EXPLAINERS

May ilan sa ating nangangarap na manirahan sa Japan. Kung isa ka sa mga ito, dapat may alam ka sa kanilang mga batas na iba sa atin sa Pilipinas.

Kabilang dito ang pagkakaroon ng kotse.

Sa Pilipinas, maaari kang makabili ng kotse at iparada ito kung saan-saan, ngunit sa Japan, bawal ito.

Ito ay dahil bago makapag-may ari ng kotse, kailangan mo munang mapatunayan na mayroon kang parking space o garahe na malapit sa iyong tirahan.

Sa ilalim ng 1962 Garage Act, kailangan munang kumuha ang mga motorista ng Shako shomeisho o “garage certificate” mula sa lokal na pulisya upang makapagrehistro ng sasakyan.

Mahigpit itong ipinatutupad sa Japan upang makontrol ang trapik at maiwasan ang mga nakaparadang sasakyan sa sumasakop sa mga kalsada.

Kung wala kang budget para makabili ng parking space, pwede namang mag-renta, basta’t pasok ito sa 2km radius mula sa iyong bahay.

Sa Pilipinas, mayroon nang ilang panukalang batas na sinubukang ipatupad ang regulasyon sa pagbebenta ng mga sasakyan sa pamamagitan ng paghingi ng proof-of-parking space, katulad sa Japan.

Sa ngayon, wala pang naipasa sa mga panukalang batas na ito.

May kaplastikan ka ba?

Hindi maikakailang malaki ang problema ng mundo sa plastic. Ayon sa datos ng World Bank, tumataginting na 2.7 million tons ng plastic ang naitatapon ng Pilipinas kada taon.

Sa sobrang dami ng plastic sa paligid, alam mo bang kahit ikaw, posibleng may plastic na sa loob ng katawan? Dahil ito sa microplastics.

Ang microplastics ay plastic particles na may sukat na mas mababa sa 5 millimeters. Sa sobrang liit nito, hindi na ito makita.

Maraming pinagmulan ang microplastics. Kabilang dito ang mas malaking plastic na nadurog, resin pellets galing sa plastic manufacturers, at microbeads na ginagamit sa health and beauty products.

Ayon sa researchers ng Laboratory of Microbial Oceanography sa France, may na-detect na microplastics sa lamang loob ng tao, partikular na sa lungs, spleen, kidneys, at placenta.

Maging ang dugo at testes ng mga lalaki, mayroon na ring plastic.

Hindi na nakagugulat ang resultang ito dahil kalat na sa buong paligid ang microplastic particles. Bukod sa nasisinghot ito sa hangin, maaari rin itong makapasok sa katawan natin sa pamamagitan ng pag-inom ng tap at bottled water, pagkain ng contaminated food, at paggamit ng derma products katulad ng toothpaste, lipgloss, at tattoo ink.

Hindi dapat ito ipagsawalang-bahala dahil ang mga kemikal na matatagpuan sa regular plastic ay nakaaapekto sa growth, metabolism, blood sugar, blood pressure, at reproduction.

Nararapat na bigyang prayoridad ng mga lokal na pamahalaan ang pagbabawas sa plastic waste dahil malaki ang pinsalang naidudulot nito, hindi lamang sa kalikasan, kundi maging sa kalusugan natin.

Sa pagsungkit niya hindi lamang sa isa, kundi dalawang gintong medalya sa 2024 Paris Olympics, bumuhos ang mga gantimpala at insentibo para sa Filipino artistic gymnast na si Carlos Edriel Yulo.

Batay sa Republic Act No. 10699 o National Athletes and Coaches Benefits and Incentives Act, makatatanggap si Yulo ng tumatanginting na P10 million dahil sa nakuhang gintong medalya.

Bukod pa ito sa P3 million na ipagkakaloob ng House of Representatives.

Gagawaran din siya ng Philippine Sports Commission (PSC) ng Olympic Gold Medal of Valor.

Makatatanggap naman si Yulo ng house and lot mula sa Philippine Olympic Committee; gayundin ng isang fully furnished three-bedroom condominium unit at cash bonus na nagkakahalaga ng kabuuang P35 million mula sa isang property developer.

Dagdag pa rito, nangako ang isang restaurant ng lifetime free buffet para kay Yulo, habang free baked mac for life at free food and drinks din ang inalok ng iba pang mga kainan.

Samantala, isang automotive parts store ang magbibigay kay Yulo ng libreng set ng headlights at fog lights para sa kanyang sasakyan.

Dahil sa ginawa niyang kasaysayan bilang pinakaunang Pilipino na nakakuha ng dalawang gintong medalya sa iisang Olympic event, masasabing “dasurv” ni Yulo ang patuloy na pagbuhos ng biyaya para sa kanya.

Sa kanyang pagbabalik sa Pilipinas, dala-dala ni Yulo hindi lamang ang mga gintong medalya kundi ang tagumpay ng bawat Pilipino at ng buong bansa.

“From PWD to RIP.”

Ito ang komento ng ilang netizen ukol sa bagong gawang wheelchair ramp sa EDSA Busway-Philam station sa Quezon City.

Sa halip kasing makatulong, tila madidisgrasya pa ang persons with disabilities (PWDs) na dadaan dito dahil sa pagiging matarik ng wheelchair ramp.

Isang wheelchair user na kinilalang si Nelson Belo ang sumubok sa naturang PWD ramp.

Gaya ng hinala ng mga netizen, nahirapan siyang makaakyat dahil sa sobrang tarik ng rampa. Maging pababa ay delikado rin, kahit may tumutulong pa sa kanya.

Paliwanag ng Metropolitan Manila Development Authority (MMDA), dito nila inilagay ang PWD ramp dahil sa limitadong espasyo. Kung wala ito, hindi umano maitatatag ang elevator.

Ayon kay MMDA Acting Chairman Atty. Romando Artes, hindi naging madali ang pagpapatayo ng PWD ramp sa Philam station dahil sa height restriction ng Metro Rail Transit (MRT).

Aminado man na hindi perpekto ang disenyo, partikular na para sa mga naka-wheelchair, iginiit ng MMDA na malaking tulong pa rin ito para sa senior citizens, buntis, at ibang PWDs sa halip na umakyat gamit ang hagdan.

Tiniyak naman ng MMDA na magtatalaga sila ng mga tauhan upang tumulong sa PWDs na nahihirapang umakyat o bumaba sa rampa.

Samantala, kinumpara naman ng mga netizen sa slide, skateboard ramps, at maging sa rollercoasters ang PWD ramp na tinatawag ngayong “rampway to heaven”.

Inaprubahan na ni Pangulong Ferdinand ‘Bongbong’ Marcos Jr. ang panukalang P6.352 trillion National Expenditure Program para sa fiscal year 2025 na susuporta sa Philippine Development Plan 2023-2028 ng administrasyon.

Batay sa mga direktiba at polisiya ni Pangulong Marcos, tututukan ng pamahalaan ang food security, social protection, healthcare, housing, disaster resilience, infrastructure, digital connectivity, at energy.

Sa ilalim ng National Expenditure Program, malaking bahagi ng pondo ang ilalaan sa sektor ng edukasyon, public works, health, interior and local government, at defense.

Kabilang din sa bibigyang prayoridad ng pamahalaan ang sektor ng agrikultura, agrarian reform, social welfare, transportasyon, judiciary, at justice.

Matatandaang nauna nang sinabi ng pangulo na magsisilbing gabay ang Philippine Development Plan sa paglikha ng mas maunlad, inklusibo, at matatag na lipunan.

Naniniwala naman si Pangulong Marcos na maayos na naibalanse ang mga prayoridad ng pamahalaan sa alokasyon ng pondo.

Sa video, makikita ang isang limang taong gulang na batang lalaki mula sa Thung Song, Thailand na umiiyak habang nakatayo sa starting line kasama ang kanyang ina.

Kalahok ang bata sa karera, ngunit sa hindi malamang dahilan, ayaw na nitong sumali.

Ilang segundo bago magsimula ang karera, nakaisip ang ina ng strategy upang mapatakbo ang kanyang anak: kumaripas ng takbo papalayo sa bata.

Gaya ng inaasahan, mabilis na hinabol ng bata ang kanyang ina habang umiiyak.

Sa sobrang bilis, siya pa ang nauna sa finish line! Agad siyang sinalubong ng yakap ng kanyang ina.

Napalitan naman ng ngiti ang mga luha ng bata nang umakyat ito sa entablado upang sabitan ng medalya.

Umani ng samu’t saring reaksyon mula sa mga netizen ang naturang video. Marami sa kanila ang kinagiliwan ang pangyayari. Ang pabirong sabi ng ilan, pruweba ito na makakamit mo ang iyong goals kung susundan mo lang ang iyong ina.

Gayunman, pinuna ng iba ang pagpilit at tila pagbalewala ng ina sa nararamdaman ng kanyang anak na siyang nag-udyok sa diskusyon ng mga netizen tungkol sa pagkakaiba ng parenting styles ng Asya at Western countries.

Noong September 15, 2023, dumalo ang mga estudyante sa isang misa sa San Jose National High School sa Talibon, Bohol.

Ngunit sa kalagitnaan ng misa, biglang nahimatay ang isang estudyante.

Ilang sandali lamang, sinundan ito ng isang estudyanteng nagsimulang mangisay, habang ang iba ay hirap nang huminga at nagha-hyperventilate na.

Nagtuloy-tuloy ito hanggang sa umabot sa 200 estudyante ang naapektuhan ng pinaniniwalaang “masamang espiritu”.

Isang linggo bago mangyari ang insidente, iniulat ng mga estudyante na nakakita at nakaramdam sila ng mga espiritu sa kanilang paaralan.

Nakakita pa umano sila ng itim na tao malapit sa puno ng balete na nasa loob ng kanilang paaralan.

Dahil dito, pinaniniwalaan ng mga residente na nakaranas ng “demonic possession” ang mga estudyante nang maganap ang misa.

Ngunit ayon sa mga eksperto, posibleng mass hysteria ang nangyari sa paaralan.

Tumutukoy ang mass hysteria sa tila nakahahawang dissociative phenomena o diskoneksyon ng tao sa kanyang pag-iisip, alaala, damdamin, at kilos. Nangyayari ito sa grupo ng mga tao na nakararamdam ng anxiety o pagkabalisa.

Ipinag-utos naman ni Talibon Mayor Janette Garcia sa mga magulang na iuwi ang kanilang mga anak, habang nagpadala ng responders ang Provincial Health Office, kung saan nasa 195 students ang dinala sa ospital.

Sa kabutihang palad, ligtas naman ang mga estudyante mula sa anumang panganib.

Kadalasang nagdudulot ng kasiyahan ang pagdalo sa mga pista. Ngunit ang pagdiriwang na ito sa San Juan, Metro Manila, tila iniiwasan na ng mga tao.

Ayon kasi sa mga netizen, hindi na simpleng selebrasyon ang Basaan Festival, kundi perwisyo na para sa mga napapadaan dito.

Tuwing ika-24 ng Hunyo, ginugunita ng mga Pilipino ang kapanganakan ni Saint John the Baptist.

Sa Bibliya, binibinyagan ni Saint John sa pamamagitan ng tubig ang mga taong nagsisisi at humihingi ng kapatawaran sa kanilang mga kasalanan. Kung matatandaan, siya rin mismo ang nagbinyag kay Hesus.

Kaya bilang pagdiriwang sa kaarawan ng kanilang patron saint, naglalagi sa mga lansangan ang mga taga-San Juan upang buhusan ng tubig ang mga dumadaan.

Paalala dapat ang tradisyong ito sa baptism, ngunit ayon sa mga netizen, nagiging harassment na ito.

Sa ilang videos na ipinost sa social media, makikita kung paano pinipilit ng mga residente na buhusan ng tubig ang mga motorista at commuters na papasok lamang sa kanilang trabaho o paaralan.

Hinaharangan at kinukuyog pa nila ang private vehicles at mga pampasaherong jeep. Kahit mga pulis, binabasa nila.

Naninira at nagnanakaw pa ng gamit ang ilang nakikipista, katulad ng ginawa nila sa isang napadaang truck.

Sa kasamaang-palad, nagdudulot din minsan ng aksidente ang tradisyong ito.

Ayon sa paniniwala, blessing ang mabasa sa pista ng San Juan, pero para sa karamihan, sakit na ito sa ulo.

Hindi naman masamang ipagdiwang ang kaarawan ni Saint John dahil nagbibigay na ito ng saya sa mga residente, nagpapalalim pa ito sa kanilang ugnayan bilang isang komunidad.

Ngunit kung hindi nila isasabuhay ang kanyang mga aral at sa halip, nagiging marahas sa mga nais lamang maghanapbuhay, wala nang kabuluhan ang tradisyong ito dahil hindi para sa santo ang ganitong uri ng selebrasyon.