawat Pilipino.

Patuloy ang pagbagal sa pagtaas ng presyo ng mga bilihin sa Pilipinas.

Batay sa pinakahuling ulat ng Philippine Statistics Authority (PSA), naipakitang bumaba ang inflation rate sa bansa ng 2.8% noong January 2024, kumpara sa 3.9% noong December 2023.

Ito ang naging pinakamababang inflation rate mula noong October 2020 sa 2.3%.

Ikinatuwa naman ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr. ang balitang ito. Pangako niya, pananatilihin ng pamahalaan ang patuloy na paglago ng ekonomiya.

Iniugnay ni Pangulong Marcos ang pagbagal ng inflation sa pagbaba presyo ng mga pagkain noong nakaraang buwan sa 3.3%, partikular na sa mais (-4.3% mula -3.5%), oils and fats (-4.3% mula -3.6%), karne (-0.7% mula 0.2%), at asukal (-1.0% mula 0.1).

Nakatulong din sa pagbaba ng inflation rate ang proactive measures ng pamahalaan, kabilang na ang pagpapatupad ng National Adaptation Plan at muling pagbuhay sa Task Force El Niño na titiyak sa sapat na suplay ng tubig, pagkain, kuryente, pati na rin ang pagpapanatili sa kalusugan at kaligtasan ng publiko.

Dagdag pa rito, matatandaang nilagdaan ni Pangulong Marcos ang Executive Order No. 50 noong December 22, 2023. Pinapalawig ng kautusang ito ang pansamantalang pagbaba sa taripa o buwis ng imported na baboy, mais, at bigas hanggang sa katapusan ng 2024 upang matiyak na abot-kaya pa rin ang presyo ng pagkain sa kabila ng mga epekto ng El Niño at African Swine Fever.

Upang magtuloy-tuloy ang pagbagal ng inflation, siniguro ni National Economic and Development Authority (NEDA) Secretary Arsenio Balisacan na susubaybayan ng Inter-Agency Committee on Inflation and Market Outlook (IAC-IMO) ang presyo ng mga bilihin.

Walang tigil din ang monitoring ng Department of Agriculture (DA) sa on-the-ground situation na gagabay sa pamahalaan sa produksyon ng pagkain.

Panawagan ni Pangulong Marcos sa publiko, makiisa sa pamahalaan upang mapagtagumpayan ang mga hamon sa ekonomiya at maitatag ang isang magandang kinabukasan sa ilalim ng Bagong Pilipinas.

Noong January 16, 2024, inilabas ni Pangulong Ferdinand ‘Bongbong’ Marcos Jr. ang Administrative Order No. 15 na nagbibigay ng direktiba sa lahat ng ahensya ng pamahalaan na bilisan ang implementasyon ng Government Energy Management Program (GEMP).

Ang GEMP ay isang government-wide program na layong bawasan ang buwanang pagkonsumo ng pamahalaan sa kuryente at langis sa pamamagitan ng pagtitipid.

Ayon sa Administrative Order No. 15 na nilagdaan ni Executive Secretary Lucas Bersamin, lahat ng national government agencies, kabilang na ang government-owned o -controlled corporations, ay inatasan na gumawa ng mga hakbang upang matiyak ang matipid at matalinong paggamit ng enerhiya. Hinihikayat din ng kautusan ang local government units (LGUs) na maging praktikal sa pagkonsumo ng enerhiya.

Isasagawa ang GEMP sa pamamagitan ng energy audits at random energy spot-checks mula sa Certified Energy Auditors. Kailangan ding mag-submit ng inventory ng existing consuming equipment ang mga ahensya ng pamahalaan upang siguruhin ang pagsunod sa Department of Energy (DOE) Guidelines on Energy Conserving Design of Buildings at Philippine Green Building Code.

Kabilang din sa inisyatiba ang pag-adopt sa low-cost Energy Efficiency and Conservation (EEC) measures na naaayon sa GEMP.

Samantala, makikipagtulungan ang DOE sa Presidential Communications Office (PCO) para sa epektibong pagpapaabot ng mensahe sa publiko at sa lahat ng mga opisina ng pamahalaan ukol sa mga hakbang sa praktikal na paggamit ng enerhiya.

Bagamat tiniyak noon ng DOE na sapat ang supply ng kuryente hanggang sa ikalawang quarter ng 2024, mahalaga pa rin ang kooperasyon ng lahat sa pagtitipid. Pagtitiyak ni Pangulong Marcos, patuloy na maghahanap ang pamahalaan ng alternatibong mapagkukunan ng enerhiya upang matupad ang hangarin niyang 100% household-electrification bago matapos ang kanyang termino sa 2028.