EXPLAINERS

Hindi maiiwasan sa mga magkasinatahan, lalo na sa mga mag-asawa, ang pagtawag ng cute nicknames o endearments sa kanilang mga partner. Bilang nakasanayan na ito ng marami, ni minsan ba ay sumagi sa isip mo na magiging dahilan ito ng hiwalayan? Ganyang-ganyan ang nangyari sa isang mag-asawa sa Turkey at ngayon, pinagbabayad ng korte ang mister nang dahil lang sa inilagay nitong pangalan ng kaniyang misis sa kaniyang contacts list.

Kung ano nga ba ang nickname na dinibdib ng misis, eto.

Nakatanggap ang Court of Cassation ng Turkey ng isang pambihirang kaso ng divorce na nag-ugat sa ibinigay na nickname ng isang mister sa kaniyang misis.

Madalas ay babe, honey, love, o darling ang naririnig nating tawagan ng mga magkasintahan o mag-asawa. Pero sa kwento kasi na ito, ‘chubby’ lang naman ang ginawang contacts name ng lalaki para sa kaniyang misis.

Ang unusual endearment na ito, hindi ikinatuwa ni misis dahil para sa kaniya, nakakabastos ito at nakakawala ng respeto. Nakikita rin niya itong dahilan para magkaroon ng lamat ang kanilang relasyon.

Kung inaakala niyo na sa paningin lang ng mga babae nagkakamali ang mga lalaki, pwes, sa kasong ito, lalaki pa rin ang mali sa mata ng korte.

Mali umano na pinangalanan nitong chubby ang kaniyang asawa, at bilang kaparusahan, inatasan ng korte na magbayad ang lalaki ng financial compensation for material and moral damages sa kaniyang ex-wife.

Dahil sa kasong ito, kailangan nang simulang mag-ingat ng mga kalalakihan sa Turkey sa paglalagay ng nickname ng kanilang misis kahit pa sa cellphone lang ito.

Ikaw, sa paanong paraan mo ina-address ang partner mo? Sigurado ka ba na hindi ito labag sa loob niya? Sige ka, baka bigla ka na lang ding hiwalayan at pagbayarin.

Ika nga ng ilan, diskarte lang ang puhunan para may marating ka sa buhay. Kagaya na lang ng isang masipag na tatay mula sa Massachusetts na 23 taong naging loyal at nanilbihan bilang janitor sa isang eskwelahan kung saan nakapagtapos nang libre ang lahat ng kaniyang mga anak.

Ang kwento ng kasipagan at dedikasyon ng masipag na ama, eto.

Napatunayan ng noo’y 62-anyos na si Fred Vautour na walang hindi kayang gawin ang isang ama para sa kaniyang mga anak nang piliin nitong manatili sa kaniyang trabaho sa loob ng mahigit dalawang dekada para sa ibinibigay nitong benepisyo sa mga anak ng mga empleyado.

Si Fred kasi, 23 taong nagtrabaho bilang custodian o janitor sa prestihiyosong unibersidad ng Boston College sa Massachusetts kung saan sumasahod ito ng $60,000 o mahigit 3 million pesos kada taon.

Pero aniya, hindi ito sapat para mapagtapos niya ng pag-aaral ang kaniyang mga anak. Pero bago pa maging janitor, binuhay muna ni Fred ang pamilya niya bilang isang dishwasher at nagtrabaho sa iba’t ibang restaurants.

Matapos ang mahabang panahon ng pagkayod at pagsasakripisyo, nakamit na nga ni Fred ang regalong kahit kailan ay hindi matutumbasan ng anumang halaga—at yan ay ang pag-graduate nang libre ng lima niyang anak sa Boston College.

Para gawin pa itong mas rewarding, ligtas din ang mga anak niya mula sa student debt na very common sa America.

Gayunpaman, bagama’t busy sa trabaho, tumatak naman sa isipan ng mga anak ni Fred ang dedikasyon at kasipagan niya sa trabaho na ngayon ay ipinapasa na ng mga ito sa kaniya-kaniya nilang mga anak.

Ikaw, nakapagpasalamat ka na ba para sa mga sakripisyo na ginawa ng mga magulang mo? Wag kalimutang magpasalamat habang hindi pa huli ang lahat.

Kung ang ilan ay labis na pinag-iipunan at pinaghahandaan ang pagbili ng flight tickets, ibahin niyo ang estudyanteng ito mula sa Calgary na ginawang mode of transportation ang eroplano para makapasok at makauwi mula sa school dahil mas mura umano ito kumpara sa pagrerenta ng apartment.

Kung magkano nga ba ang nagagastos ng estudyante sa flight tickets, eto.

Napilitang tumigil sa pagrerenta ng apartment malapit sa kaniyang eskwelahan ang noo’y economics student na si Tim Chen nang magkaroon ng increase sa kaniyang monthly rent.

Dahil hindi na praktikal ang pagbabayad ng renta na nagkakahalaga ng $2,500 o mahigit 140,000 pesos, naisipan ni Chen na umuwi at manirahan na lang ulit sa bahay ng kaniyang mga magulang sa Calgary.

Bilang may kalayuan ang eskwelahan ni Chen na matatagpuan sa Vancouver, naisipan nito na mag-commute na lang papasok at pauwi.

Pero take note, sosyal at hindi basta-basta ang mode of transportation ni Chen. Dahil nagbu-book lang naman ito ng flight at sumasakay ng eroplano twice a week para makapasok sa University of British Columbia.

Nagkakahalaga ng $111 o mahigit 6,000 pesos ang presyo ng roundtrip ticket mula sa Calgary papunta sa Vancouver. Kung susumahin, $890 o mahigit 50,000 pesos ang nagagastos ni Chen sa flight tickets kada buwan o kalahati ng apartment rent sa Vancouver.

Samantala, kung si Chen ay dalawang beses sa isang linggo na bumibiyahe sakay ng eroplano para makatipid, dumiskarte na rin ang ilang estudyante at nanirahan na lang sa mga van dahil sa mahal ng renta sa nasabing lugar.

Ikaw, anong diskarte ang ginawa mo para lang maka-survive at makatipid noong nag-aaral ka pa?

Kung dedikasyon lang din naman sa trabaho ang pag-uusapan, baka talunin kayo ng lalaking ito mula sa Alabama na kahit estudyante pa lang, nakitaan na agad ng kaniyang boss ng kasipagan at pagiging matyaga matapos nitong maglakad ng halos pitong oras matapos masiraan ng sasakyan para lang hindi ma-late sa unang araw niya sa trabaho.

Kung ano ang good karma ng estudyante? Eto.

Nasaktuhan na nasira ang sasakyan ng noo’y 20-anyos na college student na si Walter Carr isang gabi bago ang unang araw niya sa trabaho sa isang moving company na siyang tumutulong sa mga kliyente na maghakot at maglipat ng mga gamit.

Bagama’t nasiraan ng sasakyan at may kalayuan ang bahay ng una niyang kliyente, hindi nagpatinag si Walter at madaling araw pa lang ay nagsimula nang maglakad papunta sa trabaho.

Pagpatak ng alas kwatro ng umaga, matapos maglakad ng 14 na milya, sa kabutihang palad ay dumaan ang isang police car na nag-alok na ihatid si Walter sa kaniyang destination.

Ang matyagang si Walter, nag-viral sa social media matapos siyang i-post ng kanilang kliyente na si Jenny Lamey na siya namang nagpatunay na talaga ngang masipag ang bagong empleyado. Paano ba naman kasi, ni hindi man lang daw ito nagpahinga at agad na nagtrabaho pagdating sa kanilang bahay.

Nang makarating sa boss ni Walter na si Luke Marklin ang kwento, personal siya nitong pinasalamatan at sinurpresa pa ng isang regalo na hinding-hindi niya malilimutan.

Si Luke, iniregalo lang naman kay Walter ang personal niyang sasakyan bilang pasasalamat sa dedikasyon nito sa trabaho. Ayon pa kay Luke, sa palagay niya ay hindi si Walter ang tipo ng tao na madaling sumuko at marunong gumawa ng paraan para solusyunan ang problema.

Ang kwento na ito ay isang halimbawa ng pagiging responsable ng isang estudyante na bagama’t nag-aaral pa ay nagpakita na ng dedikasyon at kahandaan sa pagtatrabaho.

Ikaw, anong kwento ng unang araw mo sa trabaho? Sinubok ba agad ng mundo ang pasensya at pagiging matyaga mo?

Sabi nga nila, aanhin mo ang napakaraming pera at mga kaibigan kung hindi mo naman ito madadala sakailang buhay? Pero wala namang masama kung gusto mong malaman kung sino nga ba ang tapat at totoong may pakialam sayo. Katulad na lang ng lalaking ito sa India na pineke ang kaniyang kamatayan para lang malaman kung sino nga ba ang tunay niyang mga kaibigan.

Kung successful nga ba ang pagpapanggap ng lalaki, eto.

Nawindang ang mag residente ng Konchi na matatagpuan sa Bihar, India nang mapag-alaman na pumanaw na ang 74-anyos nilang kapitbahay na si Mohan Lal na dating Air Force veteran.

Bagama’t gulat ang lahat at hindi pa tukoy ang ikinamatay ng matanda, marami ang nakiramay at sumama sa ginawang prusisyon na isang traditional rite sa bansa.

Nang huminto ang mga residente sa isang crematorium, nagulantang na lang ang mga ito nang biglang nabuhay at bumangon ang patay.

Doon na nadiskubre ng mga nakiramay na peke ang kamatayan at libing na ipinagluluksa nila. Dahil nagawa lang iyon ni Mohan para malaman kung gaano karaming tao ang tunay na may malasakit sa kaniya.

Para maging matagumpay at makatotohanan ang plano, nakiusap pa si Mohan sa kaniyang mga kamag-anak na ipakalat sa lugar nila ang balita.

Gayunpaman, walang duda na naging matagumpay ang pamemeke ni Mohan ng sarili niyang kamatayan dahil daan-daang residente ang nakiramay at matyagang naglakad para maihatid siya sa kaniyang huling hantungan. Nabigyan din umano nito ng assurance ang matanda na nirerespeto siya ng mga kasamahan niya sa kanilang lugar.

Kung titingnan, hindi maiiwasan na mapatanong ka kung paanong nagawa ito ng isang tao sa kaniyang sarili. Pero ang totoo, nakalulungkot na kinailangan pa itong gawin ng lalaki para lang kumpirmahin kung mayroon bang nagmamalasakit sa kaniya.

Ikaw, sa palagay mo ba ay sisipot ang mga itinuturing mong kaibigan ngayon kapag dumating na ang oras mo?

Nakasanayan na natin ang makarinig ng balita tungkol sa mga kawatan na nanghihimasok sa mga bangko para magnakaw ng pera. Pero ibahin niyo ang bangko na ito sa India na nawalan ng malaking halaga ng pera, hindi dahil sa isang magnanakaw, kundi dahil sa isang daga. Ang small but terrible na peste, nginatngat lang naman ang halos kalahati ng pera na laman ng kanilang ATM.

Kung paano nakapasok sa machine ang pumaldong daga, eto.

Kung sa Pilipinas, kilala ang mga daga na naninira ng mga kagamitan sa bahay at bilang source ng leptospirosis lalo na tuwing tag-ulan, sa India, minsan itong itinuring na salarin sa pagkasayang at pagkasira ng sandamakmak na pera sa ATM ng State Bank of India (SBI) na matatagpuan sa tinsukia.

Ayon sa branch manager na si Chandan Sharma, ilang araw naging out of order ang nasabing ATM kiosk, at nang buksan ito ng mga bank technician, bumungad sa kanila ang masangsang na amoy, isang patay na daga at ang gula-gulanit na mga perang papel na nginatngat nito.

Base sa isinagawang imbestigasyon, walang anumang bakas na ng foul play ang insidente. Maaari rin umanong lumusot ang daga sa maliit na siwang na nakalaan para sa mga kable.

Bilang resulta ng pagngatngat ng daga sa mga pera, sa 2.9 million Indian rupees na laman ng ATM, 1.7 million lang ang hindi na-damage.

Gayunpaman, bilang ang State Bank of India ang pinakamalaking bangko sa bansa, sinabi ng bank manager na mag-iimplementa sila ng preventive measures nang sa ganon ay hindi na maulit pa ang kaparehas na insidente.

Ikaw, nangamba ka ba bigla sa mga nakaimbak mong pera sa bangko dahil sa kwentong ito?

Ika nga nila, business is business, strictly follow the rules. Pero ang isang istasyon na ito sa Japan, bagama’t wala ng pasahero at hindi na kumikita, nanatili pa rin silang bukas para sa nag-iisa nilang pasaherong estudyante at araw-araw na inihatid ito sa eskwelahan. Pero nang grumaduate ang bata, tuluyan na ring nagsara ang istasyon.

Ang kwento ng mapagmalasakit na istasyon, eto.

Taong 1955 nang itayo ang istasyon ng tren sa Kyu-Shirataki na matatagpuan sa Hokkaido Island, Japan para magsilbing service ng mga estudyante papunta at pauwi galing sa eskwelahan.

Pero sa paglipas ng panahon, 36 na lang ang naninirahan sa nasabing lugar at unti-unti na ring nabawasan ang mga pasahero ng nasabing istasyon, na siyang naging dahilan para planuhin ng Japan Railways ang pagsasara nito.

Gayunpaman, nanatili pa ring bukas ang istasyon para sa nag-iisa nilang estudyante na noo’y high school student na si Kana Harada.

Sa loob ng ilang taon, bumiyahe ang tren sa nasabing istasyon para ihatid at sunduin si Kana. Kung hindi dahil dito, mapipilitan ang estudyante na maglakad at umuwi mula sa school na 35 minuto ang layo sa kaniyang bahay.

Dahil sa fixed schedule ng pagdating ng tren, kung minsan ay kinakailangan pang takbuhin ni Kana ang istasyon para lang umabot sa last trip.

Ganon ang naging tagpo sa araw-araw na buhay ni Kana sa loob ng tatlong taon hanggang sa grumaduate ito noong 2016.

Nang magtapos si kana ng high school, tuluyan na ring nagsara ang istasyon.

Marami ang naantig nang marinig ang kwento ni Kana at ang dedikasyon ng istasyon na manatiling bukas para maihatid sa eskwelahan ang nag-iisa nilang pasahero araw-araw. Nagsilbi ring halimbawa ang kwento na ito na mayroon pa ring mabubuting loob na mas paiiralin ang pang-unawa kaysa sa pagkita ng pera.

Ikaw, nakapagpasalamat ka na ba sa mga taong matyagang tumulong at naniwala sayo noong mga panahong walang-wala ka?

Ilang beses na tayong napabilib at napa-sana all ng mga personalidad na kilala dahil sa angkin nilang talino katulad na lang nila Albert Einstein, Terence Tao, at Marie Curie. Pero ang estudyanteng ito mula sa America na kayang-kaya ring gumawa ng history. Dahil sa murang edad, nagawa na nitong makapasa at matanggap sa 100 unibersidad.

Kung nakapili na nga ba ang lalaki ng papasukang kolehiyo, eto.

Kung ang iba ay todo aral para makapasa sa kanilang dream school, ibahin niyo ang 13-anyos na si Sunny Nguyen mula sa San Jose, California na ang kinailangan na lang gawin ay ang mamili sa mga unibersidad na nag-aalok sa kaniya ng admission at scholarship.

Si Sunny kasi, nakapasa lang naman sa mahigit 100 unibersidad sa iba’t ibang lugar sa united states kabilang na ang prestigious schools na University of California, Berkeley at UC San Diego. Take note, umabot ng mahigit $3 million ang natanggap nitong scholarship offers o mahigit 100 million pesos.

Ayon sa tatay nito na si Tommy Nguyen, bata pa lang ay nakitaan na nila ng potensyal ang galing ni Sunny sa math. Sa sobrang hilig nito sa nasabing subject, kahit saan daw magpunta ay nag-aaral pa rin ito.

Bukod pa riyan, maituturing na rin itong website developer dahil nakagawa lang naman ito ng website na may kakayahang mag-solve ng mga math problems na makatutulong sa mga estudyante.

Samantala, pinasalamatan naman ni Sunny ang kaniyang mga magulang dahil sa mahabang panahon na homeschooled siya, malaya niyang na-explore ang kaniyang interests at napagtuonan niya ng pansin ang mga subject na interesado siya.

Sa ngayon, interesado si Sunny sa pag-aaral ng computer science at artificial intelligence. Aniya pa, interesado siya na pumasok sa isa sa mahigit isandaang unibersidad kung saan mas matututo siya pagdating sa ai at machineries.

Ikaw, ganito rin ba ang ipinamalas mong kasipagan para makapasok sa dream school mo?

Sinong mag-aakala na mauuwi lang sa paghihiwalayan ang isang bagong kasal na magkasintahan sa India nang dahil lang sa hindi pagkakasundo ng mga alaga nilang pusa at aso? Sa sobrang pagmamahal sa kanilang pets, ang mag-asawa na lang ang nag-adjust at naghain ng divorce para lang sa kapayapaan nilang lahat.

Ang kwento ng maigsing pagsasama ng mag-asawa, eto.

December nitong nakaraang taon nang magpakasal ang isang magkasintahan mula sa Bhopal, India matapos ma-develop sa isa’t isa bilang magkaibigan na kapwa animal lovers.

Matapos ang kasal, nagsama na sa iisang bubong ang dalawa kasama ang kaniya-kaniya nilang mga alaga at namuhay na tila isang maliit na pamilya.

Pero ang mga pets na inaasahang magsisilbing stress reliever ng kanilang owners, naging source pa ng stress ng mag-asawa dahil sa palagiang pagbabangayan ng mga ito sa loob kanilang ng bahay.

Ayon sa babae, paulit-ulit na hinarass at inatake ng alagang aso ng kaniyang asawa ang alaga niyang pusa.

Ang depensa ng lalaki, malinaw niyang sinabi bago pa sila ikasal na hindi maaaring isama ng babae ang alaga nitong pusa sa kanilang bahay dahil baka lumapit umano ito sa kanilang fish tank.

Sa kabila ng makailang beses na pagsailalim ng mag-asawa sa counseling, nanaig pa rin ang pagmamahal nila sa kaniya-kaniya nilang mga alaga at pinanigan ang mga ito.

Samantala, dahil sa trouble na dinala ng kanilang pets, naging aso’t pusa na rin ang mag-asawa na tuluyang nauwi sa paghahain ng divorce dahil sa irreconcilable differences.

Kung ikaw ang mapupunta sa kaparehas na sitwasyon, sino ang kakampihan mo? Ang partner mo ang alaga mong hayop?

Ano ang gagawin mo kapag nakakita ka sa kalye ng cheke na nagkakahalaga ng mahigit kalahating milyong piso? Dededmahin mo ba dahil baka social experiment lang ito? Aangkinin mo? O isasauli mo ito kagaya ng ginawa ng isang lalaki mula sa Connecticut? Dahil sa ipinamalas na katapatan ng lalaking ito, mula sa pagiging homeless, nagkaroon ito ng instant home at libreng edukasyon.

Ang kwento ng matapat na lalaki, eto.

Walang pagdadalawang-isip na isinauli ng isang homeless man mula sa New Haven, Connecticut, USA na si Elmer Alvarez ang natagpuan nitong cheque na nagkakahalaga ng $10,000 o mahigit 500,000 pesos.

Kung ang ilan ay sasamantalahin ang pagkakataon, si Elmer, agad na humingi ng tulong sa kaniyang kaibigan para tawagan ang numero na nasa likod ng cheque.

Ayon kay Elmer, ni minsan ay hindi sumagi sa isip niya na pagdiskitahan ang cheque, lalo na at noong araw na yon ay tatlong taon na ang nakakaraan nang magdesisyon siya na magbagong buhay. Si Elmer kasi, nagkaroon na ng criminal record at minsan nang nilabanan ang drug addiction. Matagumpay ding nalampasan ng lalaki ang kaniyang mental illness.

Mabuti na lang at agad nilang natagpuan ang owner ng cheque na si Roberta Hoskie na dati rin palang homeless. Pero ngayon, isa na itong owner ng multi-million dollar real estate company.

Dahil minsan din itong napunta sa sitwasyon ni Elmer, walang pag-aalangan na tinulungan ni roberta ang lalaki na maghanap ng apartment na matitirhan nito, at siya rin ang nagbayad sa pitong buwan nitong renta.

Pero hindi pa diyan nagtatapos ang isinukling kabutihan ni Roberta kay Elmer dahil ipinasok niya rin ito sa kaniyang real estate school.

Kasunod nito ay ang pagtutulungan ng dalawa na bumuo ng transitional house para sa mga homeless teenagers and young adults. In-assign niya rin si Elmer bilang advisor sa kaniyang outreach foundation na nagbibigay ng murang pabahay sa mahihirap na pamilya.

Ikaw, naniniwala ka na rin ba ngayon sa good karma? Tandaan, ang bawat mabuting gawain ay may kapalit na biyaya. Kailangan mo lang maghintay kung kailan ito dadating.