Drew Nacino

Dismayado ang ilang residente ng Banga, Aklan pagdating sa pampublikong sementeryo sa paggunita sa Undas.

Ito’y dahil nag-mistulang “double-dead” ang kanilang mga yumaong mahal sa buhay makaraang gumuho ang limang palapag na apartment-type na puntod, kahapon.

Ayon kay Engr. Hermie Seraspi, Municipal Engineer ng Banga, posibleng lumambot na ang pundasyon ng 15 puntod dahil sa pagbaha.

Agad naman anyang nagsagawa ng Clearing Operation at pansamantalang inilipat ang mga nahukay na kabaong.

Nagsagawa rin ng disinfection ang Municipal Disaster Risk Reduction Management Office upang maiwasang malanghap ang masangsang na amoy mula sa ibang kabaong na kamakailan lamang inilibing.

Hinikayat ang mga guro at magulang na pagsuotin pa rin ng face mask sa loob ng mga silid-aralan ang kanilang mga estudyante at anak sa pagsisimula ng face-to-face classes upang mapigilan ang pagkalat ng Covid-19.

Ito’y sa kabila pagtalima ng Department of Education sa Executive Order 17 na nagpapahintulot sa boluntaryong pagsusuot ng face mask sa mga indoor setting, gaya ng silid-aralan.

Ipinunto ni Lito Senieto ng National Parents-Teachers Association of the Philippines na masyadong siksikan ang mga classroom sa bansa at kung walang face mask ay mabilis kakalat ang sakit.

Para naman kay Teachers Dignity Coalition Chairman Benjo Basas, masyado pang maaga na ipatupad ang boluntaryong pagsusuot ng face mask sa mga silid-aralan.

Hindi pa anya nagtatapos ang pandemya kaya’t kung siya ang tatanungin kanyang pa ring pagsusuotin ng face mask ang mga mag-aaral kahit sa face-to-face classes.

Simula ngayong araw ang full implementation ng face-to-face classes sa buong bansa maliban sa mga lugar na nagdeklara ng class suspension matapos lubhang maapektuhan ng Bagyong Paeng.

Sumampa na sa 160 lungsod, bayan at lalawigan ang isinailalim sa State of Calamity matapos ang pananalasa ng Bagyong Paeng.

Batay ito sa datos ng National Disaster Risk Reduction and Management Council hanggang kahapon.

Kabilang sa pinaka-bagong nadagdag ang mga lungsod ng Muntinlupa sa Metro Manila at Biñan sa Laguna.

Nasa State of Calamity rin ang mga bayan ng Amulung, Cagayan; Lalawigan ng Quezon at San Juan, batangas; San Pablo at San Pedro Cities sa laguna;

Albay, Catanduanes, Aklan, Capiz, Tibiao sa Antique; Calbayog City, Samar; Sirawai, Zamboanga del Norte; Zamboanga City, Zamboanga del Sur; Pigcawayan, Cotabato at buong Bangsamoro Autonomous Region in Muslim Mindanao.

Kahit Todos Los Santos, pinangunahan ni Pangulong Bongbong Marcos ang pamamahagi ng tulong sa mga taga-Maguindanao na naapektuhan ng Bagyong Paeng, lalo sa mga mamamayang nawasak ang mga bahay.

Sa kanyang talumpati kahapon, inihayag ng Pangulo na hindi na dapat construction materials ang ipagkaloob sa mga naapektuhang residente sa halip ay cash upang muling maayos ang kanilang mga bahay.

Nasa P5,000 hanggang P10,000 ang ipinamahagi ng Punong Ehekutibo depende sa laki ng pinsala na natamo ng bahay ng isang residenteng apektado.

Nag-aerial inspection din si PBBM sa Maguindanao at nagsagawa ng situation briefing.

Sa naturang briefing, pinuna ni Pangulong Marcos ang mga lugar sa Maguindanao na kalbo na ang mga bundok na naging dahilan nang pagbaha at pagguho ng lupa.

Isinailalim na rin State of Calamity ang Muntinlupa City matapos ang pinsalang idinulot ng Bagyong Paeng.

Alinsunod ito sa resolusyong ipinasa ng Sangguniang Panglungsod na inendorso ni Mayor Ruffy Biazon sa Local Disaster Risk Reduction and Management Council na nagrekomenda ng deklarasyon.

Sa naturang resolusyon, binigyang-kapangyarihan ang Alkalde na gamitin ang 30% ng quick response fund ng Local Disaster Risk Reduction and Management para sa relief operations at rehabilitation ng mga apektadong lugar.

Simula October 29 hanggang 30, nakaapekto sa lungsod ang bagyo na nagdulot ng malakas na ulan, hangin at pagbaha kaya’t nagsuspinde ng klase, ipinatigil ang negosyo at naputol ang power supply.

Batay sa Initial Assessment ng Muntinlupa City Department of Disaster Resilience and Management Office, dalawa ang namatay at mahigit 1,200 pamilya o 5,000 indibidwal ang apektado ng bagyo sa lungsod.

Samantala, 13 sa 25 risk areas sa Muntinlupa ang nananatiling lubog sa baha.

Nananatiling bukas ang dalawang gates ng Magat Dam sa Isabela matapos ang pananalasa ng Bagyong Paeng.

Ayon kay Benny Antiporda, Administrator ng National Irrigation Administration, nasa 190.92 meters ang lebel ng tubig sa Magat hanggang kahapon.

Nasa “critical” level anya tubig sa naturang Dam lalo’t ang spilling level ay 193 meters kaya’t binuksan nila ang dalawa sa pitong spillways.

Sa sandali anyang gumanda pa ang panahon ay maaaring itigil na nila ang pagpapakawala ng tubig sa Biyernes.

Samantala, aabot na sa 1,069 cubic meters per second ang water inflow o naiipong tubig mula sa pag-ulan habang 979 cubic meters per second ang outflow o pinakakawalang tubig ng Magat Dam.

Ilang vaccination sites ang itinayo ng local government ng Caloocan City sa mga sementeryo kasabay ng paggunita sa todos los santos at araw ng mga patay.

Matatagpuan ang mga vaccination sites sa Bagbaguin at Tala cemeteries sa North Caloocan maging sa Sangandaaan, La Loma at Eternal Gardens cemeteries sa South Caloocan.

Gayunman, wala pang datos ang LGU kung ilan ang nagpaturok na nagtapos ala sais kagabi.

Kahapon nag-inspeksyon din si Caloocan Mayor Along Malapitan sa Sangandaan at La Loma cemeteries at inatasan ang management na tiyakin ang kaligtasan at kaayusan ng mga nagtutungo sa sementeryo.

Namahagi ng ayuda si Pangulong Ferdinand “Bongbong” Marcos sa mga residente ng Cavite na labis nasalanta ng bagyong Paeng.

Kasama ang Department of Social Welfare and Development at ilang provincial official sa pangunguna ni Governor Jonvic Remulla, nagtungo sa bayan ng Noveleta ang pangulo, kahapon.

Sa kanyang talumpati sa ceremonial distribution ng DSWD assistance, muling ipinunto ni PBMM ang kahalagahan ng pre-emptive evacuation upang mabawasan ang casualties sa kasagsagan ng mga kalamidad.

Bagaman hindi anya gaanong kalakasan ang hangin ng bagyong Paeng, sobrang ulan naman ang ibinuhos nito kaya’t hindi kinaya ng flood control at nagresulta sa pagkawasak ng ilang imprastraktura sa Cavite.

Sa kasalukuyan, nasa labingwalong libong katao ang nagsilikas sa nasabing lalawigan matapos magdulot ng pagbaha at pagguho ng isang river wall ang bagyo sa Ylang-ylang river.

Ang Ylang-ylang ang isa sa pinaka-mahabang ilog sa buong lalawigan.

Sana ay tumulong sa Maguindanao, Zamboanga at iba pang lugar na matinding napinsala ng bagyong Paeng ang ibang rehiyon na hindi gaanong nasalanta ng kalamidad.

Ito ang panawagan ni Senator Imee Marcos matapos makaranas ng matinding pagbaha at pagguho ng lupa ang maraming lugar sa bansa bunsod ng pag-ulang dala ng bagyo.

Ayon kay Marcos, anuman ang kayang ibigay ng mga rehiyon na hindi gaanong tinamaan ng kalamidad ay malaking tulong sa pagbangon ng mga lugar na matinding napinsala.

Bagaman tinutulan ng kapatid na si Pangulong Bongbong Marcos, suportado naman ng senador ang rekomendasyon ng National Disaster Risk Reduction Management Council na magdeklara ng national state of calamity nang isang buong taon.

Bunsod ito ng lawak ng pinsalang idinulot ng bagyong paeng na nagresulta na anya sa labis na paghihirap ng taumbayan, bukod pa sa pandemya at pagtaas ng mga bilihin. — Mula sa ulat ni Cely Ortega-Bueno (Patrol 19)

Kuntento si Senate Minority Leader Koko Pimentel sa pagtugon ng Department of Social Welfare and Development sa pangangailangan ng mga residente sa Bangsamoro Autonomous Region in Muslim Mindanao na matinding nasalanta ng bagyong Paeng.

Ayon kay Pimentel, mabilis ang pag-aksyon ng DSWD sa pangunguna ni Secretary Erwin Tulfo.

Maganda rin anyang karagdagang tulong para sa BARMM ang pangako ni DILG Secretary Benhur Abalos na makikipag-ugnayan siya sa mga opisyal ng rehiyon upang alamin ang mga pangangailangan ng mga apektadong pamilya.

Magugunitang nanawagan ng tulong ang senador para sa mga taga-BARMM na matinding hinagupit ng pagbaha at pagguho ng lupa kung saan marami ang nasawi. — Mula sa ulat ni Cely Ortega-Bueno (Patrol 19)