EXPLAINERS

Sa kabila ng mga pandaigdigang krisis na kinakaharap sa buong mundo, kinilala ni Australian Deputy Prime Minister Richard Marles ang katatagan ng ekonomiya ng Pilipinas sa ilalim ng administrasyon ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr.

Para kay Marles, “proactive” si Pangulong Marcos sa pagtugon sa mga isyung kinakaharap ng ekonomiya matapos ang pandemya, partikular na pagdating sa inflation.

Ayon sa Australian Ministers of Parliament, kapuri-puri ang performance ng ekonomiya ng Pilipinas sa Southeast Asia dahil sa obserbasyon ni Pangulong Marcos na “economic security is national security.”

Matatandaang iniulat noon ng Philippine Statistics Authority (PSA) na mas bumagal ang pagtaas ng presyo ng mga bilihin noong January 2024 sa 2.8%, mula 3.9% noong December 2023.

Ito ang naitalang pinakamababang inflation rate sa bansa mula noong October 2020.

Kasunod ng ulat na ito, ipinangako ni Pangulong Marcos ang patuloy na paglago ng ekonomiya.

Samantala, kinilala rin ni Marles ang naging inisyatiba ni Pangulong Marcos na pangunahan ang Department of Agriculture (DA) bilang bahagi ng kanyang political mission na magkaroon ng self-sufficiency sa bansa.

Para naman kay Pangulong Marcos, dapat magtatag ng matibay na ekonomiya ang Pilipinas at Australia upang harapin ang mga parating na hamon.

Saad niya, “We need to ensure that our economies remain powerful tools that positively shape the lives of our peoples and ensure the sustainability of the planet.”

Inaprubahan na ng National Economic and Development Authority (NEDA) Board, sa pangunguna ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr., ang bagong 23 Infrastructure Flagship Projects (IFPs) sa ilalim ng Build Better More (BBM) program.

Sa isang social media post, iniulat ni Pangulong Marcos na mayroon nang kabuuang 185 IFPs ang administrasyon. Nakatuon ang karamihan sa mga proyektong ito sa pagpapabuti ng physical connectivity sa bansa.

Bukod sa pagdagdag ng 23 IFPs, nagtanggal din ang NEDA ng 36 projects dahil itinuring na ang mga ito bilang regular programs. Ang iba, pinondohan na ng mga pribadong sektor o kaya hindi in-endorso sa Public Investment Program (PIP) at Three-Year Rolling Infrastructure Program (TRIP).

Pagbibigay-diin ni NEDA Secretary Arsenio Balisacan, ginawa nila ang desisyong ito upang gawing prayoridad ang high-impact infrastructure projects at matiyak na makatatanggap ang mga ito ng agarang suporta mula sa pamahalaan para sa mas mahusay at mas pinabilis na implementasyon.

Gayunpaman, nilinaw ng NEDA Board vice chair na patuloy pa rin ang pagpapatupad sa ilang proyektong tinanggal mula sa IFP list dahil bahagi na ang mga ito ng regular programs ng pamahalaan.

Isa sa mga kabilang sa updated IFP list ang Davao City Bypass Construction Project.

Kapag nakumpleto, inaasahang mapabubuti ng 45-kilometer, four-lane bypass construction project ang traffic logistics o transportasyon ng mga kalakal sa loob ng Davao City na siyang makaaambag sa pag-unlad ng ekonomiya sa rehiyon.

Mababawasan na rin ang oras ng biyahe sa pagitan ng Barangay Sirawan, Davao City at Barangay J.P. Laurel, Panabo City, mula 1 hour and 44 minutes sa 49 minutes.

Tinatayang aabot sa 15,700 commuters ang makikinabang dito araw-araw.

Ayon kay Sec. Balisacan, prayoridad ng administrasyong Marcos ang sektor ng imprastraktura bilang “key driver” sa pag-unlad ng ekonomiya.

Bagama’t nagkaroon na ng reporma sa mga polisiya upang matugunan ang mga matagal nang humahadlang sa pagkakaroon ng matatag na imprastraktura, pagsisikapan pa rin ng pamahalaan na palakasin ito, para na rin sa ikabubuti ng buhay ng bawat Pilipino.

Hindi na bago sa atin ang konsepto ng “brain drain”. Ito ang pag-alis ng mga taong highly educated at trained mula sa sarili nitong bansa, tulad ng Pilipinas, papunta sa ibang bansa upang doon na magtrabaho at manirahan.

Ito ang nais baguhin ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr., partikular na sa mga sektor ng healthcare at information technology (IT).

Sa ikalimang pagpupulong kasama ang Private Sector Advisory Council-Jobs Sector Group (PSAC-Jobs) sa Malacañang, inamin ng PSAC officials na hindi nito kayang tapatan ang sahod na inaalok ng IT companies at healthcare facilities mula sa United Kingdom, United States, Australia, at Europe. Dahil dito, kailangang mag-focus ng Pilipinas sa patuloy na pagsasanay sa mga bagong manggagawa sa mga nabanggit na industriya sa pamamagitan ng certification system.

Sa certification system, maaaring makakuha ng healthcare at IT scholarships ang qualified applicants. Dito, kailangan muna nilang magtrabaho sa Pilipinas sa loob ng dalawa hanggang tatlong taon bago pahintulutang makapag-ibang bansa. Suportado ni Pangulong Marcos ang panukalang ito.

Samantala, iminungkahi rin ng PSAC-Jobs na palakasin ang naunang direktiba ng Pangulo na gawing prayoridad ang paglikha ng coordinated game plan kung saan makikipag-ugnayan ang ilang ahensya ng pamahalaan sa ibang bansa ukol sa pagkuha ng Filipino workers.

Matatandaang inatasan ni Pangulong Marcos ang Department of Health (DOH), Commission on Higher Education (CHED), Department of Migrant Workers (DMW), at Department of Foreign Affairs (DFA) na makipag-negosasyon sa foreign governments upang matugunan ang isyu ng brain drain.

Nanawagan din ang PSAC-Jobs na suportahan ang human resources for healthcare master plan ng DOH. Ayon sa advisory council, sa ganitong paraan mabibigyan ng oras ang bansa na panatilihin ang suplay ng mga manggagawa sa bansa.

Noong February 7, pinangunahan ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr. ang pamamahagi ng 2,529 land electronic titles (e-titles) para sa 2,672 agrarian reform beneficiaries (ARBs) mula sa Davao region.

Dito, nagbigay ng commitment si Pangulong Marcos sa pagkakaroon ng “genuine” agrarian reform upang mabigyan ng maginhawang buhay ang mga Pilipinong magsasaka.

Tumutukoy ang agrarian reform sa overall redirection ng agrarian system ng bansa. Kabilang dito ang redistribution ng pamahalaan sa mga lupang sakahan o land reform.

Sa Pilipinas, isinabatas ang Republic Act No. 6657 o Comprehensive Agrarian Reform Program (CARP) noong June 10, 1988 upang tapusin ang “unfair land ownership practices” sa pamamagitan ng paghahati ng lupa at pagbibigay ng titulo sa mga karapat-dapat nitong may-ari: ang ARBs.

Ang ARBs ang mga magsasaka at regular farmworkers na nagtratrabaho sa mga lupang sakahan na sinertipikahan ng Barangay Agrarian Reform Council (BARC).

Bagama’t ilang administrasyon na ang nagdaan, hindi pa rin kumpleto ang pamamahagi ng lupa para sa ARBs. Ito ang nais tuldukan ni Pangulong Marcos na nangakong tatapusin niya ang distribusyon ng lupang sakop sa CARP bago matapos ang kanyang termino sa 2028.

Patuloy naman itong pinagsisikapan ng administrasyon. Sa katunayan, noong nakaraang taon, mahigit 90,000 na titulo para sa 109,000 hectares ng lupa ang naipamahagi sa mga magsasaka. Halos doble ito sa target na 50,000.

Para kay Pangulong Marcos, unang hakbang pa lamang ang pamamahagi ng titulo. Pagtitiyak niya, magtutuloy-tuloy ang buhos ng tulong at suporta ng pamahalaan para sa mga Pilipinong magsasaka upang tuluyan na silang makaalis sa kahirapan.

Sa kanyang pagbisita sa Canberra noong February 29, mayroong tatlong kasunduan na nilagdaan si Pangulong Ferdinand Marcos Jr. na nakasentro sa strategic partnership ng Pilipinas at Australia.

Karagdagan ang tatlong ito sa higit 120 agreements na nilagdaan ng dalawang bansa noong mga nakaraang taon na nakatuon sa iba’t ibang larangan, katulad ng defense cooperation, air services, education, research, at scientific and cultural cooperation.

Upang mapahusay ang civil military cooperation, maisulong ang international law at rules-based international order, at maprotektahan ang karagatan, nilagdaan ng Pilipinas at Australia ang isang kasunduang nakatuon sa maritime domain. Inaasahang magpapatibay ito sa depensa at diyalogo ng mga kaukulang ahensya ng dalawang bansa.

Napagkasunduan din ng Pilipinas at Australia ang pagpapalitan ng impormasyon sa pagpapaigting ng cyber at critical technology; pagtataguyod sa isang ligtas na digital economy; at pag-apply ng international law sa cyberspace.

Bukod dito, magsasagawa rin ang dalawang bansa ng capacity-building tungkol sa merger regulations at investigative techniques na may kaugnayan sa pagpapatupad ng competition laws.

Para kay Pangulong Marcos, naging mas mahalaga na ang strategic partnership sa pagitan ng Pilipinas at Australia dahil sa mga banta sa kapayapaan sa Indo-Pacific region.

Panawagan niya, dapat magsama-sama at magtulungan upang harapin ang mga hamon sa rehiyon.

“We must reinforce each other’s strengths. We must protect the peace that we fought for during the war and have jealously guarded in the decades since. We must oppose actions that clearly denigrate the rule of law,” saad ni Pangulong Marcos.

“Investing in Filipino competence and talent.”

Ganito kung ilarawan ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr. ang Tatak Pinoy Act, isang bagong batas na inaasahang magbibigay ng mas maraming oportunidad sa mga Pilipino sa pamamagitan ng pagpapalakas sa mga lokal na produkto at industriya sa Pilipinas.

Noong February 26, nilagdaan ni Pangulong Marcos ang Republic Act 11981 o Tatak Pinoy Act.

Sa ilalim ng Tatak Pinoy Act, magkakaroon ng incentives at financing perks ang producers ng mga produktong gawa sa Pilipinas. Sa paraang ito, mahihikayat ang mga lokal na industriya na lumikha ng mga sopistikado at dekalidad na produkto na siyang mag-aangat sa posisyon ng bansa sa global value chain.

Inaatasan ng batas ang financial institutions ng pamahalaan na mag-alok sa Tatak Pinoy enterprises ng low-interest o flexible loan programs, credit guarantees, lease agreements, venture capital, at iba pang modes of financing.

Magkakaroon na rin ng green lanes ang investments at exports sa Tatak Pinoy upang mas mapabilis ang approval, permits, licenses, at certifications nito. Titiyakin naman ng Bureau of Internal Revenue (BIR) na mabilis din ang proseso sa value-added tax (VAT) refunds.

Kaugnay nito, itatatag sa bisa ng bagong batas ang Tatak Pinoy Council. Magsisilbi ito bilang policy at advisory body ni Pangulong Marcos.

Pangungunahan ng secretary ng Department of Trade and Industry (DTI) ang Tatak Pinoy Council, katulong ang mga kalihim ng National Economic and Development Authority (NEDA) at Department of Finance (DOF).

Miyembro rin ng konseho ang Department of Budget and Management (DBM), Department of Agriculture (DA), Department of Information and Communications Technology (DICT), Department of Labor and Employment (DOLE), at Department of Science and Technology (DOST); kasama ang apat na private sector representatives na itatalaga ng Pangulo.

Titiyakin ng Tatak Pinoy Council na mas accessible ang mga produkto at serbisyong Pinoy sa local at international markets; kabilang na ang pwesto nito sa exhibits, tourist hubs, ports of entry, at high-traffic retail areas.

Dahil sa koordinasyon ng pampubliko at pribadong sektor sa pagpapatupad ng Tatak Pinoy Act, malalaman na ng pamahalan kung ano ang kailangan ng mga negosyante sa pagpapalakas ng kanilang operasyon, at kung paano sila makatutulong dito.

Ayon kay Sen. Sonny Angara na isa mga may-akda ng Tatak Pinoy Act, malaking hakbang papunta sa layon ng Pilipinas na maging industrialized ang pagsasabatas nito.

Pagbibigay-diin ng senador, kapag tinangkilik at sinuportahan ang sarili nating industriya, mas maraming negosyo ang maitatatag, mas maraming trabaho ang malilikha, at mas tataas ang sahod ng mga Pilipino.

Pinangunahan ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr. ang paglulunsad ng Davao Public Transport Modernization Project (DPTMP) noong February 7.

Sa kanyang talumpati, sinabi ni Pangulong Marcos na hindi lang mapapadali ng proyektong ito ang biyahe sa Davao, kundi maghahatid sa lungsod patungo sa isang modernong kinabukasan.

Ang DPTMP ay isang 672 km bus route network na magsisilbi sa 29 interconnected routes sa Davao City. Layon nitong magtatag ng isang modernong public bus transport system sa lungsod na may electric bus at Euro-5 standard diesel bus.

Nabuo ang DPTMP dahil sa pagtutulungan ng public at private sectors, at Asian Development Bank (ABD) na naging investor nito.

Bahagi ang naturang proyekto sa pagsisikap ng Department of Transportation (DOTr) na pahusayin ang sistema ng pampublikong transportasyon sa bansa sa pamamagitan ng paglikha ng isang reliable, safe, at comfortable passenger experience, kasabay sa pagbawas ng air pollutants at greenhouse gas emissions.

Sa oras na matapos, inaasahang mapakikinabangan ang DPTMP ng 800,000 commuters kada araw. Makapagbibigay rin ito ng higit sa 3,000 na trabaho para sa mga Pilipino.

Para kay Pangulong Marcos, ipinagtibay ng DPTMP ang pangako nitong paunlarin ang rehiyon ng Davao.

Ika nga niya, “This project is more than bringing people and their products to their destinations safe and sound. It should be rightly viewed as a major vehicle that will bring us to a better tomorrow. This is more than just the Ceremonial Signing for the Civil Works Contracts for the DPTMP. It is a strong reaffirmation of our commitment to develop the Davao Region.”

Walang magugutom sa Bagong Pilipinas.

Ito ang binitiwang pangako ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr. para sa mga Pilipino.

Para kay Pangulong Marcos, matutuldukan ang kagutuman sa bansa sa pamamagitan ng muling pagbuhay sa sektor ng agrikultura.

Upang mapanatili ang magandang ani sa bansa, patuloy na susuportahan ng pamahalaan ang mga magsasaka at titiyaking mayroon silang modernong kaalaman sa agrikultura.

Sa katunayan, pinangunahan ni Pangulong Marcos ang pamimigay ng tulong sa higit 12,000 farmers at sampung kooperatiba at asosasyon sa Candaba, Pampanga noong February 3.

Kabilang sa mga ipinamahagi ang mga sumusunod:

• P5 million warehouse na may mechanical dryer
• P11 million assistance para sa hog repopulation programs
• P1 million na kapital para sa farmer groups
• P3 million na pondo para sa hauling trucks
• 3 million para sa rice seeds

Nagbunga naman ang tulong at suportang ibinibigay ng administrasyon sa mga magsasaka dahil noong 2023, record-high ang rice production ng bansa. Ayon sa ulat, nakapag-ani ang mga Pilipinong magsasaka ng 20.06 million metric tons (MT) ng palay. Mas mataas ito ng 1.5% kumpara sa naaning 19.76 milyong tonelada ng palay noong 2022.

Sa patuloy na pagpapalakas ni Pangulong Marcos sa sektor ng agrikultura, lalo na sa mga magsasaka, inaasahang magkakaroon ng sapat at abot-kayang pagkain ang bawat Pilipino at unti-unting masusugpo ang kagutuman.

Ika nga ng Pangulo, “Ang ating pagtutulungan na mapaunlad ang ating sektor ng agrikultura ay isa lamang sa mga pangunahing hakbang tungo sa pagbuo ng isang Bagong Pilipinas—kung saan walang nagugutom at ang lahat ay masigabong kumikilos para sa mas masaganang kinabukasan.”

Plano ng Department of Information and Communications Technology (DICT) na doblehin pa ang dami ng free Wi-Fi sites sa bansa ngayong taon upang suportahan ang implementasyon ng E-Local Government Unit (eLGU) ng Department of the Interior and Local Government (DILG).

Ang karagdagang free Wi-Fi sites ay itatatag sa ilalim ng Broadband ng Masa (BBM) program ng administrasyon ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr.

Ang Broadband ng Masa program ang flagship digitalization project ng administrasyon. Alinsunod ang inisyatibang ito sa commitment ni Pangulong Marcos na palawakin ang internet services sa buong bansa, partikular na sa mga liblib na lugar. Overall goal ng programang ito ang makapag-connect ng 70 million free Wi-Fi users.

Ayon sa ulat ni DICT Undersecretary David Almirol Jr. sa isang press briefing sa Malacañang noong January 24, 2024, mayroon nang 25,000 free Wi-Fi sites sa buong Pilipinas bago natapos ang 2023.

Samantala, ang eLGU ay isang one-stop mobile application kung saan maaaring magproseso ng ilang serbisyo tulad ng business permit licensing, real property tax, health certificates, community tax, at iba pa.

Upang mas maging epektibo ang implementasyon ng eLGU, ayon kay USec. Almirol, kailangang paramihin ang libreng Wi-Fi lalo na sa LGUs. Dagdag pa niya, habang ipinapatupad ng DILG, DICT, at Anti-Red Tape Authority (ARTA) ang eLGU, kailangan itong samahan ng connectivity.

Sa kaparehong press briefing, sinabi ni DILG Secretary Benjamin Abalos Jr. na pinasimple na ng ahensya ang proseso sa ilang serbisyo ng pamahalaan upang tuluyan nang maipatupad ang actual digitalization ng LGUs. Aniya, mas mabilis nga lang kung cellphones ang gagamitin dito. Mas bibilis din ang proseso kung may reliable internet saanmang bahagi ng Pilipinas.

Nais ni Pangulong Marcos na maging accessible para sa bawat Pilipino ang internet. Para sa kanya, ang pagkakaroon ng digital initiatives, tulad ng broadband program at eLGU, ay kritikal sa pagpapaunlad ng bansa.