EXPLAINERS

Lahat tayo, nakaranas nang magreklamo sa napakabagal na internet sa Pilipinas. Ito ang nais solusyunan ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr. kaya naman target niyang bumuo ng partnership sa US technology giant na Starlink upang mapahusay ang internet connectivity sa bansa.

Tumutukoy ang Starlink sa satellite internet constellation mula sa American aerospace company ni Elon Musk na SpaceX. Ito ang pinakauna at pinakamalaking satellite constellation na nakapagbibigay ng high-speed at low-latency internet sa higit 60 na bansa.

Itinuturing ang Starlink bilang world’s most advanced broadband satellite internet. Sa kanyang huling working visit sa Amerika, personal na pumunta si Pangulong Marcos sa SpaceX facility sa Hawthorne, California.

Pinag-usapan dito ang posibleng kolaborasyon ng bansa at ng giant tech company. Para kay Pangulong Marcos, ideal candidate para sa naturang satellite broadband service ang Pilipinas dahil sa vast archipelago nito. Dahil dito, kumpiyansa siyang darating ang panahon na wala na tayong maririnig na nagrereklamo tungkol sa internet sa bansa. Aniya, naaayon ang Starlink sa target niyang pagkakaroon ng reliable internet speed para sa Pilipinas.

Karamihan sa internet satellites ay mula sa isang geostationary satellite na umiikot sa planeta. Dahil halos 36,000 km ang layo nito, mas mataas ang latency o mas matagal ang round trip data time nito mula sa user at sa satellite. Tumutukoy ang latency sa oras na aabutin para maipadala ang data set mula sa iyong device papunta sa server, at pabalik sa device.

Kung mataas ang latency, mas mahirap maka-access sa internet, lalo na sa activities na kinakailangan ng maraming data gaya ng video streaming, online gaming, at video calling.

Imbes na iisang satellite, libu-libo naman ang ginagamit ng Starlink. Umiikot din ito nang mas malapit sa planeta at 550 km. Dahil nasa mababang orbit ang satellites ng Starlink, mas mababa ang latency nito nang 25 milliseconds. In short, mas mabilis ang internet dito. At kung opisyal na matuloy ang kasunduan ng Pilipinas at Starlink, tiyak na mapabibilis na ang internet connection na siyang hangad ni Pangulong Marcos para sa bansa.

Sa survey ng Social Weather Stations (SWS), naipakitang 9 out of 10 Filipinos ang personal na nakaranas ng epekto ng climate change sa nakalipas na tatlong taon.

Ayon naman kay Climate Change Commission (CCC) commissioner Albert dela Cruz Sr., nasa 9.7 milyong kabataan ang apektado ng mga insidenteng may kinalaman sa climate change mula 2016 hanggang 2021.

Kaya naman sa pagsisimula ng 16th Annual Global Warming and Climate Change Consciousness Week noong November 22, 2023, hinikayat ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr. ang lahat ng Pilipino na makiisa at makipagtulungan sa paglikha ng solusyon upang pagaanin ang epekto ng climate change sa bansa.

Sabi ni Pangulong Marcos, “Those who are least responsible suffer the most.”

Ito ang naging pahayag ng Pangulo sa kanyang speech sa United Nations General Assembly noong September 21, 2022 ukol sa climate change.

Aniya, mas maraming inaabsorb kaysa pino-produce na carbon dioxide ang Pilipinas pero sa kabila nito, 4th most vulnerable country ang bansa sa mga epekto ng climate change. Para sa kanya, injustice ito na kailangang itama. Siniguro pa rin niyang itutuloy ng bansa na gawin ang sariling responsibilidad dito.

Sa katunayan, matatandaang isinusulong ni Pangulong Marcos ang pagpapalawak sa paggamit ng renewable energy na makakatulong hindi lang sa pagpapababa ng presyo ng kuryente, pati na rin sa kalikasan.

Para masolusyunan ang isyu sa climate change, nanawagan si Pangulong Marcos sa mga miyembro ng Association of Southeast Asian Nations (ASEAN) na hikayatin ang developing countries na paigtingin ang kani-kanilang climate action commitments. Itutuloy din ng Pilipinas na i-prioritize ang international cooperation upang maging climate-smart at disaster-ready ang ASEAN.

Upang mapigilan naman ang paglala at mapangasiwaan nang maayos ang mga epekto ng climate change, kailangan ng bansa magkaroon ng matatag na climate resilience. Para kay Pangulong Marcos, mapalalakas ng Artificial Intelligence (AI)-Powered Weather Forecasting System ang climate resilience ng bansa.

Na-secure ng Pangulo ang nasabing teknolohiya sa sidelines ng 2023 Asia-Pacific Economic Cooperation (APEC) Summit dahil sa kasunduan ng Department of Science and Technology (DOST) at ng leading AI meteorology company sa Amerika na Atmo, Inc. Sa paggamit ng AI-powered weather forecasting system, mapahuhusay ang kakayahan ng pamahalaan na tumugon sa weather-related events na siyang makasisiguro sa kaligtasan ng mga Pilipino.

Para kay House Speaker Martin Romualdez, naipakita ng inisyatibang ito ang determinasyon ni Pangulong Marcos na tugunan ang mga hamon sa climate change sa pamamagitan ng makabagong solusyon.

“I have said before, and I will say again, the Philippines will not give up a single square inch of our territory to any foreign power.”

Ito ang pahayag ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr. sa ginanap na Daniel K. Inouye Speaker Series at the Asia-Pacific Center for Security Studies sa Honolulu, Hawaii nitong November 19, 2023 tungkol sa isyu sa West Philippine Sea (WPS).

Kaugnay nito, sa sidelines naman ng 2023 Asia-Pacific Economic Cooperation (APEC) Summit noong November 18, 2023, binanggit din ni Pangulong Marcos kay Chinese President Xi Jinping ang pagkabahala nito sa lumalalang agresyon ng Beijing sa WPS.

Dito, idiniin niya ang karapatan ng mga Pilipino na malayang makapangisda sa sarili nating teritoryo.

Para kay Pangulong Marcos, malinaw ang batas. Base sa United Nations Convention on the Law of the Sea (UNCLOS), may sovereign rights and jurisdiction ang Pilipinas sa exclusive economic zone nito sa South China Sea. Noong July 12, 2016 naman, ibinigay sa Pilipinas ang unanimous award ng Permanent Court of Arbitration kung saan hinatulan na eksklusibo sa bansa ang lahat ng yamang-dagat na matatagpuan sa WPS. Kahit hindi ito tanggap ng China, final at legally binding ito ayon kay National Security Adviser Eduardo Año.

Upang mapanatili ang kapayapaan at magkaroon ng resolusyon sa isyu sa WPS, mahalaga ang pakikipag-partner ng Pilipinas sa ibang kaalyado at kaibigang bansa. Kabilang na dito ang Amerika.

Ayon sa Pangulo, Amerika ang oldest and most traditional partner ng Pilipinas. Dagdag pa niya, Amerika rin ang nag-iisang treaty partner ng bansa.

Pinasalamatan naman ni Pangulong Marcos ang pamahalaan ng Amerika at iba pang bansa na nagpahayag ng suporta sa posisyon ng Pilipinas sa WPS.

Samantala, tinalakay naman nina Pangulong Marcos at Chinese President Xi ang fishing rights sa South China Sea. Napag-usapan nila ang pagbalik sa sitwasyon kung saan nakakapangisda nang magkasama at mapayapa ang mga Chinese at Pilipinong mangingisda. Nagkasundo naman ang dalawang lider na hindi sumasalamin ang problema sa WPS sa kanilang relasyon.

Para kay Pangulong Marcos, work in progress ang pagresolba sa mga isyu sa WPS. Sa patuloy na komunikasyon at pagiging tapat, maayos na masosolusyunan ang problema sa WPS hangga’t may sinseridad ang dalawang bansa na panatilihin ang kapayapaan.

Very successful para kay Pangulong Ferdinand ‘Bongbong’ Marcos Jr. ang pagdalo niya sa 2023 Asia-Pacific Economic Cooperation (APEC) Summit na ginanap sa San Francisco, California mula November 14-16, 2023.

Sa APEC Summit, maraming tinalakay na key issues at topics ang iba’t ibang bansa, kagaya na lang ng climate change, food and energy security, at artificial intelligence (AI). Dahil din sa naturang pagpupulong, maraming investments at technological advancement commitments ang nakuha ng Pangulo na tiyak na makatutulong sa Pilipinas.

Una rito ang pagkakaroon ng internet satellite sa Pilipinas. Naging posible ito matapos na pormal na lagdaan ng Astranis Space Technologies Corp. at Orbits Corp. ang kasunduan na maglulunsad ng MicroGEO satellites. Nakatakdang ilunsad ang internet satellite na tatawaging ‘Agila’ sa unang quarter ng 2024 na mapakikinabangan ng higit sa 10 million users at 30,000 barangays. Inaasahang lilikha ang programang ito ng mahigit 10,000 na trabaho para sa direct at indirect employees and partners.

Bukod sa internet satellite, naka-secure din si Pangulong Marcos ng AI-powered weather forecasting system para sa Pilipinas. Sa sidelines ng APEC Summit, sinaksihan ng Pangulo ang paglagda ng Department of Science and Technology (DOST) at ng leading AI meteorology company sa Amerika na Atmo, Inc. sa memorandum of agreement (MOA) na inaasahang magpapataas ng kalidad ng weather forecasting system at magpapatatag ng climate resilience ng bansa.

Magugunitang nakararanas ang Pilipinas ng humigit-kumulang 20 bagyo kada taon na nagdudulot ng matinding pinsala sa imprastraktura at agrikultura at pagkawala ng mga ari-arian at buhay. Sa paggamit ng AI-powered weather forecasting system, mapapahusay ang kakayahan ng pamahalaan na tumugon sa weather-related events, na siyang makatitiyak sa kaligtasan ng mga Pilipino.

Sa kabuuan, nakakuha ng higit sa $672.3 million investment pledges si Pangulong Marcos para sa mga sumusunod na sektor:

• Telecommunications – $400 million
• Semiconductor and electronics – $250 million
• Pharmaceutical and healthcare – $20 million
• AI-powered weather forecasting system – $2 million
• Renewable energy – $0.3 million

Matatandaang sa ginanap na Philippine Economic Briefing (PEB) noong November 15, 2023, sinabi ng Pangulo na handa na maging leading investment hub of Asia ang Pilipinas. Sa patuloy na panghihikayat ni Pangulong Marcos sa investors sa kanyang foreign trips, makakaasang mas uunlad ang teknolohiya at mas sisigla pa ang ekonomiya ng bansa sa ilalim ng kasalukuyang administrasyon.

Ayon sa survey mula sa Social Weather Stations (SWS), siyam sa sampung Pilipino ang personal na nakaranas ng epekto ng climate change sa nakalipas na tatlong taon.

Kaya naman malaking tulong sa bansa ang pag-secure ni Pangulong Ferdinand ‘Bongbong’ Marcos Jr. ng high-resolution weather forecasting system gamit ang artificial intelligence (AI).

Sa sidelines ng 30th Asia-Pacific Economic Cooperation (APEC) Summit na ginanap sa San Francisco, California, sinaksihan ni Pangulong Marcos ang paglagda ng Department of Science and Technology (DOST) at ng leading AI meteorology company sa Amerika na Atmo, Inc. sa memorandum of agreement (MOA) na inaasahang magpapataas ng kalidad ng weather forecasting system at magpapatatag ng climate resilience ng Pilipinas.

Maraming hamon ang kinakaharap ng bawat bansa dahil sa climate crisis na kasalukuyang nararanasan natin ngayon. Upang malabanan ang mga hamon na ito, kailangang mayroong matatag na climate resilience ang isang bansa.

Tumutukoy ang climate resilience sa matagumpay na pag-manage sa mga epekto ng climate change, pati na rin ang pagpigil na lumala na ito.

Ayon kay Pangulong Marcos, makatutulong ang AI-powered weather forecasting system na mapatatag ang climate resilience ng bansa.

Sa paggamit ng AI technology, mas magiging mabilis ang weather predictions. Mabilis na nakakapag-proseso ng napakaraming datos ang AI algorithm. Dahil sa kakayahan nitong mag-analyze ng extensive data sets in real time, makapagbibigay ito ng timely at up-to-date report.

Bukod dito, madaling natutukoy ng AI ang mga pattern at correlations na hindi gaanong napapansin sa traditional analysis methods. Natututo rin ang AI mula sa history at real-time data. Nagreresulta ang mga ito ng mas accurate na weather predictions, na siya namang maaaring makatulong sa mga organisasyon na gumawa ng mas maayos na desisyon.

Nakararanas ang Pilipinas ng humigit-kumulang 20 bagyo kada taon na nagdudulot ng matinding pinsala sa imprastraktura at agrikultura, pati na rin sa pagkawala ng mga ari-arian at buhay. Sa paggamit ng AI-powered weather forecasting system, mapapahusay ang kakayahan ng pamahalaan na tumugon sa weather-related events, na siyang makasisiguro sa kaligtasan ng mga Pilipino. Maaari rin itong mapakinabangan sa maritime safety at infrastructure development, pati na rin sa mga sektor ng turismo at agrikultura.

Ayon nga kay House Speaker Martin Romualdez, naipakita ng inisyatibang ito ang determinasyon ni Pangulong Marcos na tugunan ang mga hamon sa climate change sa pamamagitan ng innovative solutions. Dagdag pa niya, hindi lamang nagtutulak sa technological innovations ang groundbreaking agreement na ito, kundi nangangakong makapagbibigay ng positive impact sa mga buhay ng mga Pilipino.

Isa ka ba sa mga laging babad sa internet?

Ayon sa Department of Information and Communications Technology (DICT), as of June 2023, 83% ng mga Pilipino ay internet users. Hindi nga lang lahat, maayos na nakakagamit ng internet, lalo na sa mga nasa liblib na lugar.

Pero huwag mag-alala dahil ayon kay Pangulong Ferdinand ‘Bongbong’ Marcos Jr., malapit nang magkaroon ng satellite ang Pilipinas na magpapahusay sa internet connection ng mga nasa malalayong lugar.

Ito ay matapos lagdaan ang isang kasunduan na maglulunsad ng internet satellite sa bansa. Ang unang internet satellite ay opisyal na tatawaging Agila.

May malalim na kahulugan ang pagpili ng pangalang Agila para sa unang satellite na dedicated sa pag-improve ng connectivity sa kasuluk-sulukan ng bansa.

Ayon kay Philippine Ambassador to the US Jose Manuel Romualdez, mapalalakas ng Agila ang technological advancements at international partnerships ng bansa.

Naging posible ang pagkakaroon ng internet satellite sa Pilipinas dahil sa kolaborasyon ng Astranis at Orbits na maglunsad ng MicroGEO satellites. Ang Astranis ay isang American company na gumagawa ng small and low-cost telecommunications satellites upang makapagbigay ng internet access sa remote areas. Ang Orbits Corp. naman ay sister company ng local internet service provider na HTechCorp. Isa ring satellite services provider ang Orbits na mayroong 20 years of experience sa pagpro-provide ng internet services para sa mga Pilipino.

Sa naturang partnership, itatalaga ng Astranis at Orbits ang unang dalawang internet satellites para sa Pilipinas. Nakatakdang ilunsad sa 2024 ang satellite, kasama ng apat pang karagdagang satellites mula sa Astranis.

Ayon kay Pangulong Marcos, makapagdadala ito ng internet sa unserved and underserved areas sa bansa. Inaasahan ding makakakalap ito ng $400 million investment over the next eight years.

Sa MicroGEO satellites, makikinabang ang higit 30,000 barangays at 10 million internet users. Inaasahan ding makalilikha ito ng mahigit 10,000 jobs para sa direct at indirect employees and partners.

Sa kanyang ikalawang State of the Nation Address (SONA) noong July 24, 2023, ipinahayag ni Pangulong Marcos ang commitment niyang ma-improve ang internet sa bansa.  Sa pagkakaroon ng internet satellite, mapagkokonekta na ang mas maraming Pilipino sa kabila ng hiwa-hiwalay na pulo ng Pilipinas.

Ready na maging leading investment hub of Asia ang Pilipinas. Ito ang sinabi ni Pangulong Ferdinand ‘Bongbong’ Marcos Jr. sa potential investors sa ginanap na Philippine Economic Briefing (PEB) sa San Francisco, California nitong November 15, 2023.

Sa kabila ng iba’t ibang hamon na kinakaharap ng bansa, kapansin-pansin pa rin ang paglago ng ekonomiya. Matatandaang mula sa 4.3% sa second quarter ng taon, lumago sa 5.9% ang gross domestic product (GDP) ng bansa ngayong third quarter ayon sa Philippine Statistics Authority (PSA). Ayon din sa nasabing ahensya, bumaba naman ang inflation rate ng 4.9% nitong October mula sa 6.1% noong September.

Dahil sa performance na ito, itinuring ang Pilipinas bilang pinakamabilis sa mga umuusbong na ekonomiya sa Asya. Ayon nga kay Pangulong Marcos, naungusan natin ang Vietnam, Indonesia, China, at Malaysia. Kumpiyansa naman ang Pangulo na maaabot ng bansa ang target nitong mapalago ang ekonomiya nang 6% to 7% para sa taong 2023.

Bukod dito, binanggit din ni Pangulong Marcos ang pagbibigay ng administrasyon niya ng favorable business environment at commitment sa kinakailangang reporma, kabilang na ang pag-amyenda sa Public Service Act, Foreign Investments Act, Retail Trade Liberalization Act at sa Implementing Rules and Regulations ng Renewable Energy Act. Nireporma rin ang fiscal incentives structure ng bansa sa ilalim ng Corporate Recovery and Tax Incentives for Enterprises (CREATE) Act na aniya ay inaasahang magreresulta sa pagdagsa ng investments sa strategic sectors ng ekonomiya ng Pilipinas.

Ayon kay Pangulong Marcos, sa pagreporma ng public-private partnerships (PPP) framework ng pamahalaan, mapadadali ang approval process, matitiyak ang kakayahang kumita ng PPP projects, at mabibigyan ng daan ang pagkakaroon ng quality infrastructure development. Dagdag pa niya, sinusuportahan ng mga repormang ito ang pangmalawakang infrastructure drive ng bansa.

Matatandaang ayon sa chair ng Japanese Chamber of Commerce and Industry (JCCI) na si Ken Kobayashi, naaakit ang Japanese investors na i-develop ang kanilang mga operasyon at negosyo sa Pilipinas dahil sa inaasahang increased workforce population at domestic demand nito. Dahil din sa stable at high-level economic growth ng bansa kaya naging attractive investment destination ang Pilipinas para sa Japanese businessmen.

Sa patuloy na panghihikayat at pagbubukas ng ekonomiya para sa foreign investors, makakaasang mas sisigla pa ang ekonomiya ng bansa sa ilalim ng kasalukuyang administrasyon.