Drew Nacino

“All systems go” na ang Commission on Elections sa isasagawang plebisito sa Maguindanao bukas, Setyembre a – disi syete.

Pagtitibayin sa plebesito ang batas na maghahati sa Maguindanao sa dalawang probinsya, ang Maguindanao del Norte at Maguindanao del Sur.

Mayo noong isang taon nang lagdaan ni dating Pangulong Rodrigo Duterte ang Republic Act 11550 na maghahati sa Maguidanao sa dalawang probinsya.

Ayon kay Maguindanao Election Supervisor Atty. Udtog Tago, nasa 818,790 voters ang magpapasya kung hahatiin o hindi sa dalawa ang nasabing lalawigan.

Naglaan na anya ang Comelec ng 501 voting centers na may 1,906 clustered precincts at kayang mag-accommodate ng 600 voters.

Magiging manual ang botohan at bilangan sa halip na gumamit ng automated election system.

Maaari lamang bumoto hanggang alas tres ng hapon habang inaasahan ng poll body ang mga resulta hanggang alas diyes ng gabi.

Hinimok ng grupo ng mga agricultural stakeholders ang gobyerno na bawasan muna ang pag-angkat ng bansa ng mga produktong agrikultural.

Ito’y dahil na rin sa humihinang halaga ng piso kontra dolyar na dahilan upang bayaran ng mas mahal ang inaangkat na mga produkto.

Kamakailan lamang ay bumagsak sa all-time low level ang halaga ng piso laban sa U.S. dollar.

Ayon sa Philippine Rural Reconstruction Movement, United Broiler Raisers Association at Tugon Kabuhayan, hindi pabor sa gobyerno ang mahinang piso, dahil labis na umaasa ang Pilipinas sa imported goods, mula sa langis hanggang sa finished agri-products.

Bukod dito ay apektado rin umano ang sektor ng agrikultura sa Pilipinas dahil mas mahal ang fertilizer at raw materials sa international market.

Ito rin anila ang dahilan kaya’t nangangailangan ng suporta ang local producers mula sa gobyerno at isang paraan dito ay magbawas ng mga inaangkat na agricultural products.

Nagbabala si Senador Ronald Dela Rosa na maaaring magkagulo kung hindi daragdagan ang P1 billion na pondo para sa kumpensasyon ng mga biktima ng marawi siege dahil hindi sapat ito sa bilang ng benepisaryo.

ito ang pangamba ni Dela Rosa, Vice Chairman ng Senate Finance Committee, matapos ang briefing sa Senado ng Development Budget Coordinating Committee para sa 2023 proposed National Expenditure Program (NEP).

Si Bato rin ang chairman ng Special Committee on Marawi City rehabilitation and victims’ compensation.

Nakasaad sa 2023 NEP, tanging P1 billion ang inilaan para sa Marawi siege compensation fund na gagamitin para sa ligal na may-ari ng kabahayan, cultural at commercial structure at iba pang ari-arian sa main affected area o labis na mga nasira sa naganap na giyera noong 2017.

Iginiit ng senador na maaaring samantalahin ng mga terorista ang P1 billion budget sa taong 2023 upang lumikha ng galit sa pamahalaan.

Bago anya lagdaan ang Republic Act 11696 o Marawi Siege Victims Compensation Act bilang batas ni dating Pangulong Rodrigo Duterte, tinaya ng Kongreso sa naganap na deliberasyon na aabot sa P30 billion ang pondong inilaan para sa naturang batas.

Samantala, bilang tugon, sinabi ni Budget Secretary Amenah Pangandaman na maaaring magdagdag ng pondo ang kumite para sa compensation budget.

Ipinanawagan ni Senador Grace Poe sa otoridad na agad imbestigahan ang hinihinalang human trafficking na isinasagawa ng mga sindikato na nag-oorganisa ng foreign tours upang makapang-biktima.

Matapos ang pagdinig ng Senate Committee on Public Order and Dangerous Drugs hinggil sa kidnapping, inihayag ni Poe na kailangan ang mahigpit na koordinasyon ng pulisya at kinauukulang ahensya ng pamahalaan.

Ito’y sa gitna ng sunod-sunod na insidente ng pagdukot kabilang ang kaugnayan nito sa pagsasamantala sa kababaihan.

Maryoon anyang mga turistang pumupunta sa Pilipinas subalit dinudukot at ibinebenta sa isang sindikato at tsaka lamang pakakawalan kapag nabawi na ng sindikato ang nagastos nila.

Idinagdag ng senador na dapat paigtingin din ng Bureau of Immigration ang pagsusuri sa mga dayuhan na pumapasok sa bansa upang matiyak na lehitimong bisita at hindi ipinupuslit ang mga ito. —Sa ulat ni Cely Ortega-Bueno (Patrol 19)

Nais na ni Finance Secretary Benjamin Diokno na umalis na ng bansa ang Philippine Offshore Gaming Operators (POGO).

Ito ang rekomendasyon ni Diokno nang tanungin sa Senado hinggil sa personal niyang opinyon kung may epekto sa bansa sakaling alisin na ang pogo industry.

Ayon sa kalihim, dapat nang matigil ang operasyon ng mga Pogo dahil sa negatibong epekto nito sa lipunan.

Kung ipinatigil na anya sa China at Cambodia ay kataka-takang nagpapatuloy pa ito sa Pilipinas.

Taong 2019 nang magbanta ang Department of Finance na ipasasara ang mga pogo dahil sa tax liabilities nito at hindi pa nasisingil na withholding tax na P21.62 billion.

Lumobo na sa mahigit 13,200 ang dengue cases sa Central Visayas simula Enero hanggang nitong ikalawang linggo ng Setyembre.

Kumpara ito sa halos labindalawang libong kaso na naitala hanggang noong Agosto.

Ayon sa DOH – Region 7, pinakamarami ang dengue cases sa lalawigan ng Cebu, mahigit limanlibo dalawandaan kabilang ang tatlumpu’t dalawang namatay;

Bohol, halos dalawanlibo kabilang ang isang namatay at Negros Oriental, halos isanlibo limandaang kaso kabilang ang anim na namatay.

Aabot naman sa 2,373 ang dengue cases sa Cebu City; 1,340 sa Lapu-Lapu City at 708 sa Mandaue City.

Sa kabila nito, walang local government unit na nagrekomendang magdeklara na ng outbreak sa mga apektadong lugar.

Muling nag-alburoto ang Mount Kanlaon sa Negros Island matapos makapagtala ng labindalawang volcanic earthquakes sa paligid nito sa nakalipas na bente kwatro oras.

Ayon sa Phivolcs, nagbuga rin ng mahinang usok ang bulkan na may taas na isandaang metro.

Mahigpit pa ring ipinagbabawal ang pagpasok sa 4-kilometer radius permanent danger zone maging ang pagpapalipad ng anumang uri ng eroplano malapit sa kanlaon dahil sa banta ng pagsabog.

Sa kabila nito, nananatili ang alert level 1 sa nasabing bulkan.

Plano ni Pangulong Ferdinand “Bongbong” Marcos Junior na magbigay ng bigas sa mga empleyado ng gobyerno bilang bahagi ng kanilang suweldo.

Ayon kay Pangulo Marcos, nais niyang matiyak na may bigas ang bawat pamilya.

Dahil pamahalaan na anya ang bibili ng bigas, makamumura ang mga empleyado at hindi kailangang bumili ng mas mahal.

Nilinaw naman ni PBBM na hindi mawawalan ng negosyo ang mga rice producer dahil magkakaroon ng demand, lalo’t maraming bibilhin ng gobyerno.

Ipinunto ng punong ehekutibo na maraming malalaking korporasyon ang magbibigay ng rice allowance kaya’t sisimulan na rin ito sa pamahalaan.

Nanganganib maapektuhan ang presyo ng mga produkto sa pagbagal ng pag-di-diskarga ng mga container mula sa mga barko at pagbiyahe ng mga kargamento bunsod ng port congestion sa Maynila.

Ito ang ibinabala ng Confederation of Truckers Association of the Philippines (CTAP).

Ayon kay CTAP President Mary Zapata, ang dagdag gastos sa logistics ay maaaring magresulta sa pagtaas ng presyo ng mga produkto, lalo ngayong nalalapit nang mag-pasko.

Halos 27% anya ng presyo ng mga produktong dumarating sa consumers ay dumaraan sa clearance, documents at ibang fees sa pagpo-proseso ng mga kargamento.

Idinagdag ni Zapata na sa katunayan ang Pilipinas ang may pinaka-mataas na logistics cost sa asya.

Sa ilalim ng kasalukuyang sistema sa mga pantalan, magdi-diskarga ang isang barko ng container vans upang i-imbak sa mga yarda at kukunin ang mga ito ng truckers upang ibyahe patungo sa destinasyon.

Ibinabalik naman ang walang lamang container vans sa yarda upang kunin ulit ng mga barko pero mas tumagal ng ilang araw bago i-diskarga ang containers na naglalaman ng mga produkto kaya’t dalawang beses na lamang bumibyahe kada linggo ang truckers sa halip na apat na beses.

Kailangan ding mabayad sa shipping line ng 1,000 pesos na “detention fee” sa empty container vans kada araw bukod pa sa 100,000 na ipinapataw ng shipping liners kumpara sa dating billing na 20,000 hanggang 30,000 pesos.

Sinupalpal ng isang consumer welfare group ang National Grid Corporation of the Philippines (NGCP) at Energy Regulatory Commission (ERC) sa kabiguang mapigilan ang power shortage sa Luzon.

Nito lamang Lunes ay isinailalim ng NGCP sa yellow at red alerts ang Luzon Grid dahil sa pagnipis ng reserbang kuryente mula sa mga power plant.

Ayon kay kuryente DOT Org National Coordinator Nic Satur Junior, hindi pa natutupad ng NGCP ang system upgrades na ipinangako nito noon upang mapigilan ang power shortage.

Ipinangako anya ng NGCP na isasakatuparan nito sa unang bahagi ng 2022 ang Mindanao-Visayas Interconnection Project para makatulong sa power supply situation sa Luzon pero walang nangyari.

Pinuna rin ni Satur ang kawalang-aksyon ng ERC sa mga unscheduled maintenance ng mga planta.

Bagaman maaari naman anyang pagmultahin ng ahensya ang mga power firm, napakaliit naman ng halaga ng multa kumpara sa kinikita ng mga kumpanya.