NATIONAL NEWS

Iginiit ng Commission on Elections (COMELEC) na wala itong kapangyarihang magtakda ng bagong petsa para sa Barangay at Sangguniang Kabataan Elections (BSKE) na dapat sana ay ginanap noong Nobyembre 2.

Kasunod ito ng hirit ni election lawyer Romulo Macalintal sa Supreme Court (SC) na atasan ang Comelec na isagawa ang BSKE sa pinakamaagang petsa matapos ibasura ng korte ang kanyang mosyon na ipasawalang-bisa ang Republic Act 12326.

Ayon kay Comelec Chairman George Erwin Garcia, kahit pag-aralan muli ng Korte Suprema ang desisyon nito, hanggang sa orihinal na araw ng halalan sa November 2 lamang ito maaaring magtakda ng bagong petsa ng botohan.

Anya, ang Kongreso na ang magtatakda ng panibagong petsa ng halalan, sakaling magbago ang desisyon ng Supreme Court. | Sa panulat ni Reianne Antiquina

Inaasahang dadalo si United States President Donald Trump sa Association of Southeast Asian Nations o ASEAN Summit sa Pasay City sa Nobyembre 17.

Ayon sa Department of Foreign Affairs, darating sa Pilipinas ang mga pinuno at delegasyon mula sa iba’t ibang bansa mula November 16 hanggang 18, habang nakatakdang idaos ang opening ceremony ng summit sa November 15.

Sa November 17, pangungunahan ni Pangulong Ferdinand Marcos Jr. ang 29th ASEAN Plus Three Summit at 21st East Asia Summit, na tatalakay sa mga isyung pampulitika at pang-ekonomiya sa rehiyon.

Pangungunahan din ni Pangulong Marcos ang closing ceremony at pormal na paglipat ng ASEAN chairship sa Singapore, bago idaraos ang ASEAN-United States Special Summit na dadaluhan ni U.S. President Trump.

Samantala, inaasahang dadalo rin ang mga lider ng Brunei, Cambodia, Laos, Indonesia, Malaysia, Singapore, Thailand, Timor-Leste at Vietnam; habang may kinatawan din ang Myanmar, at kabilang naman sa mga guest of the chair ang mga lider ng Brazil at Canada at ang International Monetary Fund. | Sa panulat ni Jordan Gutierrez

Binatikos ni Ombudsman Jesus Crispin Remulla ang sinasabing espesyal na pagtrato kay dating House Speaker Martin Romualdez sa New Quezon City Jail sa Payatas.

Tinawag ni Remulla na “mafia-like” ang pagpayag sa isang personal assistant na manatili at maglingkod kay Romualdez habang nakapiit.

Ayon kay Remulla, dapat ikahiya ng Bureau of Jail Management and Penology ang ganitong kaayusan, lalo na kung may mga pribilehiyong hindi naman natatamasa ng karaniwang mga bilanggo.

Inihayag din niya na natukoy na ng kanilang tanggapan ang grupong nasa likod ng nasabing kaayusan, bagama’t hindi pa niya pinangalanan ang mga sangkot.

Nagbabala rin ang Ombudsman na magsasagawa sila ng biglaang inspeksiyon sa nasabing piitan upang masuri ang kalagayan ng mga bilanggo at ang pagpapatupad ng mga alituntunin.

Samantala, inatasan ng Sandiganbayan ang mga opisyal ng piitan na isumite ang CCTV records, visitor logbooks, maintenance records at iba pang dokumento bilang bahagi ng imbestigasyon sa mga paratang ng espesyal na pagtrato at umano’y paglabas ni Romualdez sa piitan gamit ang backdoor staircase. | Sa panulat ni Reabelle Medina

Itinaas na ng National Food Authority (NFA) sa ₱30 kada kilo ang buying price para sa malinis at tuyong palay upang mapataas ang kita ng mga magsasaka.

Ayon kay NFA Administrator Larry Lacson, nasa 80 % na ng mga sangay ng ahensya sa buong bansa ang bumibili ng palay sa presyong 30 pesos kada kilo, habang ₱28 naman ang pinakamababang presyo.

Itinaas na rin ng NFA mula 200 hanggang 500 sako ang limitasyon ng palay na maaaring ibenta ng bawat magsasaka sa bawat cropping season.

Gayunman, nakadepende pa rin ang aktuwal na bilang ng maaaring ibenta sa lawak ng sakahan at karaniwang dami ng ani sa lugar.

Iginiit ng NFA na layon ng mga pagbabago na mapalaki ang kita ng mga magsasaka at mapatatag ang supply ng bigas sa bansa, lalo na sa harap ng banta ng El Niño na posibleng makaapekto sa produksyon ng palay. | Sa panulat ni Jordan Gutierrez

May responsibilidad ang mga pamahalaan ng mga bansa na litisin ang mga kasabwat ng mga nasasakdal na indibidwal sa International Criminal Court.

Ito ang paninindigan ng human rights lawyer at ICC assistant to counsel Atty. Kristina Conti sa pagsisimula ng paglilitis kay dating Pangulong Rodrigo Duterte sa kasong crimes against humanity sa Nobyembre 30.

Nabatid na, bukod kay Senador Ronald “Bato” Dela Rosa, na may sariling arrest warrant mula sa ICC, kasabwat din sa kaso ni Duterte sina Senador Bong Go; dating PNP chief Oscar Albayalde; dating PNP officer-in-charge Vicente Danao; dating NBI director Dante Gierran; dating TESDA director general Isidro Lapeña; at dating Justice Secretary Vitaliano Aguirre.

Ayon kay Conti, bahagi ito ng “complementary principle” na ipinapatupad ng ICC.

Samantala, nasa prosekusyon ang desisyon kung ihaharap ba ang lahat ng 78 testigo sa naturang paglilitis, kabilang ang 55 humihiling ng in-court protective measures. | Sa panulat ni Anjo Riñon

Inaasahang matatanggap ng mga kwalipikadong kawani ng gobyerno ang kanilang year-end bonus at ₱5,000 cash gift kasabay ng unang sahod ngayong Nobyembre.

Ayon sa Department of Budget and Management (DBM), inilabas na nito ng kabuuang ₱82.998 bilyon para sa year-end benefits ng mga kwalipikadong civilian personnel, military, at uniformed personnel ng pamahalaan.

Katumbas ng isang buwang basic salary batay sa sahod noong Oktubre 31, 2026 ang year-end bonus, bukod pa sa matatanggap na ₱5,000 cash gift.

Ayon kay Budget Secretary Kim Robert de Leon, inatasan na ang mga ahensya ng pamahalaan na sabay na ibigay ang year-end bonus at cash gift sa unang sahod ngayong Nobyembre, sa halip na iproseso ang mga ito sa magkahiwalay na payroll.

Kabilang sa mga kwalipikado ang mga regular, contractual, at casual government employees sa national at local government units na nakapagsilbi nang hindi bababa sa apat na buwan o 120 days mula noong Enero 1 hanggang Oktubre 31, 2026, at nananatiling nasa serbisyo pagsapit ng huling araw ng Oktubre.

Nilinaw naman ng DBM na nakadepende sa payroll schedule ng bawat ahensya ang aktuwal na petsa ng pag-release, basta’t sabay na maibigay ang bonus at cash gift sa unang sahod ngayong Nobyembre.

Hindi pa isinasara ang posibilidad na sampahan ng kasong syndicated estafa ang mga indibidwal sa likod ng Ahjay Paws Aftercare Pet Crematorium kaugnay ng pagtatapon ng mga labi ng hayop sa San Jose del Monte, Bulacan.

Paliwanag ni Atty. Anna Cabrera, executive director ng Philippine Animal Welfare Society (PAWS) kinakailangang mapatunayan na lima ang indibidwal na magkakasamang nagplano at nagsagawa ng umano’y operasyon. Apat pa lamang ang kanilang natutukoy sa ngayon.

Patuloy rin aniya kumukuha ng mga pahayag ang National Bureau of Investigation (NBI) mula sa Luna and Ferry Siblings upang malinawagan kung mabubuo ang mga ebidensyang kailangan sa pagsasampa ng naturang kaso.

Bukod dito, posible ring maharap sa mga paglabag sa Sanitation Code, Ecological Solid Waste Management Act at Consumer Protection Act ang mga sangkot dahil sa hindi maayos na paghawak sa mga labi ng mga alagang hayop.

Posibleng mabanggit ang pangalan ni Senador Ronald “Bato” dela Rosa sa testimonya ng ilang insider witnesses na inaasahang haharap sa International Criminal Court (ICC) kaugnay ng kasong crimes against humanity laban kay dating Pangulong Rodrigo Duterte.

Ayon kay Atty. Kristina Conti, assistant to counsel sa ICC, kabilang sa mga insider witnesses ang mga dating miyembro ng Davao Death Squad (DDS) at Philippine National Police (PNP) na maaaring maglahad ng kanilang nalalaman tungkol sa mga pangyayaring may kaugnayan sa kaso.

Gayunman, nilinaw ni Conti na hindi pa si Dela Rosa ang pangunahing paksa ng kasalukuyang paglilitis at maaari lamang siyang mabanggit sa konteksto ng mga testimonya. May sarili rin nakabinbing kaso ang senador sa ICC.

Dagdag pa niya, kung maaaresto si dela Rosa, sasailalim ito sa hiwalay na proseso sa ICC, kabilang ang initial appearance at paglalahad ng mga kasong kinakaharap bago magsimula ang paglilitis.

Inatasan ng Sandiganbayan ang Bureau of Jail Management and Penology (BJMP) na magsumite ng detalyadong ulat hinggil sa kinaroroonan ni dating House Speaker Martin Romualdez habang nakapiit sa New Quezon City Jail sa Payatas.

Inilabas ng Sandiganbayan Third Division ang kautusan noong Nobyembre 5, kasunod ng mga alegasyong pinayagang lumabas at bumalik sa kulungan si Romualdez nang walang kaukulang pahintulot na kalaunan ay binawi ng mamamahayag na si Ramon Tulfo.

Inatasan din ng korte ang pamunuan ng BJMP na suriin ang lahat ng CCTV footage mula Setyembre 14 hanggang Nobyembre 4.

Kabilang sa mga kailangang isumite ang mga logbook ng operasyon at maintenance ng CCTV, mga rekord ng posibleng pagkawala ng kuryente, talaan ng pagpasok at paglabas ng mga sasakyan, at mga dokumento hinggil sa paggamit ng ambulansiya.

Kinakailangan ding tukuyin sa ulat ang mga lugar kung saan nananatili si Romualdez sa loob ng pasilidad, gayundin ang mga indibidwal na otorisadong tumulong sa kanya at ang kanyang pinakahuling medical report.

Samantala, pinahah arap muli sa Sandiganbayan sina Jail Superintendent Pacion at Doctor Henry Fabro, gayundin ang ilang I.T. personnel ng BJMP QC Jail – Male Dormitory sa Martes, Nobyembre 10. | Sa panulat ni Reianne Antiquina