Krystine Belen

Usap-usapan ngayon ang productive trip ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr. sa Japan dahil sa naiuwi nitong investments.

Ayon kay Pangulong Marcos, nakapag-secure ng bagong nine investment pledges ang administrasyon na nagkakahalaga ng P14 billion.

Kabilang sa mga makikinabang sa investment pledges ang New Clark City. Nagkaroon ng kasunduan ang Japan Overseas Infrastructure Investment Corp. for Transport and Urban Development (JOIN) at Bases Conversion and Development Authority (BCDA) ng Pilipinas na pag-aralan ang establishment ng New Clark City. Kasalukuyang nasa development stage ang New Clark City na matatagpuan sa mga bayan ng Bamban at Capas, Tarlac.

Inaasahang ang New Clark City ang magiging pinakaunang resilient at green metropolis sa bansa. Layon nitong tugunan ang lumalalang environmental issues sa pamamagitan ng pagiging disaster-resilient sa isang rehiyon na lubhang naaapektuhan ng natural disasters.

Alinsunod sa Build Better More (BBM) program ni Pangulong Marcos, hangad ng BCDA na gamitin ang potensyal ng New Clark City na maging isang smart, sustainable, at inclusive city na magpapabilis sa paglago ng Central Luzon.

Upang maisakatuparan ang goal na ito, inihanay ng BCDA ang ilang high-impact projects at programs sa New Clark City, partikular na sa mga larangan ng sustainable development, renewable energy, information and communication technology (ICT), estate management, transportation, tourism, at iba pa.

Bilang tugon sa panawagan ng administrasyong Marcos na suportahan ang priority program nitong Pambansang Pabahay para sa Pilipino Housing (4PH) Program, nagkaroon ng kasunduan ang BCDA at Department of Human Settlements and Urban Development (DHSUD) kung saan magpapatayo sila ng 500,000 housing units sa loob ng New Clark City.

Once fully developed, inaasahang magiging tahanan ang New Clark City ng higit isang milyong residente at makapagbibigay ng trabaho sa higit 600,000 Filipinos.

Sa sektor naman ng pangkalusugan, naglaan ang BCDA ng limang ektaryang lupa para sa panukalang Virology and Vaccine Institute of the Philippines. Matatandaang isa ito sa top priorities ni Pangulong Marcos.

Samantala, kasalukuyan ding inihahanda ng administrasyong Marcos ang New Clark City bilang sports hub ng Pilipinas. Dito, magagamit ng mga atleta nang libre ang training facilities sa Athletics Stadium at Aquatics Center.

Bukod sa mga ito, itatatag sa New Clark City ang ilang educational institutions, gaya ng National Academy of Sports, University of the Philippines, at Philippine Science High School. Layon din ng BCDA na gawing investment hub ang lugar at magpatayo ng pinakamalaking public park sa bansa.

Ayon sa dating BCDA President and Chief Executive Officer na si Aileen Zosa, buo ang suporta ng ahensya sa 8-point socio-economic agenda ni Pangulong Marcos na layong itulak ang economic at social transformation ng bansa upang makapagbigay ng mas maraming trabaho at maiahon ang maraming Pilipino mula sa kahirapan. Sa patuloy na pagsuporta ng pamahalaan at pagpasok ng investments, magiging posible ito.

Nangako si Pangulong Ferdinand Marcos Jr. na ipagpapatuloy niyang gawing prayoridad ang healthcare sa Pilipinas kahit na hindi ito “politically salable” o maaaring ipagbenta.

Ito ang sinabi ng Pangulo sa inagurasyon ng Healthway Cancer Care Hospital (HCCH) sa Taguig kamakailan lang. Ang HCCH ang pinakaunang cancer hospital sa bansa na bunga ng pagdalo ni Pangulong Marcos sa 2023 Asia-Pacific Economic Cooperation (APEC) Summit.

Ayon sa Pangulo, madalas hindi ginagawang prayoridad ang healthcare dahil sa political concerns. Gayumpaman, hindi niya ito aniya kayang tanggalin sa kanyang isipan.

Isa sa mga paraan ng Pangulo upang magkaroon ng maayos na serbisyong pangkalusugan ang mga Pilipino ang pag-apruba niya sa pagtatatag ng Universal Health Care (UHC) Coordinating Council. Ang konsehong ito ang titiyak sa mas epektibong implementasyon ng Republic Act No. 11223 o Universal Health Care Law.

Isang malawakang reporma sa healthcare sector ang Universal Health Care Law. Sa ilalim ng naturang batas, automatically enrolled ang lahat ng Pilipino sa National Health Insurance Program.

Samantala, kasalukuyan namang sumasailalim sa structural enhancements ang healthcare system. Sa katunayan, higit sa 3,400 projects ang naitalang nakumpleto dito as of 2022.

Higit sa 60 specialty centers rin ang binuksan na sa publiko upang mapaunlad ang kapasidad ng specialized medical treatment. Kabilang dito ang Clark Multi Specialty Medical Center sa Pampanga na layong magbigay ng topnotch medical care sa mga pasyente nito sa pamamagitan ng comprehensive range of specialized departments gaya ng heart, kidney, cancer, at pediatric centers.

Hinihikayat din ni Pangulong Marcos ang local government units (LGUs) na maglagay ng health facilities sa kanilang lugar at suportahan ang Philippine Health Facility Development Plan 2020-2040.

Ang Philippine Health Facility Development Plan ang nagsisilbing overall strategy para sa infrastructure at medical investments ng bansa. Ipinagtibay ito ng Memorandum circular no. 26 na nilagdaan noong July 25, 2023.

Hinimok din ng Pangulo ang public at private stakeholders na suportahan ang layunin ng administrasyon niyang magkaroon ng accessible healthcare system sa bansa.

Sa patuloy na pagbibigay prayoridad ni Pangulong Marcos sa healthcare sector, inaasahang magkakaroon ang bawat Pilipino ng de-kalidad at abot-kayang serbisyong pangkalusugan na siyang hangad niya para sa bansa. Ika nga niya, “No matter how wealthy you are, no matter how successful you are, you cannot enjoy that wealth or that success if you do not have your health. That is why it is a priority.”

Noong December 5, 2023, nilagdaan ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr. ang Republic Act No. 11966 o Public-Private Partnership Code Of the Philippines bilang batas.

Tumutukoy ang Public-Private Partnerships (PPPs) sa contractual agreement sa pagitan ng public at private sectors na naka-target sa financing, designing, implementing, at operating ng infrastructure facilities and services.

Matatandaang isa ang PPPs sa funding strategies ng Build, Better, More (BBM) program ni Pangulong Marcos.

Nakikita ni Pangulong Marcos ang infrastructure projects sa ilalim ng Build, Better, More program bilang driving force sa pagpapalago ng ekonomiya ng bansa, partikular na ang transport projects.

Tumutukoy ang Build, Better, More sa infrastructure program ni Pangulong Marcos na target magpalawak sa Build, Build, Build (BBB) program ng nakaraang administrasyon. Layong tugunan ng Build, Better, More program ang mga kakulangan sa sektor ng imprastraktura na siyang humahadlang sa development ng bansa.

Parehas na target ng Build, Better, More at Build, Build, Build programs na tumugon sa mga kakulangan at isyu ng infrastructure sector sa bansa.  Mas diversified nga lang ang funding strategy para sa Build, Better, More Program, kagaya na lang ng pag-utilize sa Public-Private Partnerships (PPPs).

Mayroong 123 new projects sa infrastructure program ng administrasyong Marcos. Mula sa 119 projects sa ilalim ng Build, Build, Build program, 71 dito ang na-carryover mula sa mga dating administrasyon. Sa kabuuan, 194 ang inaprubahang high-impact priority projects sa Build, Better, More program.

Ayon kay Pangulong Marcos, makikinabang ang buong bansa sa naturang 194 projects. Isa sa key projects na ito ang Luzon Spine Expressway Network Program. Mula 20 hours, magiging 9 hours na lang ang biyahe mula Ilocos papuntang Bicol.

Kabilang din sa mga bagong proyekto sa ilalim ng Build, Better, More program ang mga sumusunod ayon kay Socioeconomic Planning Secretary Arsenio Balisacan:

• Panay Railway Project
• 3rd phase ng Mindanao Railway Project
• University of the Philippines-Philippine General Hospital (UP-PGH) Diliman Hospital
• North Long Haul component ng North-South Railway
• Ilocos Sur Transbasin Irrigation project
• San Mateo Railway
• Metro Cebu Expressway

Kabilang naman sa mga na-carryover na proyekto ang Metro Manila Subway Project at Ninoy Aquino International Airport (NAIA) rehabilitation mula sa Build, Build, Build program, at ang North-South Commuter Railway mula sa administrasyon ni dating Pangulong Benigno Aquino III.

Samantala, ipinahayag naman ni Japanese Prime Minister Fumio Kishida sa kanyang official visit sa Pilipinas noong November 3, 2023, ang commitment niyang tulungan ang infrastructure development ng bansa sa ilalim ng Build, Better, More program.

Kapag maging matagumpay ang Build, Better, More program ng administrasyong Marcos, matitiyak ang pagkakaroon ng mas matatag na ekonomiya. Mas bibilis ang kalakalan, mas lalakas ang turismo, mas titibay ang imprastraktura, at mas aayos ang kalidad ng buhay sa Pilipinas.

Nilagdaan na ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr. bilang batas ang P5.768 trillion 2024 national budget noong December 20, 2023.

Sa signing ceremony na ginanap sa Malacañang, pinaalalahanan ni Pangulong Marcos ang mga ahensya na nagpapatupad ng expenditure program na labanan ang red tape na kadalasang nagiging dahilan ng underspending at overspending.

Ang red tape ay ang sobrang pagsunod sa formal rules na itinuturing na walang kabuluhan.

Sa ilalim ng pamumuno ni King Charles V ng Spain mula 16th century, inihihiwalay ang mga mas importanteng dokumento sa pamamagitan ng pagtatali ng pulang ribbon imbes na simpleng lubid. Sa pagtatapos naman ng Civil War sa Amerika, naging normal ang pagtatali ng pulang ribbon sa napakaraming dokumento upang makakuha ng military records na kailangan para sa retirement claims. Ang mga ito ang pinagmulan ng red tape.

Marami sa atin ang sanay na sa napakahabang pila, napakaraming requirements, at napakabagal na proseso kapag nakikipag-transaksyon sa mga opisina ng gobyerno. Normal man ito para sa iba, halimbawa na ito ng red tape.

Dahil sa napakatagal nga bago makakuha ng request, hindi nakapagtatakang maraming naiinip sa kahihintay. Kaya naman para bumilis ang proseso, nagbibigay sila ng bribe o suhol sa mga opisyal ng gobyerno. Dito na nagsisimula ang korapsyon.

Upang maiwasan ito, nilagdaan ni dating Pangulong Gloria Macapagal-Arroyo ang Republic Act No. 9485 o Anti-Red Tape Act noong June 2, 2007. Layon nitong isulong ang transparency, honesty, at responsibility ng mga opisyal ng gobyerno sa pagbibigay ng serbisyong pampubliko. Kabilang sa batas na ito ang mga hakbang upang mabawasan ang red tape sa service transactions.

Noong May 28, 2018 naman, pinirmahan ni dating Pangulong Rodrigo Duterte ang Ease of Doing Business Law o Republic Act No. 11032. Pag-amyenda ito sa naunang Anti-Red Tape Act na may layunin ding mapabuti ang sistema at mapabilis ang proseso ng pakikipag-transaksyon sa gobyerno. Sa bisa nito itinatag ang Anti-Red Tape Authority (ARTA) na nangangasiwa sa pagpapatupad ng provision ng naturang batas.

Isa sa mga probisyon ang prescribed processing time na 3-7-20: 3 days para sa simple transactions, 7 days para sa complex transactions, at 20 days para sa highly technical transactions. Papatawan naman ng karampatang parusa ang mga hindi susunod dito.

Naniniwala naman ang ARTA na susi sa pagpapabilis ng transaksyon ang pagsusulong ni Pangulong Marcos ng digitalization, kasama ang streamlining at automation, sa bansa.

Samantala, bukod sa panawagan na labanan ang red tape, nagpaalala rin ang Pangulo sa mga ahensya ng gobyerno na gamitin nang tama at naaayon sa batas ang national budget, bilang paggalang sa taxpayers na nagbigay-daan upang maging posible ito. Sabi nga niya, “We are working for the people not for ourselves. We are working for the country not for ourselves.”

Nitong December 21, 2023, maraming netizens ang na-excite at shinare agad ng screenshot umano ng Proclamation No. 427. Sa naturang post, nakalagay na idineklara ni Pangulong Ferdinand ‘Bongbong’ Marcos Jr. ang December 22 bilang special half-working day.

Agad naman itong pinabulaanan ng Presidential Communications Office (PCO). Bagamat totoong may nilagdaang Proclamation No. 427 kamakailan, fake news o hindi totoo na magkakaroon ng special half-working day.

Sa ginanap na Ani ng Dangal awarding ceremony sa Malacañang noong February 22, 2023, matatandaang hinimok ni Pangulong Marcos ang National Commission for Culture and the Arts (NCCA) na suportahan ang Filipino artists na nagbibigay ng malaking ambag sa pag-unlad ng sining at kultura ng bansa.

Bilang tugon sa rekomendasyon ng NCCA at pagtupad sa Republic Act No. 7355 o Manlilikha ng Bayan Act, inilabas ni Pangulong Marcos ang Proclamation No. 427 noong December 15, 2023. Dito, idineklara ng Pangulo ang nine Filipino artists bilang “Manlilikha ng Bayan.”  Pagkilala ito sa kanilang kahusayan sa traditional folk arts na umaabot na sa mataas na antas ng technical and artistic excellence.

Sa proklamasyon na nilagdaan ni Executive Secretary Lucas Bersamin, kabilang sa siyam na Manlilikha ng Bayan si Adelita Romualdo Bagcal mula sa Banna, Ilocos Norte na nangangalaga sa Ilocano oral traditions.

Itinagurian naman bilang Sama master of traditional dance si Sakinur-ain Mugong Delasas mula sa Bongao, Tawi-Tawi. Samantala, sa pagtataguyod ng tradisyong T’boli temwel o brasscasting kinilala si Bundos Bansil Fara.

Pasok din sa listahan ang traditional weavers na sina Marife Ravidas Ganahon mula sa Malaybalay, Bukidnon; Samporonia Pagsac Madanlo mula sa Caraga, Davao Oriental; at Barbara Kibed Ofong mula sa Lake Sebu, South Cotabato. Mula rin sa Lake Sebu si Rosie Godwino Sula, isang T’boli chanter.

Kasama rin ang traditional embroiderers na sina Abina Tawide Coguit ng La Paz, Agusan del Sur at Amparo Balansi Mabanag mula Paracelis, Mountain Province na kinilala bilang mga Manlilikha ng Bayan.

Nagbibigay-kulay sa mayamang kultura ng Pilipinas ang traditional folk arts. Sa pagpapahalaga sa ating tradisyon at sa mga taong patuloy na nagtataguyod rito, nananatiling buhay ang ating pagka-Pilipino.

Pangako ni Pangulong Marcos, kaisa ang administrasyon sa pagsusulong at pagpapayaman sa sining at kultura ng bansa. Sabi nga niya, “Nagtitiwala ako na kung pauunlarin natin ang industriyang ito, higit tayong makatutulong sa paglago ng ating ekonomiya, at maiangat ang Pilipino saan mang dako ng daigdig.”

Nang tanungin si Pangulong Ferdinand Marcos Jr. kung paano ia-assess ang kanyang performance ngayong 2023, ang sagot niya: “the year of structural changes.”

Sa isang panayam sa Tokyo, Japan, ipinahayag ng Pangulo na mahalaga para sa recovery ng bansa ang mga pagbabagong ito dahil na rin sa economic challenges na dulot ng COVID-19 pandemic.

Tumutukoy ang structural change sa pagbabago sa paraan kung paano pinapatakbo ang ekonomiya.

Matatandaang noong kasagsagan ng pandemya, naging limitado ang pagkilos sa ekonomiya. Pili lang ang mga negosyong pinayagang mag-operate upang maiwasan ang mataas na transmission ng virus.

Ngayong tinanggal na ang State of Public Health Emergency status ng bansa sa bisa ng Proclamation No. 297, unti-unti nang nakabangon ang ekonomiya dahil na rin sa pagbubukas muli ng mga negosyo. Ayon nga kay Pangulong Marcos, isa sa mahahalagang reporma ngayong taon ang pagpapagaan sa pagtatayo ng negosyo.

Makikita ang epekto nito sa ekonomiya dahil base sa datos ng Philippine Statistics Authority (PSA), mula 4.3% sa second quarter, lumago ang gross domestic product (GDP) ng bansa sa third quarter ng 5.9%. Dahil sa performance na ito, itinuring ang Pilipinas bilang pinakamabilis sa mga umuusbong na ekonomiya sa Asya.

Bukod dito, binanggit din ni Pangulong Marcos na makabuluhan ang pagbabago sa tax structure ngayong 2023. Aniya, mahalaga ang structural changes dahil kailangang i-remodel at ire-adjust ang fiscal, monetary, at fiscal policies ng bansa upang tuluyang makalayo sa itinaguriang COVID economy. Naniniwala naman siyang magkakaroon ng magandang epekto sa 2024 ang structural changes sa taong ito.

Para naman sa kanyang outlook sa susunod na taon, ipinahayag ng Pangulo na hindi magbabago ang layunin ng administrasyon niyang ituloy ang modernization ng pamahalaan.

Ika nga ni Pangulong Marcos, “We’re moving in the right direction.” Aminado man siyang mabagal ito, sinabi naman niyang, “we will just keep pushing and pushing” para na rin maramdaman na ng bawat Pilipino ang epekto ng mga pagbabagong ito.