EXPLAINERS

Hindi na bago sa atin ang makarinig at makapanood ng balita tungkol sa mga indibidwal na sangkot sa mga isyu o nahaharap sa kaso na ginagawang escape plan ang pagpunta sa ibang bansa.

Pero this time, mukhang wala na talagang makakatakas dahil mas pinahigpit pa ang mga imbestigasyon dahil pababantayan na ngayon ang paglabas-masok sa bansa ng mga umano’y sangkot sa flood control projects.

Mismong ang newly-appointed secretary ng Department of Public Works and Highways (DPWH) na si Vince Dizon ang nag-request sa department of justice na maglabas ng Immigration Lookout Bulletin Order (ILBO) para bantayan ang mga indibidwal na may kinalaman umano sa mga palpak na flood control projects.

Pero ano nga ba ang ILBO? Sa ilalim ng kautusan na ito, pinahihintulutan ang immigration officers na bantayan ang paglabas-masok sa bansa ng mga sangkot.

Pero para malinawan kayo, tanging pagmo-monitor lang sa byahe ng mga indibidwal na nasa listahan ang saklaw ng ILBO.

Nilinaw yan mismo ng Spokesperson ng Bureau of Immigration na si Dana Sandoval sa opisyal na panayam ng DWIZ.

Para magawa ito, kukumpirmahin muna ng immigration officers kung mayroon bang inisyung hold-departure order o warrant of arrest laban sa isang indibidwal.

Ang tanong ngayon ng bayan, ano nga ba ang mangyayari kung biglaang hinainan ng warrant of arrest ang isang indibidwal habang nasa ibang bansa ito?

Ang sagot ni Spokesperson Sandoval, makikipagtulungan ang gobyerno sa Interpol para ma-track at mahuli ang nasasakdal.

Sa nasabing listahan, makikita na nanguna si Assistant Regional Director Henry Alcantara na ngayon ay sinibak na sa serbisyo; District Engineer Brice Ericson Hernandez; Hi-Tone Construction and Development Corporation President Edgar Acosta; Wawao Builders General Manager Mark Allan Arevalo; at syempre, hindi mawawala ang kontrobersyal na mag-asawang Sarah at Curlee Discaya, at marami pang iba.

Samantala, ayon kay Secretary Vince Dizon, ang pag-iisyu ng Ilbo ay gagamiting instrumento para hindi magkaroon ng delays sa imbestigasyon nang sa ganon ay makuha ng mga pilipino ang hinihingi nilang hustisya para sa marangal nilang pinagtatrabahuhang pera.

Sinong mag-aakala na nang dahil lang sa noodles ay mahahanap ng isang Chinese man ang kaniyang forever sa isang American woman? Matapos kasi ang chance encounter ng dalawa nang ihatid niya ang inorder nitong pagkain, nagsimula na ang kanilang whirlwind romance.

Kung ano ang buong detalye ng unexpected love story ng dalawa, eto.

Lumipat mula sa Alabama ang 30-anyos na nursery teacher na si Hannah Harris sa Shenyang, China para magturo ng english sa mga kindergarten students.

Isang araw, nagpa-deliver si Harris ng noodles na siya namang hinatid ng 27-anyos na delivery rider mula sa Liaoning province na si Liu.

Nang magkasalubong ang dalawa sa elevator, binati ni Liu si Harris ng, “Hello, I love you.” na siya namang tinawanan lang ng babae.

Ayon kay Liu, ‘yun lang ang nasabi niya kay Hannah dahil hindi siya gaanong marunong mag-english.

Sa hindi inaasahan nilang pagkikita, agad silang nagpalitan ng contact info at mabilis na nag-click.

Sa regular nilang pag-uusap, unti-unti nilang nadiskubre ang mga hilig ng isa’t isa pagdating sa pagkain, sports, at ang pagmamahal nila para sa mga hayop.

Ang getting to know stage ng dalawa, mas pinalalim pa sa pamamagitan ng pagpapakilala nila ng kaniya-kaniya nilang kultura at lengguwahe sa isa.
Si Liu kasi, ipinapasyal si Harris at isinasama pa sa pagde-deliver.

Ang chance encounter ng dalawa, naging whirlwind romance. Dahil sabi nga nila, kusa mo na lang mararamdaman kung nasa tamang tao ka na. Kaya nang mapagtanto ito ni Liu, wala itong pagdadalawang-isip na nag-rpopose kay harris.
Sa pamamagitan ng isang video, binasbasan ng mga magulang ni Harris mula sa U.S. ang pag-iisang didib nila ni Liu at ngayon ay nagsasama na sila kasama ang kanilang pet dog na si Pudding.

Sa ngayon, punung-puno ng simpleng pangarap ang pagsasama ng dalawa habang pinapatunayan na hindi masusukat ang pagibig sa pagkakaroon ng marangyang buhay.

Ikaw, mala-whirlwind romance rin ba ang kwento niyo ng partner mo? Pwede mo bang i-share kung paano kayo nagkakilala?

Madalas ay iniaasa na natin sa mga CCTV cameras ang pagbabantay at pagsisilbing gwardiya sa mga pampublikong lugar pati na rin sa mga kabahayan. Pero maniniwala ba kayo na ginagamit ngayon ang hologram bilang bantay sa isang park sa Korea? Pero kahit na wala itong kakayahan na manghabol, epektibo umano ito sa kaniyang trabaho.

Kung ano ang resulta ng trabaho ng hologram na ito, eto.

Nagsimula lang bilang experiment ang pagde-deploy ng hologram ng isang pulis sa Judong no. 3 park na matatagpuan sa Jung-Gu, Seoul, South Korea para magsilbing paalala sa mga residente na handa ang mga pulis na rumesponde sa oras ng pangangailangan at para na rin mapigilan ang pagdami ng mga krimen.

Ayon kay Chief Ahn Dong-Hyun ng Jungbu Police Station, mayroong psychological impact ang hologram na ito sa mga tao na panatilihin ang kaayusan sa lugar.

Bagama’t hindi ito katulad ng tunay na mga pulis na may kakayahang manghuli at mang-aresto, sinabi ng seoul metropolitan police agency na bumaba ng 22% ang bilang ng mga krimen sa nasabing lugar matapos i-display ang hologram.

Dagdag pa ni Chief Ahn Dong-Hyun, gagamitin nila ang ai sa patuloy na pagpapalakas sa crime prevention activities na iimplementahan sa lugar para panatilihin ang kaligtasan ng mga tao, lalo na at nakitaan ng magandang resulta ang experiment.

Gayunpaman, hindi naging mainit ang pagtanggap ng mga netizen online rito at tinawag na modern-day scarecrow hologram. Tila hindi rin ito sineryoso ng isang netizen at nagbiro na bumaba lang umano ang mga naitalang krimen dahil sa takot ng mga tao sa mala-multong pulis.

Ikaw, sa tingin mo ba ay kakagatin ng mga tao ang ganitong pakulo sa Pilipinas?

Ni minsan ba ay sumagi sa isip mo na pumasok sa bilangguan para makatakas sa nakakapagod na buhay? Hindi pa? Pwes, ganyan ang ginagawa ng ilang estudyante at empleyado sa Korea—nagrerenta sila ng kwarto sa mga pekeng kulungan para panandaliang magpahinga mula sa pressure sa eskwelahan at trabaho.

Kung interesado ka rin na magpahinga sa kulungan na ito, ang detalye, eto.

Taong 2013 nang itayo sa Hongcheon, South Korea ang prison inside me, isang facility na tila isang hotel pero idinisenyo para magmukhang bilangguan.

Inilaan ito para sa mga estudyante at empleyado na naghahanap ng pahingahan para panandaliang lumayo sa pressure na dala ng kanilang mga responsibilidad at makapag-disconnect sa stress na dala ng competitive at demanding na academic at work culture.

Ayon sa co-founder na si Noh Ji-Hyong, ang masipag niyang asawa ang inspirasyon kung bakit niya ito ipinatayo. Ang mister niya kasi, madalas ay nagtatrabaho sa loob ng 100 hours kada linggo bilang isang prosecutor.

Nagkakahalaga ng $90 o p5,000 ang 24-hour rent sa nasabing facility. Ang siste sa loob nito, tila mga tunay na bilanggo ang mga magrerenta dahil sa isusuot nilang blue uniform.

Para makapaglibang, maaari nilang gamitin ang ipapahiram na yoga mat, tea set, at ballpen at notebook. Makakatanggap din sila ng mga pagkain katulad ng sweet potato, banana shake, at porridge.

Ang bawat prison cell ay mayroong kaniya-kaniyang banyo, pero wala itong kama kung kaya sa sahig natutulog ang mga kliyente. Sinusurrender din ang mga cellphones at relo ng mga ito para tuluyang makapagpahinga.

Pero bago mapag-isa, binibigyan ang mga kliyente ng pagkakataon na makipag-socialize sa pamamagitan ng paglalaka-lakad sa labas at pagpa-participate sa group meditation. At kapag natapos na nila ang sintensya, makakatanggap sila ng certificate of parole.

Samantala, bagama’t panandaliang nakakulong, sinabi ng isa sa mga naging kliyente ng prison inside na sa kabila ng kaniyang busyness ay nakaramdam siya ng kalayaan sa loob ng fake prison.

Ikaw, gusto mo rin bang magbakasyon sa loob ng bilangguan para panandaliang takasan ang reyalidad?

Ang pagkakaroon ng safe space at privacy ang mga pangunahing dahilan kung bakit bumubukod ng bahay ang mga tao. Pero ang babaeng ito sa China, nagkaroon ng mental problems matapos na-violate ang privacy nang makita siya ng mga window cleaners na natutulog nang walang damit.

Kung ano ang kinahinatnan ng babae, eto.

Naninirahan ang isang mag-asawa sa isang high-end apartment sa Chengdu na matatagpuan sa Sichuan Province, China na may buwanang renta na nagkakahalaga ng 10,000 yuan o halos 80,000 pesos.

Bilang isa itong mamahaling apartment, mayroong taga-linis ang building at nagbilin pa ang mister na kinilalang si Mr. Cheng sa management, front desk, housekeeper, at group chat na abisuhan muna sila bago linisan ang labas ng kanilang glass wall.

Pero kahit na hindi ito nagkulang sa paalala, nagulantang na lang isang umaga si Mrs. Cheng nang magising ito na mayroong sumulpot na dalawang window cleaners na nakakita sa kaniyang natutulog nang nakahubad. Bukod pa riyan, naiwanan ding nakabukas ang kanilang kurtina.

Ayon kay Mr. Cheng, pagkalipas ng apat na buwan simula ng insidente ay nauwi ang kaniyang misis sa depression at anxiety pagkatapos ng nakakagulantang at nakakahiyang insidente.

Dagdag pa ng mister, nag-demand siya ng public apology para sa kaniyang misis at compensation package mula sa management pero nagpadala lang ang mga ito ng tao na nag-deliver sa kanila ng mga prutas.

Ang compensation na hinihingi nila mula sa management, naging isang discount offer na 600 yuan para sa susunod nilang kontrata, pero hindi ito umubra sa mag-asawa.

Samantala, hati ang naging opinyon ng mga netizen online tungkol sa insidente. Kung ang ilan ay hindi nagustuhan ang hindi pag-inform ng management sa mga tenant tungkol sa paglilinis, maayroon ding isinisi na iniwang bukas ng misis ang kurtina bago siya natulog.

Kung ikaw ang nakaranas sa ganoong klase ng kahihiyan, ano ang kompensasyon ang hihingin mo at hanggang saan ang kaya mong gawin hanggang sa makuha mo ito?

Sinong mag-aakala na mayroong taong gagawa ng krimen nang dahil lang sa pagkahilig nito sa mayonnaise? Ganyan ang sinapit ng isang lalaki sa spain na biglaang nag-amok at sinunog pa ang kaniyang paboritong coffee shop nang dahil lang naubusan ito ng mayonnaise para sa kaniyang sandwich.

Kung ano ang sumunod na nangyari sa mayonnaise enthusiast na ito, eto.

Tila isang normal na araw lang nang bumisita ang isang hindi pinangalanang lalaki sa paborito niyang coffee shop sa Los Palacios y Villafranca, Spain kasama ang kaniyang anak na lalaki.

Umorder ang lalaki ng dalawang sandwiches at nanghingi ng mayonnaise sa nilapitan nitong waiter. Pero ang sagot ng waiter, wala na umano silang mayonnaise.

Pagkatapos nito ay ibang waiter naman ang hiningan ng lalaki ng mayonnaise pero kapareho lang ang naging sagot nito sa naunang waiter.

Ang lalaking bigo na makahingi ng paborito niyang mayonnaise, bigla na lang lumabas mula sa restaurant at nang bumalik ito ay muli itong nagbaka sakali at nagtanong na naman sa ikatlong pagkakataon kung mayroong mayonnaise ang café.

Nang hindi nito magustuhan ang narinig na sagot sa ikatlong pagkakataon, bigla na lang nitong ibinuhos sa bar area ng café ang kinuha nitong petrol sa isang gas station at bigla itong mag-walk out.

Nang magliyab ang apoy nagtakbuhan papalabas ng coffee shop ang mga customer ngunit agad din itong natupok ng mga staff gamit ang fire extinguisher.

Ang damage sa café, inabot ng $9,500 pero maliit lang umano ang iniwan nitong pinsala dahil sa mabilis na pag-aksyon ng mga staff.

Samantala, wala namang ibang iniulat na nasaktan sa insidente pero ang salarin, bukod sa nahuli ng mga pulis, ito lang din ang nag-iisang na-injure dahil nasunog ang kamay nito nang tumakas mula sa pinangyarihan ng krimen.

Sa mga mainitin ang ulo diyan, hinay-hinay lang at baka hindi mo makilala ang sarili mo kapag naubos ang pasensya mo nang dahil lang sa napakaliit na bagay at baka may magawa ka pang iligal.

Tila blessing in disguise ang pagbu-book ng Uber car ng isang dialysis patient mula sa New Jersey dahil sinong mag-aakala na ang makukuha niyang driver pala ang magiging sagot sa tatlong taon na niyang hinihintay na kidney donor.

Kung naging matagumpay ang operasyon ng pasahero, eto.

Tatlumpung minuto ang itinagal ng byahe patungo sa bahay ng noo’y 71-anyos na si Bill Sumiel sa Salem, New Jersey habang sakay ng Uber matapos nito manggaling sa dialysis center.

Si Sumiel kasi, mahigit tatlong taon na palang naghihintay noon na magkaroon ng kindey donor.

Habang nasa byahe, naibahagi ni Sumiel ang kaniyang pinagdaraanan sa dating army veteran na naging Uber driver na si Tim Letts na noo’y 31-anyos. Sa sobrang komportable ng naging byahe, naging instant friends pa ang dalawa.

Pero sinong mag-aakala na nang dahil lang sa maigsing byahe na yon ay magbabago ang buhay ni Sumiel at magkakaroon siya ng instant donor?

Ang driver na si Letts, walang pagdadalawang-isip na i-dinonate ang kaniyang kidney kay Sumiel matapos ma-inspire sa pagiging genuine nito. Sa sobrang masiyahin ng pasahero, hindi umano halata na mayroon itong iniindang sakit.

Matapos sumailim ni Letts sa mga tests, matagumpay na dumaan si Sumiel sa kidney transplant at muling namuhay nang normal sa tulong ng isang etsranghero.

Nang dahil sa maigsing byahe, nakahanap ng panghabangbuhay na pagkakaibigan si Sumiel at Letts sa isa’t isa. Naging konektado na ang buhay ng dalawa hindi lang dahil sa kidney donation kundi dahil consistent pa rin ang mga ito sa pag-uusap kahit na lumipat na si Letts sa Germany.

Ikaw, kaya mo rin bang gumawa ng impulsive decision para lang mailigtas ang isang tao kahit na hindi mo ito kilala?

Nakatutuwang pakinggan na sa makabagong panahon, unti-unti nang nagiging inclusive ang publiko, hindi lang sa kasarian, kundi pati na rin sa kondisyon ng kalusugan ng mga tao. Sa Japan kasi, mayroong restaurant na nagha-hire ng mga taong mayroong dementia. Take note, hindi lang ito isa sa requirements, kundi ito mismo ang main qualification sa mga aplikante.

Kung saan matatagpuan ang kakaibang restaurant na ito, eto.

Tila in-apply ng Japanese TV director na si Shiro Oguni ang kaniyang creativity sa pagco-conceptualize ng kaniyang food business na the Restaurant of Mistaken Orders.

Kung bakit ganoon ang pangalan ng naturang kainan? Ito ay dahil nais ni Oguni na ibahin ang pananaw ng mga tao sa pagtanda at progressive cognitive impairment o ang mabagal na paghina ng memorya ng isang tao.

Kung paano niya ito ginagawa? Nagha-hire ang restaurant ng mga aplikante na mayroong dementia. Take note, ito pa mismo ang primary qualification para sa posisyon ng mga waiter.

Unang naisip ng direktor ang kakaibang ideya na ito nang bumisita siya sa isang nursing home kung saan maling pagkain ang sinerve sa kaniya.

Kadalasan ay kinaiinisan ng mga costumer ang ganitong uri ng tagpo, pero si Oguni, tinanggap na lang ang inihain sa kaniya na pagkain bilang respeto sa pinagdadaanan ng mga tao dahil batid niya na magkakaiba ng kakayahan ang bawat tao, lalo na at hindi naman siya napahamak sa nagawang pagkakamali ng server.

Bagama’t nagkakamali ang mga servers sa mga inihahain nilang mga pagkain, maraming customers ang nagsabi na na-enjoy nila ang mga in-order nila at sinabi pa na masaya at naging komportable sila sa naging experience sa restaurant.

Sa pamamagitan ng proyekto na ito, nagkakaroon ng ibang imahe ang mga taong diagnosed ng dementia at nakikita hindi lang para sa kanilang kalagayan kundi bilang masiyahin, masipag, at matulunging mga indibidwal.

Ikaw, bibisita ka rin ba sa restaurant of mistaken orders kung mabibigyan ka ng pagkakataon?

Napatunayan ng isang hamak na bata sa kwento na ito ang kahalagahan at kapangyarihan na ginagampanan ng edukasyon sa buhay ng bawat tao. Dahil sa tulong ng isang educated na bata, maraming bakasyonista ang nakaligtas mula sa isang trahedya.

Kung paano nga ba nakatulong ang nasabing bata, eto.

Nagbakasyon ang pamilya ng noo’y sampung taong gulang na si Tilly Smith mula sa Oxshott, England sa Phuket, Thailand sa kaparehong taon na tumama ang malakas na Indian Ocean Tsunami of 2004 sa lugar kung saan mahigit isandaang libong katao ang binawian ng buhay.

Isang umaga habang naglalakad-lakad sa isang beach malapit sa hotel na tinuluyan ng pamilya, nakita ni Tilly ang pagbula ng tubig sa dagat. Inilarawan niya ito na foamy at inihalintulad sa pagbula ng tubig sa sizzling pan.

Mabilis na natukoy ng bata ang warning sign na ito at agad na inabisuhan ang kaniyang mga magulang na mayroong paparating na tsunami.

Noong una ay nahirapan pa si Tilly na kumbinsihin ang kaniyang nanay na mayroong paparating na panganib. Mabuti na lang at kalaunan ay naniwala ito at sumama pabalik sa kanilang hotel.

Agad itong ipinaalam ni tilly sa isang Japanese chef at security guard sa hotel na kapwa tumulong para ipakalat ang balita sa mga taong nagtatampisaw sa beach.

Ilang minuto lang matapos lumikas ang tinatayang aabot sa isandaang katao sa beach, tuluyan na ngang tumama ang malakas na tsunami sa dagat.

Ang pagiging observant ni Tilly ang pinaniniwalaang dahilan kung bakit nakaligtas ang mahigit isandaang katao sa beach. Sa katunayan, kabilang ang hotel na tinuluyan ng pamilya Smith sa iilang mga lugar sa Phuket kung saang walang naitalang casualties.

Pero ang mas nakakabilib sa lahat, natutunan lang ni Tilly sa kaniyang geography class ang warning signs ng tsunami dalawang linggo lang bago nangyari ang deadly incident.

Bukod pa riyan, nabigyan din ng pagkakataon si tilly na makilala si dating U.S. President Bill Clinton na dati ring U.N. Special Envoy for Tsunami Recovery.

Sa mga magulang diyan, siguraduhing edukado ang mga anak niyo, hindi lang para sa kinabukasan ng mga ito, kundi para na rin sa mga tao na nakapaligid sa kanila.

Kadalasan ay aligaga at bantay-sarado ng mga magulang ang kanilang mga anak sa tuwing nagta-travel dahil sa takot na mawala ang mga ito. Pero ibahin niyo ang mga magulang na ito na iniwan ang menor de edad na anak sa airport dahil lang expired na pala ang Visa ng bata.

Kung ano na ang lagay ng bata, eto.

Nadiskubre ng isang babaeng staff sa Josep Tarradellas Barcelona El-Prat Airport na kinilalang si Lilian ang isang sampung taong gulang na batang lalaki na nag-iisa sa isa sa mga airport terminals.

Ayon sa video na ipinost ni Lilian, natagpuan ang bata na may hawak na dalawang passports. Ang isa ay expired, habang ang isa pa ay nangangailangan naman ng visa na hindi umano naasikaso.

Kung bakit nag-iisa ang bata? Ito ay dahil iniwan siya ng kaniyang mga magulang matapos madiskubre na expired na ang kaniyang Visa. Tumuloy umano ang mga magulang sa kanilang flight at tumawag na lang sa mga kaanak para ibilin at ipasundo ang iniwang bata.

Ayon naman sa bata, bumiyahe na umano ang kaniyang mga magulang pauwi sa kanilang bansa para magbakasyon.

Mabuti na lang at agad na umaksyon ang mga airport staff na nakakita sa bata at agarang inalerto ang mga pulis at ang piloto ng sinasakyang eroplano ng mga magulang.

Samantala, agad namang pinababa ng eroplano ang mga magulang at dinala sa police station kung saan pansamantalang pinatuloy ang bata.

Pero matapos nito ay ibinalik ang bata sa kustodiya ng kaniyang mga magulang na inireport na dahil sa child abandonment.

Sa mga magulang diyan, kung kayo ang naipit sa kaparehas na sitwasyon na ito, paiiralin niyo ba ang pagiging magulang o tutuloy kayo sa flight para lang hindi masayang ang binayaran niyo?