EXPLAINERS

Panic at takot ang naramdaman ng mga pasahero ng isang eroplano na galing sa Boracay, papuntang Shanghai, China noong February 19, 2024.

Bigla kasing nabalot ng makapal na usok ang kanilang aircraft cabin.

Sa tindi ng usok, kinailangan pa ng eroplano na mag-emergency landing sa Hong Kong.

Ganito rin ang nangyari sa isa pang eroplano na papunta naman sa Nakhon Si Thammarat, Thailand, limang araw matapos ang naunang insidente.

Ayon sa mga pasahero, lumiyab at umusok ang isang upuan sa cabin habang lumilipad ang eroplano.

Mabilis namang umaksyon ang mga crew ng eroplano at agad na naapula ang apoy.

Batay sa imbestigasyon, parehas na power bank ang pinagmulan ng usok at apoy sa loob ng eroplano.

Ayon sa mga awtoridad, pumutok ang mga naturang power bank matapos itong gamitin ng mga pasahero.

Sa kabutihang palad, walang naitalang nasaktan sa dalawang magkahiwalay na insidente. Maayos ding nakarating sa kanilang mga destinasyon ang mga pasahero.

Ayon sa security experts, mahalaga ang regulasyon sa pagdadala ng power banks sa mga eroplano.

Karamihan sa mga airline, pinapayagan lang ang power banks at batteries na hindi lalagpas sa 100 Wh o 2600 mAh.

Dapat din tiyaking maganda ang klase ng power bank dahil kung hindi, posible itong mag-overheat at short circuit na magiging sanhi ng sunog.

“Gulat” ang nagiging unang reaksyon ng isang tao kung malaman niyang nanakawan siya. Ngunit tila nabaligtad ang sitwasyon sa isang insidente sa Naga, Camarines Sur dahil imbes na biktima ang magulat sa tangkang pagnanakaw, ang mga suspek pa mismo ang nasorpresa nang biglang nagsalita ang may-ari ng bahay sa CCTV!

Pasado alas kwatro ng madaling araw, nakita ang dalawang lalaki na nag-aaligid sa labas ng isang bahay. Maya-maya pa, pumasok ang mga ito sa target nilang bahay.

Agad nilang napansin ang CCTV rito, kaya naghubad ang isang lalaki at ginamit ang kanyang damit bilang pantakip sa mukha; habang nagsuot naman ng hoodie ang kasamahan nito.

Pinatay nila ang mga nakabukas na ilaw sa loob ng bahay, at saka gumamit ng flashlight upang makita ang mga gamit sa sala.

Ilang saglit pa, biglang nagsalita sa CCTV ang may-ari ng bahay na live pa lang pinanonood ang mga nanloob dito!

Nang mabatid ng isang lalaki na boses ng may-ari ang kanyang narinig, tinawag niya ang kanyang kasamahan at doon na sila kumaripas ng takbo papalayo sa bahay.

Ayon sa ulat, isang combat engineer sa America ang lalaking nagsalita sa CCTV. Na-access niya ito sa pamamagitan ng internet.

Wala namang nakuhang gamit ang mga suspek mula sa bahay. Naiulat na rin sa pulisya at barangay ang nangyari at pinapaigting na ang seguridad sa lugar.

Napigilan man sa pagkakataong ito ang tangkang pagnanakaw, dapat pa ring tiyakin na protektado at hindi madaling pasukin ang bahay natin upang maiwasan ang ganitong insidente.

Mainit na usapin ngayon sa social media ang karumal-dumal na pagpatay kay Killua, isang tatlong taong gulang na golden retriever.

Sa viral video na kuha mula sa CCTV, kitang-kitang ang pagtakbo ni Killua papalayo sa isang lalaking nanghahampas sa kanya.

Sa isa pang video, makikita na lang na inilabas mismo ng lalaking nahagip sa CCTV ang malamig na bangkay ni Killua mula sa sako.

Samantala, nag-trending din ang pagpatay ng isang Koreano sa asong si Erika.

Batay sa imbestigasyon, nakagat ng aso ang suspek. Dahil sa galit, pinagsasaksak nito si Erika, kahit ibang aso naman ang kumagat sa kanya.

Mariing kinonenda ng netizens ang mga insidenteng ito. Gamit ang #JusticeForKillua at #JusticeForErika na parehas naging top trending topics sa X, nananawagan ang netizens para sa mas maigting na pagpapatupad sa Animal Welfare Act.

Ayon sa Republic Act No. 10631 o pag-amyenda sa Animal Welfare Act of 1998, makukulong ng isang taon, anim na buwan, at isang araw hanggang dalawang taon at/o papatawan ng multang hindi hihigit sa P100,000 ang sinumang nagmalupit, nagmaltrato, o nagpabaya sa hayop na naging sanhi ng kamatayan nito.

Kung nakaligtas naman ngunit nawalan ng sariling kakayahang mabuhay ang isang sinaktang hayop, makukulong ang suspek ng isang taon at isang araw hanggang isang taon at anim na buwan; at/o papatawan ng multang hindi hihigit sa P50,000.

Kung nakaligtas at hindi nawalan ng sariling kakayahang mabuhay ang hayop, makukulong pa rin ng anim na buwan hanggang isang taon at/o papatawan ng multang hindi hihigit sa P30,000 ang sinumang nagmaltrato rito.

Para sa nakararami, hindi sapat na kabayaran ang mga parusang ito.

Sa katunayan, inihain na sa senado ang Senate Bill No. 2458 na layong mas paigtingin ang implementasyon sa mga pamantayan at polisiya na nagpapahalaga sa kapakanan ng mga hayop. Magbibigay rin ito ng mas mahigpit at malupit na parusa laban sa mga lalabag dito.

Iminumungkahi rin ng naturang panukalang batas ang pagbuo sa Animal Welfare Bureau (AWB) na magbabantay sa mga lokal na pamahalaan upang tiyakin na ipinatutupad at sinusunod ng mga ito ang mga programa at polisiya na nagsusulong sa kapakanan at karapatan ng mga hayop.

Kaibigan, kakampi, at kapamilya.

Ganito kung ituring ng karamihan ang mga alagang hayop. Hindi sila “hayop lang” na dapat saktan at maltratuhin dahil kagaya ng tao, mayroon silang karapatang mabuhay nang mapayapa at malayo sa anumang panganib sa mundong ginawa rin para sa kanila.

Usap-usapan ngayon sa social media ang isang gurong nanenermon nang naka-live sa TikTok.

Sa trending video, makikita ang isang guro na nagbitiw ng mga masasakit at mapanlait na salita sa kanyang mga estudyante habang naka-record sa sikat na video-sharing platform.

Pinaiimbestigahan na ng Department of Education (DepEd) ang naturang video.

Ayon kay DepEd Deputy Spokesperson at Assistant Secretary Francis Bringas, vine-verify na nila ang video at kung ano ang dahilan kung bakit nagalit ang guro.

Aniya, kailangang magkaroon ng complete incident report upang matukoy ang sunod na aksyon ng DepEd, alinsunod sa mga polisiya ng ahensya.

Hati naman ang reaksyon ng netizens ukol sa viral video.

Bagamat maraming nagsasabing mali ang ginawa ng guro, may ilan ding pumanig sa kanya dahil anila, walang respeto at matitigas na ang ulo ng mga kabataan ngayon.

Gayunman, bata pa rin ang mga pinaghihinalaang estudyante sa viral video. At batay sa Child Protection Policy ng DepEd, ang anumang aksyon na nagpapababa sa pagkatao, halaga, at dignidad ng bata bilang tao ay maituturing na child abuse.

Inaprubahan ng Board of Investments (BOI) ng Department of Trade and Industry (DTI) ang 41 foreign-funded projects sa ilalim ng administrasyon ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr.

Para kay Surigao del Norte Rep. Robert Ace Barbers, mas palalakasin nito ang ekonomiya ng Pilipinas sa gitna ng pagbilis ng inflation.

Sa kasalukuyan, mayroong 148 foreign-funded projects ang pamahalaan. Apatnapu’t anim dito ang ginagawa na, habang 102 ang pending.

Nasa pre-implementation at planning activities na ang foreign investors sa pagpapatupad ng pending projects na nagkakahalaga ng $58 billion investment pledges.

Ayon kay Rep. Barbers, patuloy sila sa pag follow-up upang magbunga na ang naturang pledges. At kapag maipatupad na ang mga ito, mas maraming trabaho ang malilikha at mas sisigla ang ekonomiya.

Nagpasalamat naman ang mambabatas kay Pangulong Marcos sa lahat ng pagsisikap nito sa panghihikayat ng mas maraming foreign direct investments (FDIs). Nagpaabot din siya ng papuri kay House Speaker Martin Romualdez sa naging suporta nito.

Nakalikha ng higit sa 500,000 na trabaho ang sektor ng agrikultura sa ilalim ng administrasyon ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr.

Batay sa Labor Force Survey (LFS) ng Philippine Statistics Authority (PSA) para sa December 2023, lumabas na mula sa sektor ng agrikultura ang 18.3% ng mga Pilipinong may trabaho sa bansa.

Kaugnay nito, matatandaang iniulat ng Department of Agriculture (DA) na pabata nang pabata ang edad ng mga Pilipinong magsasaka.

Ayon kay Agriculture Spokesperson Assistant Secretary Arnel de Mesa, 57 years old ang average age ng mga magsasaka sa Pilipinas noon. Ngayon, bumaba na ito sa 49 to 50 years old batay sa registry system ng ahensya.

Isang dahilan sa patuloy na paglago ng labor market sa sektor ng agrikultura ay ang aktibong panghihikayat ni Pangulong Marcos sa mga kabataan na lumahok sa pagpapataas ng productivity ng sektor. Isa sa mga programa ng DA na naka-target sa mga kabataan ang Young Farmers Challenge (YFC).

Sa YFC, mabibigyan ng financial grant assistance ang mga kabataang makikibahagi sa agri-fishery enterprises.

Magsisilbing initial capital ang ipinamamahaging tulong pinansyal para sa kanilang ipatatayong negosyo. Nagbibigay rin ang naturang programa ng Business Development Services, katulad ng coaching and mentoring, local and international product expositions, at assistance sa business registration.

Samantala, patuloy namang nag-aalok ng scholarship programs ang DA sa mga kabataang kumukuha ng mga kursong pang-agrikultura.

Para kay Pangulong Marcos, ang pagpapalakas sa agrikultura ay pagpapalakas sa buhay. Sa patuloy na pakikilahok sa sektor ng agrikultura, partikular na ng bagong henerasyon, makakaasang patuloy ring magkakaroon ng sapat at abot-kayang pagkain sa hapagkainan ng bawat pamilyang Pilipino.

Iniulat ng Department of the Interior and Local Government (DILG) na nakatulong ang digitalization sa pagtaas ng revenue o kita ng local government units (LGUs).

Sa katunayan, 4 times ang itinaas ng tax collection ng LGUs sa loob ng limang taon ayon kay DILG Secretary Benjamin Abalos Jr. Mula P50 billion noong 2018, naging P208 billion na ito. Aniya, malaking bahagi dito ang pagpapasimple sa proseso ng mga serbisyo ng pamahalaan dahil sa digitalization.

Matatandaang sa kanyang ikalawang State of the Nation Address (SONA) noong July 24, 2023, ipinag-utos ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr. ang agarang pagpapatupad ng digitalization sa mga mahahalagang serbisyo ng pamahalaan upang mas mapadali ang proseso ng pagnenegosyo at malabanan ang korapsyon.

Katulong ang Department of Information and Communications Technology (DICT), patuloy na isinusulong ng DILG sa LGUs ang kanilang kampanya sa paggamit ng E-Local Government Unit (eLGU) system.

Sa pamamagitan ng eLGU system, maaari nang maka-avail ang publiko ng iba’t ibang serbisyo online tulad ng pagkuha ng business permit, notice of violations, notification system, community tax, health certificates, local civil registry, business tax, at real property tax.

Samantala, ipinag-utos naman ni Pangulong Marcos ang nationwide rollout ng assistance sa LGUs na hindi pa nakapag-set up ng kanilang eBOSS system.

Ang eBOSS o electronic business one-stop shop program ang magstre-streamline at digitalize sa filing process at issuance ng mga dokumentong kailangan upang makapagpatayo ng negosyo tulad ng local business license, permit, clearance, at iba pa.

Masasabing fully compliant sa eBOSS program ang LGU kung mayroon itong online system na tumatanggap ng business applications gamit ang unified application form; nakakapag-isyu ng electronic tax bill, Fire Safety Inspection Certificate Fee, at Barangay Clearance Fee; nakakapagbigay ng electronic version ng permits; at tumatanggap ng online payment.

Ayon kay Sec. Abalos, mula sa higit 1,630 LGUs sa Pilipinas, 921 na ang sumusunod sa digitalization o automation ng mga serbisyo as of December 2023. 799 dito ang gumamit ng eLGU system at 122 ang may sariling sistema. As of September 2023 naman, higit 8,300 permits na ang naaprubahan mula sa 668 cities at municipalities sa bansa.

Kitang-kita ang epekto ng maayos na pagpapatupad ng digitalization dahil mas maraming negosyante na ang nahihikayat na magparehistro ng kanilang negosyo. Ayon nga sa tala ng DILG, tumaas ang bilang ng mga rehistradong negosyo ng 4.4 million mula 1.5 million noong 2018. Nakalikha ang mga ito ng mas maraming trabaho at nakaambag sa paglago ng ekonomiya.

Para kay Pangulong Marcos, hindi lang susuportahan ng digitalization ang pagplaplano at paggawa ng desisyon ng pamahalaan. Aniya, ito ang “greatest at most powerful tool” na magpapadali sa proseso ng panenegosyo at pupuksa sa iba’t ibang uri ng korapsyon.

“In the period since his election in 2022, President Marcos has emerged as one of the most interesting, influential, closely watched leaders in Southeast Asia.”

Ganito inilarawan ni Lowy Institute Executive Director Dr. Michael Fullilove si Pangulong Ferdinand Marcos Jr. nang bumisita ito sa Melbourne, Australia noong March 4.

Ang Lowy Institute ay isang independent think tank ng Australia na nagsasagawa ng research hinggil sa international, political, strategic, at economic issues.

Tumutukoy ang think tank sa grupo ng mga eksperto na nagsasama-sama sa isang organisasyon upang pagsikapang maresolba ang iba’t ibang isyu.

Ayon kay Dr. Fullilove, patunay ang naging talumpati ni Pangulong Marcos sa Australian Parliament sa napakahalagang papel nito bilang regional leader sa Association of Southeast Asian Nations (ASEAN).

Matatandaang gumawa ng kasaysayan si Pangulong Marcos bilang pinakaunang presidente ng Pilipinas na humarap sa Australian Parliament noong February 29 sa Canberra.

Dagdag pa ng Australian think tank leader, maraming naging pagbabago sa Pilipinas sa nakalipas na 18 buwan, partikular na sa pagiging mas determinado nitong depensahan ang sariling soberanya.

Ayon kay Pangulong Marcos, patuloy na pinapalakas ng pamahalaan ang kakayahan ng bansang ipagtanggol ang teritoryo nito. Aniya, kasalukuyang inu-upgrade ang capabilities ng Philippine Coast Guard (PCG) at patuloy na isinusulong ang modernisasyon sa Armed Forces of the Philippines (AFP).

Kaugnay nito, inaprubahan din ngayong taon ang Re-Horizon 3, ang updated acquisition plan ng AFP. Alinsunod ito sa Comprehensive Archipelagic Defense Concept ng bansa.

Pagbibigay-diin ng Pangulo, dapat matiyak na magagamit ng mga Pilipino nang mapayapa at walang hadlang ang mga likas na yaman na matatagpuan sa exclusive economic zone (EEZ) ng bansa, base sa international law.