HOT STORIES OF THE WEEK

Dapat nang isulong ang mga long term solution sa gitna ng pinsalang dinudulot ng tumatamang mga kalamidad sa bansa.

Ito, ayon kay Senate President Juan Miguel Zubiri, ay dahil hindi naman pwedeng laging tayong maging pro-active na lang pagdating sa Disaster Management, lalo’t kung buhay ang nalalagay sa panganib.

Kailangan anyang i-streamline ang sistema ng pagresponde at mapalakas ang National Authority upang maging epektibo ang koordinasyon ng national at local personnel pagdating sa Disaster Preparedness at Mitigation.

Idinagdag ni Zubiri na kokonsultahin nila ang National Disaster Risk Reduction Management Council at mga lokal na pamahalaan para masuri ang recovery roadmap.

Sa pagbabalik anya ng sesyon sa Lunes, isasaalang-alang ng Senado sa pagtalakay sa 2023 National Budget ang kailangang pondo upang maka-recover ang mga lugar na pininsala ng Bagyong Paeng. —ulat mula kay Cely Ortega Bueno (Patrol 19)

Dapat ilipat na sa Calamity Fund ang mga panukalang pondo na itinuturing na Non-Essential Programs para sa susunod na taon.

Ito ang iginiit ni Senate Minority Leader Koko Pimentel bilang suporta sa hakbang na dagdagan ang Calamity Fund ng bansa para sa taong 2023.

Bagaman mataas anya ng 55% ang proposed P31-B 2023 Calamity Fund kumpara sa kasalukuyang taon, tiyak na kakapusin pa rin ito sa mga gastos sa relief at rehabilitation programs matapos ang malalakas na bagyong dumaan.

Ipinaalala ni Pimentel na nasa average na 20 bagyo ang dumaraan sa bansa kada taon, kaya dapat dagdagan ang pondo sa Disaster, Calamity Response at Recovery Programs.

Iminungkahi ng Senador na bawasan ang confidential at intelligence funds sa ilalim ng proposed 2023 at ire-channel para sa disaster response capabilities.

Sa ilalim ng 2023 Proposed Spending, P9.2-B ang nakalaan sa Confidential at Intelligence Funds na kinabibilangan ng P4.5 billion sa Office of the President; P806 million sa PNP; 500 million sa Office of the Vice President at P500 million sa PDEA.

Ang mga pondong ito anya ay maaaring gamitin sa pagpapalakas ng weather forecasting capabilities ng PAGASA, pagtatayo ng mga bahay na winasak ng mga bagyo at lindol at pagsasaayos ng mga kalsada at tulay. —ulat mula kay Cely Ortega Bueno (Patrol 19)

Tiniyak ng PAGASA ang pagkakaroon ng improvement sa kanilang Weather Forecasting at Early Warning Systems sa gitna nang magkakasunod na pananalasa ng mga bagyo sa bansa.

Sa katunayan inihayag ni Dr. Esperanza Cayanan, Deputy Administrator for Research and Development ng PAGASA, na nagsasagawa na sila ng pilot study sa impact-based forecasting at warning services sa Metro Manila at Metro Cebu.

Layunin anya nito na mabawasan ang epekto ng mga weather-related hazard, gaya ng flashfloods at landslides.

Ayon kay Cayanan, kailangan talagang magkaroon ng improvement sa typhoon forecast advisories na dapat ipatupad sa lalong madaling panahon.

Tinukoy din ng PAGASA official ang malaking “gap” sa aspeto ng koordinasyon sa mga Local Government Unit, partikular sa pag-detect sa tumataas na water level sa ilang bahagi ng bansa.

Para anya ma-detect ang water levels, inaayos na ng pagasa ang early flood warning systems nito sa ilang lugar lalo’t kada tatlong oras nag-i-issue sila ng heavy rainfall warnings.

Matapos naman ang pitong taon simula nang isabatas ang PAGASA Modernization Act, tinukoy ni Cayanan ang ilang improvements sa ahensya gaya ng pagkakaroon ng 102 Automatic Weather Stations at 28 Lightning Detection Systems.

Gayunman, aminado ang PAGASA official na may kakulangan pa rin sila sa mga personnel kaya’t inirekomenda na rin niya ang pag-ha-hire ng karagdagang tauhan.

Umakyat pa ng 63 ang nasawi sa Maguindanao matapos ang pananalasa ng bagyong Paeng.

Ayon kay Maguindanao Provincial Administrator Atty. Cyrus Torrena, karamihan sa mga nasawi ay nakatira sa mga bundok na prone sa pagbaha at landslide.

Lumipat ang mga ito sa bundok mula sa tabing-dagat bilang pag-iingat sa bagyo at tsunami.

Sa huling datos ng NDRRMC, pumalo na sa 150 ang nasawi sa bansa dahil sa bagyo, kung saan apat na milyong Pilipino ang apektado.

Maaari nang mag-avail ng calamity loans ang mga miyembro ng Home Development Mutual Fund o PAG-IBIG na naapektuhan ng pananalasa ng bagyong Paeng.

Ayon kay Jack Jacinto, Public Affairs Manager ng  PAG-IBIG Fund, nasa 344,000 miyembro nila ang nakatira sa mga lugar na apektado ng bagyo.

Maaaring humiram ang mga ito ng hanggang 80% ng kanilang savings na may interest rate na 5.95 percent kada taon at babayaran sa loob ng tatlong taon.

Kwalipikado lamang na mag-apply ang mga aktibong miyembro na dalawang taon nang naghuhulog sa PAG-IBIG Fund.

Umabot na sa 128 ang naiulat na nasaktan habang 36 naman ang nawawala bunsod ng pananalasa ng bagyong Paeng sa bansa.

Ayon sa National Disaster Risk Reduction and Management Council (NDRRMC), sumampa na sa 150 ang nasawi sa bansa.

Sa nasabing bilang, pinakamarami ng mga nasawi ay mula sa BARMM na mayroong 63, 33 naman ay galing sa CALABARZON, 29 galing sa Region 6.

Habang lima naman ang mula sa Region 8 kapwa apat sa Region 12 at 9, tatlo mula sa MIMAROPA, kapwa dalawa mula sa Region 7, Region 3 at Region 4 at isa ay mula sa Cordillera Administrative Region.

Samantala, 94 naman ang kumpirmadong nasawi na may kinalaman sa bagyo habang 56 naman ang kinukumpirma pa. —sa ulat ni Tina Nolasco (Patrol 11)

Iniulat ng Department of Health na walang naitalang severe damage sa health facilities matapos ang pananalasa ng Severe Tropical Storm Paeng.

Ayon kay Dr. Bernadett Velasco, Director ng DOH Health Emergency Management Bureau, nagkaroon lamang ng minor incidents kung saan nagtamo ng roof damage ang ilang health facilities.

Sinabi pa ni Velasco na hinihintay pa nila ang opisyal na report upang makapaglabas ng pondo para sa pagkukumpuni at iba pang pangangailangan ng naturang mga pasilidad.

Sumampa na sa 150 ang bilang ng mga nasawi dahil sa pananalasa ng Bagyong Paeng.

Sa panayam ng DWIZ, sinabi ni National Disaster Risk Reduction and Management Council (NDRRMC) spokesperson Assistant Secretary Bernardo Rafaelito Alejandro IV na 94 dito ay kumpirmado na habang ang iba ay bineberipika pa.

Kaugnay nito, patuloy pa rin aniya ang kanilang assessment sa pinsala na idinulot ng bagyo lalo na sa sektor ng imprastruktura na umabot na sa higit P1-B habang P2.4-B sa sektor ng agrikultura.

Binigyang-diin naman ni Alejandro na posible pang tumaas ang bilang ng danyos sa mga lugar na lubhang naapektuhan ng bagyo.

Yes posible pa pong tumaas ito, itong mga cause of damage po at hindi pa po tapos yung ibang areas natin na ma-assess yung kanilang damage cases, base sa assessment namin yung ano pa rin we have the BARMM, Regions 6, tatlong probinsiya sa 4A,  then Bicol po, so yun po yung tinitingnan natin kasunod na rin sa direktiba ng Pangulo na doon tayo magconcentrate sa mga rescue and relief efforts so yun po tinututukan po natin itong apat na regions…”

Tinig ni NDRRMC spokesperson Assistant Secretary Bernardo Rafaelito Alejandro IV, sa panayam ng DWIZ

Nilinaw ng kapatid ng pinaslang na brodkaster na si Percy Lapid na apat ang gang leader sa New Bilibid Prison na nagbunyag ng mga pangyayari sa pagpatay sa mamamahayag at sa “middleman” na si Jun Villamor.

Sa panayam ng DWIZ, sinabi ni Roy Mabasa na malinaw nang mayroong mga pangalan na binabanggit na sangkot sa pagkamatay ng kaniyang kapatid at ni Villamor.

Ipinabatid pa ni Mabasa na akma ang resulta ng autopsy ni forensic pathologist Dr. Raquel fortun sa salaysay ng mga gang leader.

Doon nagkaiba yung kanilang findings sa NBI, yung NBI apparently hindi naman sa pag-aano yung ginawa ng NBI isang mababaw na pag-autopsy lamang… Detalyado yung kay Dr. Fortun mayroon silang mga specific areas na tinignan kaya nga nadiskubre nila na ‘yan ay totoo pala sapagkat ‘yan ay vinalidate dito sa statement nitong mga gang leaders, isa doon sa mga gang leaders ang nag-order na patayin yung middleman …”

Samantala, naniniwala si Mabasa na malapit nang matapos ang imbestigasyon sa naturang krimen.

sa aking palagay nalalapit na rin itong, sa dulo, itong ginagawang imbestigasyon ng NBI at saka ng Pulis…sapagkat sabi ko nga may mga pangalan nang binabanggit dito may kakikilanlan na nong mga supposed masterminds na sinasabi ni Secretary Remulla. Aantayin natin ito ayoko kasi pangunahan yung sasabihin ni Secretary Remulla at saka ni Secretary Abalos yata nitong darating na either friday or saturday ay iaanunsiyo nila sabay ang pagfa-file ng kaso dito sa ilang mga katao pati na siguro yung mastermind…  – Ang tinig ni Roy Mabasa, kapatid ng pinaslang na brodkaster na si Percy Lapid, sa panayam ng DWIZ

Isinusulong sa kamara na gawing krimen ang pagpigil sa mga bangkay na mailabas sa mga morgue at punerarya dahil sa kabiguang makapagbayad ng mga kaanak ng mga namatay.

Sa House Bill 1292 ni Makati City Rep. Luis Campos Junior, maaaring kunin ang mga bangkay kahit hindi pa bayad sa mga funeral parlor basta’t kumpleto ang release papers at may promisory note na may co-maker at pangakong unti-unting magbabayad ang mga naulilang pamilya.

Anim na buwang pagkakakulong at multang 50,000 pesos ang sinumang empleyado o opisyal ng mga punenarya na tatangging ilabas ang mga bangkay.

Ipinunto ni Campos na ang hindi pagpapahintulot na ilabas ang bangkay ay isang uri ng anti-poor business practice na kinokondena ng kongreso. —sa panulat ni Hannah Oledan