NATIONAL NEWS

Nanghihinayang ang Freedom from Debt Coalition sa mahigit 30% ng kabuuang paggastos ng pamahalaan ang naging pambayad-utang lamang ng bansa.

Ipinunto ng grupo na maaari sanang magamit ang pondong nagamit sa debt servicing sa mas mahahalagang programa sa edukasyon, kalusugan, at imprastraktura.

Pinuna rin ng FDC ang Automatic Appropriations Law na nag-uutos na otomatikong may nakalaang pondo para sa utang bago sa ibang gastusin.

Iginiit naman ng Department of Budget and Management, bahagi ang naturang pondo para mapanatili ang fiscal sustainability at mabawasan ang budget deficit.

Naniniwala ang FDC na dapat nang repasuhin ang batas upang mas mabigyan ng prayoridad ang serbisyong panlipunan kaysa sa pagbabayad-utang na mula pa sa mga nakaraang administrasyon.

Matatandaang sa 2026 national budget, mahigit 1.9-trillion pesos ang inilaan para sa debt service. —Sa panulat ni Jordan Gutierrez

Pinag-aaralan na ng Land Transportation Office na palawakin ang pagbabawal ng mga e-trike at e-bike sa ilang pangunahing lansangan sa Metro Manila.

Ayon kay LTO Chief Assistant Secretary Marcus Lacanilao, kabilang sa mga planong lugar ay ang Commonwealth Avenue, Marcos Highway, Sumulong Highway, at Quezon Avenue.

Madalas anya na pumapasok ang mga e-trike at e-bike sa gitna ng mga nabanggit na kalsada mula sa magkabilang panig, na nagdudulot ng panganib sa daloy ng trapiko.

Sa ngayon, nag-iisyu pa lamang ng babala ang mga enforcer ng LTO, subalit magsisimula na ang mas mahigpit na pagpapatupad sa mga susunod na araw, kabilang ang pag-impound ng mga sasakyang lalabag sa patakaran.

Samantala, nangangamba naman ang ilang e-trike at e-bike driver kaugnay ng epekto ng pagbabawal sa kanilang kabuhayan, gayundin ang mga pasaherong apektado ang araw-araw na biyahe.

Umaasa ang National Capital Region Police Office na mababawasan ang oras ng prusisyon ng Traslacion ngayong taon para sa taunang kapistahan ng Poong Jesus Nazareno sa Maynila.

Ayon kay Major Hazel Asilo, hepe ng Public Information Office ng NCRPO, nakatuon ang kanilang paghahanda sa pagpapanatili ng kapayapaan at seguridad sa kapistahan, habang pinaplano ang pagpapaiksi sa oras ng prusisyon na umabot sa mahigit 20 hours noong nakaraang taon at target na gawing 10 hanggang 12 oras ngayong taon.

Dagdag pa ni Major Asilo, ipatutupad ng kanilang hanay ang kaparehong paghahanda noong 2025 dahil halos pareho ang ruta ng prusisyon na dadaanan nito.

Gayunman, nakadepende pa rin ang magiging tugon ng pulisya sa aktwal na sitwasyon sa mismong araw ng Traslacion sa Enero a-nwebe, na tatapat sa araw ng Biyernes.

Handa na ang Philippine National Police para sa pagpapanatili ng seguridad sa pista ng Itim na Nazareno matapos maging matagumpay ang isinagawang final rehearsal at walkthrough ng deployment ng kapulisan at allied forces para sa inaasahang dagsa ng mga deboto sa Traslacion ngayong taon.

Sa pangunguna ng National Capital Region Police Office o NCRPO, isinagawa ang human barricade at sinuri ang galaw ng mga pulis bilang bahagi ng crowd control, disiplina, at kaligtasan sa mga kritikal na bahagi ng ruta sa prusisyon.

Aabot sa 15,000 pulis ang ipakakalat sa iba’t ibang lugar upang tiyakin ang kaayusan at seguridad sa araw ng pista ng Poong Hesus Nazareno.

Bahagi ito ng mas malawak na security planning ng Philippine National Police para sa Traslacion sa darating na Enero 9.

Ipatutupad ng Department of Health ang Code White Alert sa mga pampublikong ospital sa Metro Manila at mga karatig-rehiyon para sa kapistahan ng Poong Jesus Nazareno sa Enero a-nuebe.

Sinabi ng DOH na magde-deploy sila ng dalawandaang miyembro ng Emergency Health Response Team sa mismong araw ng taunang kapistahan.

Kabilang sa mga inaasahang tutugunan ng DOH sa panahon ng kapistahan ang mga makakaranas ng altapresyon o hypertension at mababang asukal sa dugo o hypoglycemia.

Dagdag pa ng ahensya, handa ang mga ospital kahit sa mga worst-case scenario.

Bukod dito, pinaaalalahanan ng DOH ang mga debotong may vulnerable condition na mas mabuting manatili na lamang sa kanilang mga tahanan para sa kanilang kaligtasan.

Sa ilalim ng Code White, naka-standby ang mga ospital at mga medical personnel upang magbigay ng immediate emergency care anumang oras.

Bumaba ang bilang ng naitalang focus crimes sa buong bansa noong 2025.

Sinabi ng PNP na batay sa opisyal na tala ng Directorate for Investigation and Detective Management, bumaba ng 12.40% ang focus crimes o mga pangunahing krimen mula 40,771 incidents noong January hanggang December 2024, naging 35,717 incidents sa kaparehong panahon noong 2025.

Pinakamalaking ibinaba ang kaso ng rape na 22.68%; sinundan ng carnapping ng mga motor, 20.18%.

Bumaba rin ang mga kaso ng murder ng 17.80%; homicide, 14.98%.

Bukod sa mga nabanggit, sumasadsad din ang bilang ng kaso ng physical injury, robbery, at theft.

Sinabi ni PNP Acting Chief Lt. Gen. Jose Melencio Nartatez na ang mga positibong resulta na naitala noong 2025 ay nakamit sa pamamagitan ng tuloy-tuloy na pagpapatupad ng mga estratehiya sa pag-iwas sa krimen at pagpapatupad ng batas sa mga komunidad.—Sa panulat ni John Riz Calata

Umabot sa halos 100 e-trike at e-bikes ang nasita ng Land Transportation Office (LTO) na bumiyahe sa mga pangunahing kalsada sa Metro Manila.

Ayon sa LTO, ang naturang mga sasakyan ay nasita sa kahabaan ng EDSA, Roxas Boulevard, C-5, Quirino Highway, Quirino Avenue hanggang Magallanes–SLEX.

Sinabi ni LTO Chief Assistant Secretary Markus Lacanilao, layon ng ban na matiyak ang kaligtasan sa kalsada.

Binigyang-diin na ang mga nabanggit na pangunahing kalsada ay idinisenyo para sa mas mabilis at malalaking sasakyan, at hindi angkop ang mga ito para sa mga e-trike.

Paliwanag ni Lacanilao, ang mahigpit na pagpapatupad ng pagbabawal sa mga e-bike at e-trike sa mga major roads ay alinsunod sa RA 4136 at joint administrative order ng MMDA.

Alinsunod sa patakaran, ipinagbabawal na dumaan ang mga e-bike at e-trike sa national highway pero papayagan sa local at secondary roads pati sa subdivision, pribadong kalsada, at bike lane kung papayagan ng nasasakop na lokal na pamahalaan.

Papayagan din ang pagtawid sa national highway pero hindi maaaring baybayin ang kalsada.—Sa panulat ni John Riz Calata

Inaasahan ng Land Transportation Franchising and Regulatory Board ang mas produktibong taon sa 2026 kasabay ng mas pinaigting na pagsisikap na pagbutihin at gawing moderno ang sistema ng pampublikong transportasyon sa bansa.

Ayon kay LTFRB Chairperson Atty. Vigor Mendoza the Second, puspusan na ang paghahanda ng ahensiya para sa ganap na digital transformation ng mga serbisyo nito, alinsunod sa direktiba ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr.

Layong ng LTFRB, anya, na ganap na ipatupad ang online application at verification ng lahat ng aplikasyon, petisyon, mosyon, at iba pang transaksyon ng ahensiya.

Dagdag pa ng LTFRB official, bahagi ito ng mas malawak na agenda ng pamahalaan para sa digital transformation para sa serbisyo publiko.

Makatutulong din ang digital shift sa pagsunod sa Ease of Doing Business and Efficient Government Service Law at sa tuluyang pagsugpo sa mga fixer, dahil magiging mas direkta, mabilis, at may mas kaunting human intervention ang mga transaksyon.

Bilang isa sa mga pangunahing ahensiyang katuwang sa Public Transportation Modernization Program (PTMP), binigyang-diin ng ahensiya na hindi angkop na isulong ang modernisasyon ng pampublikong transportasyon kung mananatiling makaluma ang sistema ng ahensiya.

Kasabay ng pagpapatupad ng PTMP, target ng LTFRB na maisabay ang ganap na digital transformation ng ahensiya sa loob ng taon.

Sa kasalukuyan, patuloy na pinapahusay ng LTFRB ang online platform nito upang maging mas user-friendly, kabilang ang online verification ng Certificate of Public Convenience at Provisional Authority para mapabilis ang proseso ng pag-a-apply, pag-apruba, at paglalabas ng prangkisa para sa mga pampublikong sasakyan.—Sa panulat ni John Riz Calata

Nangunguna ang mga kabataan sa mga naging biktima ng paputok nitong katatapos na pagdiriwang ng Bagong Taon.

Batay sa tala ng Department of Health hanggang nitong Enero 3, umabot na sa 655 ang kaso ng firework-related injuries sa buong bansa.

Mahigit kalahati o 351 sa mga naitalang kaso ay mga kabataang edad 19 pababa.

Lahat ng biktima ay nagtamo ng iba’t ibang uri ng paso at sugat sa iba’t ibang bahagi ng katawan.

Ayon sa DOH, 19 sa mga biktima ang naputulan ng daliri o kamay dahil sa pagsabog ng paputok, kung saan 11 ay mga menor de edad.

Pinakabata sa mga ito ang isang apat na taong gulang na naputulan ng apat na daliri sa kanang kamay matapos masabugan ng hindi pa matukoy na uri ng paputok.

Bagama’t naitala ang humigit-kumulang 20% pagbaba ng bilang ng kaso kumpara sa nakaraang taon, ikinalulungkot pa rin ng DOH ang sinapit ng mga biktima, kabilang ang mga aksidenteng nadamay sa pagsabog ng paputok.

Muling nagpaalala ang DOH sa publiko na agad na magtungo sa pinakamalapit na ospital sakaling maputukan o magtamo ng paso at sugat dulot ng paputok, upang makapagpabakuna laban sa tetano.—Sa panulat ni John Riz Calata

Iginiit ni Sen. JV Ejercito na dapat maimbestigahan ang ‘Cabral Files’ na sinasabing hawak ni Batangas Rep. Leandro Leviste.

Gayunman, binigyang-diin ni Sen. Ejercito na dapat mas pagtuunan ng pansin ang mga mambabatas na sinasabing mayroong ‘allocables’.

Inamin din ng senador na karamihan sa kanila ay hindi alam kung ano ang partikular na tinutukoy ng salitang ‘allocables’ sa budget.—Sa panulat ni John Riz Calata